II SA/Ke 55/10

Referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Kielcach Dnia 12 kwietnia 2010 r. Referendarz sądowy Małgorzata Długońska po rozpoznaniu w dniu 12 kwietnia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku G. S. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi G. S. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie ewidencji gruntów i budynków postanawia: I. zwolnić skarżącą od wpisu sądowego od skargi, II. oddalić wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w pozostałym zakresie, III. oddalić wniosek o ustanowienie radcy prawnego. G. S. złożyła w dniu 25 lutego 2010 r. formularz PPF, wnosząc o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego, w sprawie z jej skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] w przedmiocie ewidencji gruntów i budynków. Na wezwanie sądu nadesłała dodatkowe informacje o swojej sytuacji majątkowej Ze złożonego formularza i wyjaśnień wynika, że wnioskodawczyni prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z mężem. Skarżąca pobiera emeryturę w wysokości 1062 zł, a jej mąż rentę w wysokości 696,34 zł, co daje łącznie miesięczny dochód brutto w wysokości 1759,25 zł. Wnioskodawczyni nie wykazała innego majątku poza własnością domu wielskości 50 m kw i nieruchomości rolnej o powierzchni 2,4 ha, która przynosi miesięczny dochód w wysokości 70 zł. Skarżąca podała, że miesięcznie wydaje 310 zł na zakup leków dla siebie i męża oraz uiszcza opłaty związane z utrzymaniem domu (prąd, gaz, woda, ścieki, śmieci, opał, telefon, podatki) w wysokości 635 zł. Na gruncie obowiązujących przepisów dotyczących postępowań sądowych obowiązuje zasada, zgodnie którą koszty sądowe, jak również koszty wynagrodzenia fachowego pełnomocnika, pokrywa strona dochodząca swych roszczeń. Regulacje postępowania sądowoadministracyjnego pozwalają skarżącym, nie posiadającym wystarczających środków finansowych koniecznych do ochrony ich interesu prawnego na ubieganie się o przyznanie tzw. prawa pomocy. Zgodnie z art. 245 § 1 i art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz.1270 ze zm.) przyznanie prawa pomocy przysługuje osobie fizycznej, która wykaże że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmujące zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub radcy prawnego) bądź osobie, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego). Ubiegający się o przyznanie prawa pomocy winien w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa. W orzecznictwie sądowym prezentowane jest stanowisko, że przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym powinno mieć charakter wyjątkowy i być stosowane w stosunku do osób żyjących w ubóstwie (przykładowo do takich osób można zaliczyć bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia). Strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe, w szczególności posiada stały miesięczny dochód przewyższający ustalone minimalne wynagrodzenie za pracę. W rozpatrywanej sprawie biorąc pod uwagę sytuację majątkową wnioskodawczyni, w szczególności: osiągany dochód, posiadanie jedynie niewielkiej nieruchomości rolnej, wydatki na zakup leków, uznano, że nie jest ona w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i męża. Zatem jej wniosek zasługuje na uwzględnienie w zakresie zwolnienia od wpisu sądowego od skargi. Rozstrzygnięcie to umożliwi rozpoznanie skargi G. S. przez wojewódzki sąd administracyjny. Ze względu na to, że skarżąca i jej mąż osiągają stałe dochody z emerytury i renty uznano, że ma ona możliwość zgromadzenia środków finansowych na poniesienie innych ewentualnych kosztów sądowych na późniejszym etapie postępowania sądowoadministracyjnego, które jednorazowo nie przekroczą kwoty 100 zł (np. w wypadku oddalenia skargi opłata kancelaryjna za doręczenie odpisu wyroku z uzasadnieniem, a następnie wpis od skargi kasacyjnej). Oddaleniu podlega natomiast wniosek o ustanowienie radcy prawnego. Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 20 czerwca 2008 r. sygn. akt II OZ 625/08, ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika prawnego z urzędu następuje tylko wówczas, gdy brak profesjonalnej pomocy prawnej może pozbawić stronę możliwości obrony swoich praw. Takie niebezpieczeństwo nie zachodzi w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym z uwagi na gwarancje procesowe przewidziane w art. 134 § 1 i art. 140 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd zatem bada wnikliwie sprawę bez względu na fachowość, treść i konstrukcję skargi lub wniosku sporządzonych przez stronę. Ponadto sąd poucza strony działające w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego o dopuszczalności, terminie i sposobie wniesienia środka zaskarżenia od orzeczeń sądowych. Na etapie postępowania sądowodaministracyjnego przed wydaniem wyroku lub postanowienie kończącego postępowanie nie obowiązuje przymus adwokacki (radcowski), skarżąca może skutecznie dokonać wszystkich czynności osobiście. Ponadto należy zauważyć, że jak z wynika z akt administracyjnych sprawy, wnioskodawczyni dysponując niższym dochodem (postanowienie Referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie - k.22-23 tomu I akt organu II instancji) była w stanie ustanowić radcę prawnego z wyboru do sporządzenia skargi kasacyjnej (k.27 tomu I akt organu II instancji) w sprawie sygn. akt II SA/Ke 107/05 dotyczącej wcześniejszej decyzji Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego. Wobec powyższego na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 1 i 3 oraz art. 246 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji postanowienia.