II SA/Ke 55/11

Referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Kielcach Dnia 1 lutego 2011 r. Referendarz sądowy Małgorzata Długońska po rozpoznaniu w dniu 1 lutego 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku G. T. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi G. T. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie nakazu doprowadzenia budynku do stanu zgodnego z prawem postanawia: I. zwolnić skarżącą od kosztów sądowych w całości, II. oddalić wniosek o ustanowienie radcy prawnego. G. T. złożyła w dniu 26.I.2011 r. na formularzu PPF wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie z jej skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] w przedmiocie nakazu doprowadzenia budynku do stanu zgodnego z prawem. Ze złożonego formularza wynika, że wnioskodawczyni prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z mężem i dorosłym synem. Skarżąca otrzymuje wynagrodzenie za pracę w wysokości 1600 zł, jej mąż do końca stycznia 2011 r. pobierał zasiłek dla bezrobotnych w wysokości 603 zł miesiecznie, syn jest bezrobotnym i nie osiąga żadnego dochodu. Wnioskodawczyni nie wykazała innego majątku poza domem wielkości 100 m kw i nieruchomością rolną o powierzchni 13 arów. Skarżąca spłaca kredyt bankowy w miesięcznych ratach po 600 zł. Regulacje postępowania sądowoadministracyjnego pozwalają skarżącym, nie posiadającym wystarczających środków finansowych koniecznych do ochrony ich interesu prawnego na ubieganie się o przyznanie tzw. prawa pomocy. Zgodnie z art. 245 § 1 i art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz.1270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.), przyznanie prawa pomocy przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmujące zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub radcy prawnego) bądź osobie, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego). Celem instytucji prawa pomocy jest więc zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji osobom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej im poniesienie kosztów z tym związanych. Za każdym razem na wnioskodawcy ciąży jednak obowiązek wykazania, że jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od generalnej zasady ponoszenia kosztów sądowych i kosztów fachowego pełnomocnika przez osobę dochodzącą swych roszczeń. W rozpatrywanej biorąc pod uwagę wysokość dochodu osiąganego przez wnioskodawczynię, fakt, że jej mąż przestaje pobierać zasiłek dla bezrobotnych, konieczność spłaty kredytu bankowego, brak majątku poza nieruchomością uznano, że nie jest ona w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie, bezrobotnego męża i syna. Jej wniosek o przyznanie prawa pomocy zostaje uwzględniony w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Natomiast wniosek o ustanowienie radcy prawnego podlega oddaleniu. Wnioskodawczyni oświadczyła w skardze, iż nie kwestionuje nakazu doprowadzenia budynku mieszkalnego do stanu zgodnego z prawem, chce jedynie przedłużenia terminu wykonania robót budowlanych, gdyż stara się o pozwolenie na rozbudowę. Twierdzenia te świadczą o tym, że skarżąca potrafi sama dochodzić swych praw i jednocześnie może zgromadzić w tym celu zgromadzić środki finansowe. W tej sytuacji wniosek o ustanowienie radcy prawnego z urzędu jest bezzasadny. Ponadto, jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 20 czerwca 2008 r. sygn. akt II OZ 625/08 (opublikowane: orzeczenia.nsa.gov.pl), ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika prawnego z urzędu następuje tylko wówczas, gdy brak profesjonalnej pomocy prawnej może pozbawić stronę możliwości obrony swoich praw. Takie niebezpieczeństwo nie zachodzi w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym z uwagi na gwarancje procesowe przewidziane w art. 134 § 1 i art. 140 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd zatem bada wnikliwie sprawę bez względu na fachowość, treść i konstrukcję skargi lub wniosku sporządzonych przez stronę. Ponadto sąd poucza strony działające w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego o dopuszczalności, terminie i sposobie wniesienia środka zaskarżenia od orzeczeń sądowych. Na etapie postępowania sądowodaministracyjnego przed wydaniem wyroku nie jest wymagany przymus radcowski, skarżąca może skutecznie dokonać wszystkich czynności osobiście. Wobec powyższego na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 art. 245 § 1 i 3 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji postanowienia.