II SA/Ke 552/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Ziomek, Sędziowie Sędzia WSA Jacek Kuza, Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal (spr.), Protokolant Asystent sędziego Andrzej Stolarski, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 14 października 2010r. sprawy ze skargi Ł.J. na decyzję Wojewody z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku; III. zasądza od Wojewody na rzecz Ł.J. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia [...] znak: [...] Wojewoda utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta O. z dnia [...] znak: [...] o wymeldowaniu Ł.J. z pobytu stałego z lokalu położonego przy ul. W. w O. Przedmiotowe rozstrzygnięcie zapadło w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych: Wnioskiem z dnia 2.06.2009r. E.J. – właścicielka w/w mieszkania – wystąpiła z wnioskiem o wymeldowanie swego syna Ł.J. z uwagi na fakt, że nie przebywa on pod wskazanym adresem od kilku miesięcy. O opuszczeniu lokalu przez syna wnioskodawczyni została poinformowana przez sąsiadów, którzy widzieli jak się wyprowadza. Świadczy o tym także odłączenie dostaw mediów – z powodu niezapłaconych rachunków. Decyzją z dnia [...] organ I instancji orzekł o wymeldowaniu Ł.J. z pobytu stałego z w/w lokalu – na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10.04.1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. nr 139, poz. 993 ze zm.) oraz art. 104 k.p.a. W uzasadnieniu wskazano, iż o nieprzebywaniu Ł.J. w przedmiotowym mieszkaniu świadczy niepodjęta przez niego korespondencja kierowana kilkakrotnie na w/w adres. Brak możliwości ustalenia miejsca pobytu strony spowodował konieczność wystąpienia w dniu 10.07.2009r. do Sądu Rejonowego z wnioskiem o ustanowienie kuratora dla osoby nieobecnej. Prawomocnym postanowieniem z dnia 15.09.2009r., sygn. akt III RNs 269/09 Sąd Rejonowy ustanowił dla Ł.J. kuratora, który reprezentował jego interesy w prowadzonym postępowaniu. Kurator ten na rozprawie administracyjnej w dniu 9.12.2009r. oświadczył, iż nie udało mu się ustalić miejsca pobytu Ł.J. Natomiast kilkakrotne kontrole meldunkowe w miejscu stałego zameldowania strony okazały się bezskuteczne, gdyż mieszkanie zawsze było zamknięte. Również kontrola meldunkowa przeprowadzona pod adresem wskazanym przez Sąd Rejonowy, przy ul. S. nie przyniosła spodziewanego rezultatu. Z kolei E.J. na rozprawie administracyjnej w dniu 9.06.2009r. potwierdziła dane zawarte we wniosku, dodając iż prawdopodobnie jej syn czasami bywa w przedmiotowym lokalu. Jego rodzina wyprowadziła się zaś z mieszkania w lutym 2009r. zabierając wszystkie swoje rzeczy. Organ uzyskał także informację z Komendy Powiatowej Policji o braku zgłaszania przez Ł.J. utrudniania korzystania z przedmiotowego lokalu. Mając na uwadze powyższe organ ustalił, że przedmiotowy lokal przestał być dla Ł.J. centrum życiowym, a zatem nie jest już miejscem jego stałego pobytu. W odwołaniu od powyższej decyzji Ł. J. podniósł, iż z uwagi na charakter swojej pracy zawodowej często wyjeżdża poza w/w miejsce zamieszkania. Wojewoda , utrzymując w oparciu o art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., zakwestionowaną decyzję, podzielił w całości ustalenia faktyczne i rozważania prawne organu I instancji. Organ odwoławczy podkreślił, iż zebrany w sprawie materiał dowodowy jednoznacznie wskazuje, iż Ł. J. zerwał wszelkie więzy z przedmiotowym lokalem. Natomiast utrzymywanie stałego zameldowania tej osoby jest niedopuszczalne, ponieważ stanowiłoby fikcję meldunkową. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach Ł. J. podniósł, iż w spornym lokalu przebywał w dni wolne od pracy, znajdują się tam jego rzeczy osobiste, dokumenty oraz sprzęt AGD. Z tych powodów dowodem w sprawie nie mogą być kontrole meldunkowe, przeprowadzane w godzinach pracy, kiedy strony nie było w domu. Podkreślił, iż jego rodzina wyprowadziła się z tego lokalu w lutym 2009r. Wówczas to doszło do wyłączenia mediów. Skarżący podniósł także, iż dopiero po pewnym czasie założył licznik przedpłatowy na swoje nazwisko. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej ustawą p.p.s.a., zadaniem wojewódzkich sądów administracyjnych jest sprawowanie kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, obowiązującym w dniu ich wydania. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a.), a kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest w granicach sprawy. Rozpatrując skargę w ramach tak zakreślonej kognicji Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, iż w toku postępowania administracyjnego organy administracji obu instancji dopuściły się naruszenia przepisów prawa procesowego – a to art. 7 i 77 § 1 k.p.a. – w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 10.04.1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006r. nr 139, poz. 993 ze zm.), zwanej dalej ustawą, ewidencja ludności polega na rejestracji danych o miejscu pobytu osób, o urodzeniach, dotyczących obowiązku wojskowego, zmianach stanu cywilnego, obywatelstwa, imion i nazwisk oraz o zgonach. Z kolei stosownie do art. 15 ust. 2 tej ustawy organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Takie brzmienie cytowanego przepisu oznacza, że warunkiem wymeldowania z miejsca pobytu stałego jest opuszczenie lokalu. Zgodnie z poglądem przyjętym w ugruntowanym orzecznictwie sądów administracyjnych opuszczenie miejsca stałego pobytu, jako niezbędna przesłanka wymeldowania, określona w art. 15 ust. 2 cyt. ustawy, winno być rozumiane jako zaniechanie posiadania lokalu będącego dotychczasowym miejscem stałego pobytu oraz dobrowolne wyprowadzenie się do innego mieszkania. Stwierdzić zatem należy, iż wymeldowanie jest potwierdzeniem określonego faktu, zaś wskazane w art. 15 ust. 2 cyt. ustawy przesłanki umożliwiają sprecyzowanie stanu faktycznego, którego efektem ma być stwierdzenie, czy dana osoba opuściła lokal mieszkalny. Dlatego też, skoro wymeldowanie jest wyłącznie aktem rejestracji danych dotyczących ustania pobytu określonej osoby w dotychczasowym miejscu, to – analogicznie jak przy zameldowaniu – źródłem powinności dokonania tej czynności przez organ administracji jest sam fakt opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu przez osobę podlegającą wymeldowaniu. Z kolei o opuszczeniu stałego miejsca zamieszkania można mówić tylko wówczas, gdy jest ono dobrowolne i ma charakter trwały (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23.04.2001r., sygn. akt: V SA 3169/00, LEX nr 50123). Z tego też względu za opuszczenie danego lokalu należy uznać fizyczne w nim nieprzebywanie połączone z zamiarem jego opuszczenia, przy jednoczesnym zerwaniu wszelkich związków z dotychczasowym lokalem i założeniem w nowym miejscu ośrodka swoich osobistych i majątkowych interesów. Podkreślenia wymaga, iż powyższe okoliczności powinny być starannie i szczegółowo sprawdzone przez organy orzekające w niniejszej sprawie. Zgodnie bowiem z zasadą prawdy obiektywnej, wyrażoną w art. 7 k.p.a., organy administracji publicznej w toku postępowania stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na uwadze interes społeczny i słuszny interes obywateli. Cytowana regulacja ustanawia dla organów obowiązek ustalenia stanu faktycznego zgodnie ze stanem rzeczywistym. Natomiast zabezpieczeniem realizacji opisanej powyżej zasady jest szereg przepisów o postępowaniu dowodowym, spośród których zasadnicze znaczenie ma art. 77 § 1 k.p.a., który nakłada na organy powinność zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego. W sprawie niniejszej, organy obu instancji nie wyjaśniły w sposób jednoznaczny, czy Ł. J. opuścił w sposób trwały i dobrowolny lokal mieszkalny przy ulicy W. w O., która to przesłanka jest niezbędna do orzeczenia o jego wymeldowaniu. Jedyne informacje o wyprowadzeniu się tej osoby spod w/w adresu pochodzą bowiem od bezpośrednio zainteresowanej wynikiem sprawy właścicielki lokalu – E.J., która złożyła wniosek o jego wymeldowanie. Ponadto w złożonych wyjaśnieniach (K-I-1, K-I-9) wnioskodawczyni oparła się na wiadomościach uzyskanych w tym zakresie od sąsiadów, dodając iż jej syn "prawdopodobnie czasami bywa w tym mieszkaniu". To ostatnie stwierdzenie obligowało organy do przeprowadzenia szczególnie wnikliwego postępowania w tym zakresie. Wieloaspektowość stanu przebywania na stałe w danym lokalu prowadzi bowiem do wniosku, iż sam fakt przejściowej nieobecności nie upoważnia jeszcze do autentycznego stwierdzenia, że zameldowany opuścił je w rozumieniu jakie nadaje temu terminowi art. 15 ust. 2 ustawy (por. wyrok WSA w Lublinie z dnia 31.01.2008r., sygn. akt: III SA/Lu 529/07, LEX nr 460005). Jednocześnie nawet opuszczenie nieruchomości w związku z czasowym wyjazdem z kraju nie uprawnia do wymeldowania z dotychczasowego miejsca stałego pobytu w kraju (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 26.06.2008r., sygn. akt: IV SA/Wa 601/08, LEX nr 512288). O opuszczeniu lokalu świadczy bowiem jedynie całkowite zerwanie wszelkich więzów z tym miejscem oraz założenie w nowym miejscu ośrodka swoich interesów życiowych. W świetle powyższego nie można uznać za wystarczające do orzeczenia o wymeldowaniu przeprowadzonych w niniejszej sprawie kontroli meldunkowych. Jest tak tym bardziej, że skarżący wyjaśnił w odwołaniu od decyzji organu I instancji , iż w spornym lokalu przebywał jedynie w dni wolne od pracy – co tłumaczy powody, z jakich pracownicy organu I instancji nie zastali go w domu w będące dniami roboczymi dni:13.10.2009r. oraz 23.11.2009r. Czynności te stanowią jedynie dowód na to, że w tych dniach – w godzinach przeprowadzania w/w kontroli – Ł. J. nie przebywał w mieszkaniu przy ul. W. w O. Na okoliczność opuszczenia przez stronę tego lokalu nie rozpytano także sąsiadów. Jednocześnie przeprowadzona w dniu 16.09.2009r. kontrola meldunkowa pod adresem ul. S. w O. nie wykazała, aby w znajdującym się tam mieszkaniu Ł. J. założył nowe centrum spraw życiowych. Również ustanowiony przez Sąd Rejonowy (K-I-22) kurator dla nieobecnego Ł.J., nie podjął zasadniczo żadnych czynności w celu ustalenia jego miejsca pobytu. Jak wynika bowiem z protokołu z rozprawy administracyjnej z dnia 9.12.2009r. (K-I-25) kurator ograniczył się do stwierdzenia, iż Ł. J. nie zamieszkuje już pod adresem przy ul. W. w O., opierając się w tym zakresie jedynie na przeprowadzonych przez pracowników organu I instancji kontrolach meldunkowych. Odnosząc się do twierdzeń organów o odłączeniu mediów w spornym lokalu, należy stwierdzić, iż nie znajdują one odzwierciedlenia w zebranym materiale dowodowym. Mianowicie w aktach sprawy brak jest informacji z Zakładu Energetycznego bądź Gazowego o odcięciu dostaw prądu lub gazu. Wręcz przeciwnie, przy odwołaniu strony znajdują się wystawione na rzecz Skarżącego rachunki za prąd z dnia 06.04.2009r., 18.05.2009r., 25.01.20010r. oraz 29.01.2010r., do czego organ II instancji w żaden sposób się nie ustosunkował. Godzi się także podnieść, iż Wojewoda w żaden sposób nie odniósł się do argumentów skarżącego sformułowanych w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Tymczasem podnoszone przez Ł. J. zarzuty o jego przejściowej nieobecności w przedmiotowym lokalu, spowodowanej wykonywaną pracą, obligowało organ odwoławczy do przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego (art. 136 k.p.a.), bądź wydania decyzji kasacyjnej w trybie art. 138 § 2 k.p.a. Z tego też względu, zdaniem Sądu, w niniejszej sprawie nie zostały dostatecznie wyjaśnione wszystkie okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, a w konsekwencji poczynione przez organy ustalenia nie dają dostatecznych podstaw do orzeczenia o wymeldowaniu Ł. J.. Orzekając ponownie organy, mając na względzie poczynione wyżej uwagi, przeprowadzą zgodnie z wymogami procedury administracyjnej określonymi w art. 7 i 77 § 1 k.p.a. postępowanie w sprawie i wydadzą stosowne rozstrzygnięcie, eliminując tym samym dotychczasowe naruszenia prawa. W szczególności zostanie ustalona w sposób niebudzący wątpliwości okoliczność opuszczenia przez Ł. J. spornego lokalu – w sposób dobrowolny i trwały, bądź jego dalsze tam zamieszkiwanie. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 ustawy p.p.s.a. orzekł jak w pkt I wyroku. Orzeczenie zawarte w pkt II wyroku uzasadnia art. 152 ustawy p.p.s.a. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 tej ustawy