II SA/Ke 555/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sylwester Miziołek, Sędziowie Sędzia WSA Dorota Chobian (spr.), Sędzia WSA Renata Detka, Protokolant Starszy inspektor sądowy Urszula Opara, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 września 2016r. sprawy ze skargi A. K. i K. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję tego samego organu. Decyzją z [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu wniosku Wójta Gminy o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z [...] stwierdzającej nieważność decyzji Wójta Gminy z dnia [...] w części pkt 2 rozstrzygnięcia, dotyczącego udzielenia zezwolenia na usunięcie jednej sztuki drzewa, na podstawie art.138 § 2 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 kpa, uchyliło zaskarżoną decyzję i w to miejsce orzekło o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji z [...]. W uzasadnieniu wskazano, że w niniejszej sprawie Samorządowe Kolegium Odwoławcze po zapoznaniu się z wnioskiem Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków wszczęło z urzędu postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy w części dotyczącej pkt 2, wskazując na przesłankę z art. 156 § 1 pkt 1 kpa, tj. wydanie decyzji przez organ niewłaściwy. Jak wynika z akt sprawy Wójt Gminy decyzją z [...] orzekł w pkt 2 o udzieleniu zezwolenia Wójtowi Gminy na usunięcie jednej sztuki drzewa gatunku wiąz o obwodzie pnia mierzonego na wysokości 130 cm: 150 cm rosnącego na nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów nr ewidencyjnym [...] stanowiącej własność Skarbu Państwa będącej w użytkowaniu Urzędu Gminy w miejscowości [...]. Wójt Gminy w podstawie prawnej swojej decyzji powołał art. 83 ust. 1, 2a, art. 86 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody. Po dokonaniu analizy akt sprawy Kolegium decyzją z [...] uznało, że podstawą do stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy jest ustalenie, że decyzja została wydana z naruszeniem przepisów o właściwości. Dalej Kolegium w składzie rozpatrującym wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy podało, że zgodnie z art. 83 ust. 1, ust. 2 i ust. 2a ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2013 r. poz. 627 ze zm.), obowiązującym w dacie wydania decyzji z dnia 27 marca 2015 r. usunięcie drzew lub krzewów z terenu nieruchomości może nastąpić, z zastrzeżeniem ust. 2 i 2a, po uzyskaniu zezwolenia wydanego przez wójta, burmistrza albo prezydenta miasta na wniosek: 1) posiadacza nieruchomości - za zgodą właściciela tej nieruchomości; 2) właściciela urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1 Kodeksu cywilnego - jeżeli drzewa lub krzewy zagrażają funkcjonowaniu tych urządzeń. Organem właściwym do wydania zezwolenia na usunięcie drzewa lub krzewu z terenu nieruchomości, wpisanej do rejestru zabytków, jest wojewódzki konserwator zabytków (ust. 2). Zezwolenie na usunięcie drzew w obrębie pasa drogowego drogi publicznej, z wyłączeniem obcych gatunków topoli, wydaje się po uzgodnieniu z regionalnym dyrektorem ochrony środowiska (ust. 2a). Dalej Kolegium zauważyło, że do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy został dołączony wypis z rejestru zabytków nieruchomych woj. [...] stan z 31 grudnia 2014 r., dostępny na stronie internetowej Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków. Z rejestru tego wynika, że w W. ochroną konserwatorską objęty jest zespół dworski: dwór nr rej. 22 z 17 marca 1947 r. oraz 284 z 15 lutego 1967 r., otoczenie w granicach ogrodzenia, nr rej. 22 z 17 marca 1947 r., spichlerz, nr rej. 284 z 15 lutego 1967 r. Organ wskazał, że ze zdjęć drzewa, na usunięcie którego Wójt Gminy wydał zezwolenie Wójtowi Gminy, wynika że znajduje się ono poza granicami ogrodzenia. Tym samym poza terenem, na który rozciąga się ochrona konserwatorska Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków. Kolegium również stwierdziło, że jak wynika z art. 7 pkt 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. z 2003 r. Nr 162, poz. 1568), formami ochrony zabytków jest m.in. wpis do rejestru zabytków. Rejestr zabytków zgodnie z art. 8 powyższej ustawy, dla zabytków znajdujących się na terenie województwa prowadzi wojewódzki konserwator zabytków. Zatem rejestr ten, podobnie jak rejestr gruntów stanowi źródło informacji na temat danego zabytku. Z rejestru zabytków wynika, iż ochroną konserwatorką objęty jest teren w granicach ogrodzenia, nie ma w nim mowy o granicy 50 m od zewnętrznych granic dworu. Fakt ochrony konserwatorskiej ograniczony został do granic ogrodzenia decyzją z [...] Urzędu Wojewódzkiego. Potwierdza to zresztą rejestr zabytków, w którym widnieje tylko zapis dotyczący decyzji z [...]. Ponadto dla zwykłego obywatela to właśnie rejestr zabytków wyznacza krąg dóbr objętych ochroną konserwatorską. Okoliczność, że ogrodzenie zostało cofnięte w stosunku do tego z roku 1947 nie może mieć przesądzającego znaczenia w sprawie, bezspornie bowiem na dzień wydawania decyzji przez Wójta Gminy drzewo znajdowało się poza granicami ogrodzenia, które w sprawie wyznacza zakres ochrony konserwatorskiej. Jeśli natomiast Konserwator Zabytków miał informację, iż ogrodzenie to zostało przesunięte, winien podjąć czynności mające na celu ochronę wszystkich dóbr wpisanych do rejestru zbytków. Jak wynika bowiem z wyjaśnień przedstawionych przez Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków, do rejestru zabytków został wpisany "dwór murowany wraz z otoczeniem w granicach ogrodzenia", a zatem nie działka nr [...]. Kolegium dodało, że analizując akta sprawy doszło do przekonania, że sporne drzewo znajduje się na działce nr [...]. W ocenie Kolegium trafne okazały się zarzuty zamieszczone we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Jak wynika bowiem z akt sprawy sporne drzewo znajduje się poza ogrodzeniem wyznaczającym granice ochrony konserwatorskiej, na działce nr [...]. Tym samym brak było podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy z [...] w części pkt 2 rozstrzygnięcia. Na marginesie Kolegium stwierdziło, że dołączona do akt sprawy przez radcę prawnego Z. S. opinia - "opis drzewa i wyliczenie wartości ściętego drzewa- wiąz na działce nr [...] we wsi [...] należącego do Państwa A. i K. K. ", jest dokumentem prywatnym sporządzonym na zlecenie strony postępowania, zatem nie korzysta ze szczególnej mocy dowodowej dokumentu urzędowego i nie może stanowić dowodu przesądzającego w sprawie. Ponadto organ dodał, że nie uznał pełnomocnictwa szczególnego radcy prawnego Z. S. za wiążące w niniejszej sprawie, z uwagi na jego treść. W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skardze na powyższą decyzję A. K. i K. K. zarzucili obrazę prawa materialnego przez błędną jego wykładnie i niewłaściwe zastosowanie art. 138 §1 kpa oraz art. 83 ust 1, ust 2 i ust 2a ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody w zakresie pominięcia dowodów wskazujących na innego właściciela nieruchomości, na której rośnie drzewo wiąz (małżonków K. i A. K. a nie Gminy), którego usunięcie jest przedmiotem postępowania. Wskazując na powyższe zarzuty wnieśli o zmianę zaskarżonej decyzji poprzez uwzględnienie, że przedmiotowy wiąz znajduje się na terenie nieruchomości należącej do skarżących i zarówno Wójt Gminy jak i Wójt Gminy nie mieli żadnych podstaw prawnych do wydania decyzji bez zgody właścicieli na jego usunięcie, ewentualnie uchylenie decyzji obu organów w zaskarżonym zakresie oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu skarżący zarzucili, że wydając swoją decyzje Wójt Gminy oparł się na danych uzyskanych od Wójta Gminy , które różniły się w sposób zdecydowany od stanu faktycznego. Podali, że według przedstawionej przez nich dokumentacji przedmiotowy wiąz znajduje się na terenie ich nieruchomości, a nie Skarbu Państwa jak podał Wójt M. Podkreślili, że nie wyrażali zgody na usunięcie drzewa. Dalej skarżący podnieśli, że przestawienie przez nich ogrodzenia miało na celu wyłącznie kwestie techniczne tj. miało ułatwić wjazd na posesję. Ponadto dokonany pomiar grubości wiązu na wysokości 130 cm nie wynosi jak wskazują organy 150 cm, lecz 300 cm. Tak podaje biegły sądowy powołany w sprawie przez skarżących w sporządzonej opinii prywatnej. Zdaniem skarżących w tej sprawie również Konserwator Zabytków nie dopełnił swoich obowiązków, albowiem mimo że miał informację o przesunięciu ogrodzenia nie podjął czynności mających na celu ochronę wszystkich dóbr wpisanych do rejestru zabytków. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Przede wszystkim z urzędu zauważyć należy, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze wydając decyzje (jedną, stwierdzającą nieważność i kolejną, odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy) dokonywało ustaleń co do właściwości organu uprawnionego do wydania decyzji zezwalającej na wycięcie drzewa nie w odniesieniu do drzewa będącego przedmiotem decyzji Wójta z [...], lecz drzewa, które faktycznie zostało ścięte. Taka ocena wynika z następujących okoliczności. Przedmiotem wniosku Gminy z 15 stycznia 2015 r. były trzy drzewa: 2 lipy i jeden wiąz. Jeśli chodzi o to ostatnie drzewo, wiąz, według wniosku znajdowało się ono na działce [...] i miało ono w obwodzie pnia na wysokości 1,3 m obwód wynoszący 150 cm. Do wniosku został dołączony fragment mapy z zaznaczeniem usytuowania tego drzewa przy granicy między działkami [...] – droga, a działką [...] – łąka. Stosownie do obowiązującego zarówno w dacie wydawania decyzji przez Wójta Gminy jak i obecnie przepisu art. 83c ustawy o ochronie przyrody z dnia 16 kwietnia 2004 r. (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 627 ze zmianami), organ przed wydaniem decyzji dokonał w dniu 10 lutego 2015 r. oględzin. W czynności tej wzięli udział Sekretarz i inspektor Gminy. Sporządzony z oględzin protokół odnośnie drzewa wiąz potwierdza, że obwód jego pnia wynosił 150 cm. Stosownie do treści wniosku i wyników oględzin decyzja Wójta Gminy z [...] zezwala na wycięcie drzewa wiąz o obwodzie pnia mierzonego na wysokości 1,3 m - 150 cm. W piśmie z 27 maja 2015 r., z powodu którego SKO wszczęło z urzędu postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy z [...], Wojewódzki Konserwator Zabytków opisuje drzewo wiąz rosnące na działce nr [...] o obwodzie pnia mierzonego na wysokości 1,3 m – 294 cm. Nie może więc budzić wątpliwości, że w piśmie tym nie chodziło o drzewo opisane w decyzji Wójta Gminy z [...]. Potwierdza to pismo wnioskodawcy w sprawie o zezwolenie na wycięcie drzew - Wójta Gminy - z 30 października 2015 r. (a więc pochodzące już z daty po wydaniu decyzji przez Wójta Gminy – k. 53 akt adm.), w którym wskazał on, że poprzednią lokalizację drzewa do wycinki wskazano na mapie omyłkowo. Do tego pisma dołączono fragment mapy wskazujący na położenie drzewa, które Gmina chciała wyciąć. Z mapy tej wynika, że było to drzewo rosnące mniej więcej między działką [...] a działką [...] lub [...] (granice działek na tej mapie są niewyraźne). W aktach znajduje się także mapa z Geoportalu (k. 29), wskazująca na lokalizację obu drzew: nieprawidłowo wskazanego we wniosku, oznaczonego kolorem zielonym i "faktycznie zlokalizowanego", oznaczonego kolorem czerwonym. Odległość między tymi drzewami jest znaczna. Podkreślenia wymaga to, że decyzja zezwalająca na wycięcie drzewa dotyczy konkretnego drzewa, a nie każdego drzewa tego samego gatunku jakie rośnie nawet na tej samej działce. Oznacza to, że jeżeli Wójt Gminy zezwolił na wycięcie drzewa wiąz o obwodzie pnia wynoszącym 150 cm na wysokości 1,3 m, to tylko to konkretne drzewo na podstawie tej decyzji mogło być ścięte. Również ocena prawidłowości decyzji zezwalającej na wycięcie drzewa powinna dotyczyć tego drzewa, które było jej przedmiotem, a nie drzewa, które Gmina jak twierdzi chciała ściąć (i którego korona faktycznie została ścięta w kwietniu 2015 r. jak by to wynikało z pisma Komisariatu Policji KMP w K. z 14 lipca 2015r. - k. 38 akt adm. oraz załączonych do akt administracyjnych zdjęć). Pismo Gminy z 30 października 2015 r., wskazujące na omyłkowe zlokalizowanie drzewa we wniosku, nie mogło spowodować zmiany przedmiotu rozstrzygnięcia decyzją Wójta Gminy z [...]. Co za tym idzie badając ważność decyzji Wójta Gminy Samorządowe Kolegium Odwoławcze powinno ustalać właściwość organu i inne kwestie o jakich mowa w art. 156 kpa w odniesieniu do tego drzewa wiąz, które było przedmiotem decyzji, a nie do drzewa, która Gmina faktycznie chciała wyciąć. Tymczasem w niniejszej sprawie Samorządowe Kolegium Odwoławcze zarówno w swojej pierwszej decyzji, stwierdzającej nieważność decyzji Wójta Gminy w części zezwalającej na wycięcie wiązu, jak i w obecnie zaskarżonej, zajmowało się ustalaniem organu właściwego do wydania zezwolenia na wycięcie drzewa, co do którego zarówno skarżący jak i Konserwator Zabytków twierdzą, że jego obwód pnia na wysokości 1,3 m wynosi 3 metry (czy też 294 cm) i że jest ono usytuowane na działce nr [...]. Pień drzewa nadal rośnie do wysokości 10 metrów (co wynika ze znajdującej się w aktach adm. opinii oraz zdjęć), więc nie było przeszkód do ustalenia jego obwodu na wysokości 1,3 m. Tymczasem SKO w zaskarżonej decyzji, odnosząc się do zarzutu, że zostało ścięte drzewo o obwodzie 3 metrów a nie 1,5 m poprzestało na stwierdzeniu, że opinia jest dokumentem prywatnym, sporządzonym na zlecenie strony postępowania, zatem nie korzysta ze szczególnej mocy dowodowej dokumentu urzędowego i nie może stanowić dowodu przesądzącego w sprawie. Organ pominął natomiast pismo Konserwatora Zabytków, wskazujące na obwód pnia wynoszący 294 cm oraz opisane wyżej pismo Wójta Gminy o błędnej lokalizacji drzewa we wniosku o zezwolenie na jego ścięcie. W tym miejscu dodatkowo zauważyć należy, że bez specjalistycznej wiedzy można stwierdzić, że nie jest możliwe aby w ciągu kilku miesięcy obwód pnia powiększył się dwukrotnie: ze 150 cm do 300 cm. Mając powyższe na uwadze zarówno zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja tego samego organu podlegały uchyleniu, o czym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach orzekł na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 718). Zarówno bowiem orzekając jako organ I instancji jak i na skutek złożonego wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, Kolegium faktycznie w ogóle nie zbadało prawidłowości decyzji Wójta Gminy w odniesieniu do możliwości wydania przez ten organ zezwolenia na ścięcie drzewa wiąz położonego na działce [...] przy granicy z działką [...] o obwodzie 150 cm, lecz skoncentrowało się na badaniu właściwości organu w przedmiocie zezwolenia na wycięcie drzewa położonego w zupełnie innym miejscu niż to wskazane na mapie dołączonej do wniosku, w uwzględnieniu którego Wójt wydał decyzję, o obwodzie ok. 3 metrów, naruszając w ten sposób art. 7, 8, 77 § 1 i 80 kpa. Podkreślenia wymaga, że sprawa dotyczyła stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gmin, a nie nowego wniosku Gminy o zezwolenie na wycięcie drzewa usytuowanego według skarżących na ich nieruchomości. Odnosząc się natomiast do zarzutów skargi, to o ile faktycznie decyzja Wójta dotyczyłaby drzewa, co do którego skarżący twierdzą, że stanowi ich własność, także należałoby uznać, że jest ona wadliwa. Przede wszystkim bowiem w zaskarżonej decyzji organ w sposób dowolny, nie poparty żadnymi miarodajnymi dowodami ustalił, że drzewo to rośnie na działce o numerze [...] a nie o numerze [...], ograniczając się do stwierdzenia "Kolegium analizując akta sprawy doszło do przekonania, iż przedmiotowe drzewo znajduje się na działce [...]". Organ pominął zupełnie między innymi znajdujący się w aktach szkic sporządzony przez geodetę uprawnionego D. G., z którego wynika, że drzewo w całości usytuowane jest na działce [...]. Tymczasem dla oceny ważności decyzji zezwalającej na wycięcie drzewa, wydanej w marcu 2015 r., zwłaszcza w świetle obowiązujących wówczas przepisów, kwestia ustalenia właściciela gruntu, na którym rośnie drzewo będące przedmiotem wniosku o zezwolenie na jego ścięcie była bardzo istotna, skoro zezwolenie mógł otrzymać tylko posiadacz nieruchomości za zgodą jej właściciela oraz użytkownik wieczysty (na marginesie zauważyć należy, że składając wniosek Gmina nie dołączyła żadnego tytułu własności, a jedynie wypis z ewidencji gruntów działki nr [...], z którego wynika, że działką tą włada Skarb Państwa na zasadach samoistnego posiadania, a Urząd Gminy działkę tę ma w trwałym zarządzie). Nadto dla oceny czy Wójt Gminy był właściwy do wydania decyzji miarodajny jest wpis do rejestru zabytków istniejący w dacie wydawania przez ten organ decyzji. Zgodnie bowiem z art. 83 ust. 2 (obecnie art. 83a) ustawy o ochronie przyrody, zezwolenie na usunięcie drzew z terenu nieruchomości wpisanej do rejestru zabytków wydaje konserwator zabytków. Tymczasem Kolegium oparło się na dostarczonym przez Gminę wypisie z tego rejestru według stanu z 31 grudnia 2014 r., z którego wynika, że do rejestru zabytków w W. wpisano zespół dworski składający się z dworu, otoczenia w granicach ogrodzenia i spichlerza. Ponieważ aktualnie w rejestrze figuruje park z powołaniem się na orzeczenie z 22 sierpnia 1935 r., którym według twierdzeń Konserwatora ochroną objęto park w promieniu ok. 50 m od zewnętrznych ścian dworu (taką też informację Wojewódzki Konserwator Zabytków przesłał w 2009 r. do Urzędu Gminy - k. 42 akt adm.) należałoby ustalić, kiedy została dokonana zmiana w rejestrze, oczywiście wówczas, gdyby decyzja Wójta Gminy faktycznie zezwalała na ścięcie wiązu o obwodzie pnia wynoszącym 3 metry, a nie 150 cm. Ponownie rozpoznając sprawę organ wyeliminuje stwierdzone wyżej nieprawidłowości poprzez ustalenie czy zachodzą przesłanki do stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy w części dotyczącej drzewa wiąz o obwodzie pnia wynoszącym 150 cm i usytuowanym w miejscu wskazanym na mapie dołączonej do wniosku, a więc drzewa będącego przedmiotem tej decyzji.