II SA/Ke 567/10

WyrokWSA w Kielcach2011-02-03

Skład orzekający: Teresa Kobylecka, Dorota Chobian, Anna Żak

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy decyzja o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości w celu przeprowadzenia gazociągu średniego ciśnienia, wydana na podstawie art. 124 ustawy o gospodarce nieruchomościami, może zostać utrzymana w mocy, gdy właściciel nieruchomości nie wyraża zgody na przeprowadzenie inwestycji, a rokowania nie doprowadziły do zawarcia umowy, a odszkodowanie nie zostało jeszcze ustalone?
Ratio decidendi
Decyzja o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości w celu przeprowadzenia gazociągu średniego ciśnienia może zostać utrzymana w mocy, gdy właściciel nieruchomości nie wyraża zgody na przeprowadzenie inwestycji, a rokowania nie doprowadziły do zawarcia umowy. Właściciel został poinformowany o trasie gazociągu i nie zgłaszał zastrzeżeń co do jego przebiegu, a jedynie uzależniał zgodę od wypłaty odszkodowania. Wysokość odszkodowania może zostać ustalona w odrębnym postępowaniu po zakończeniu inwestycji, zgodnie z art. 129 ust. 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami.
Stan faktyczny
Właściciel nieruchomości G.P. nie wyraził zgody na przeprowadzenie gazociągu średniego ciśnienia przez swoje działki, uzależniając zgodę od wypłaty odszkodowania w wysokości 50.000 zł. Inwestor nie przystał na tę kwotę, proponując odszkodowanie zgodne z wyceną rzeczoznawcy po zakończeniu budowy. Organ pierwszej instancji wydał decyzję ograniczającą sposób korzystania z nieruchomości, a Wojewoda utrzymał ją w mocy po uchyleniu wcześniejszej decyzji i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia. Właściciel wniósł skargę do WSA, kwestionując przebieg gazociągu, brak rokowań i ustalenia odszkodowania.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Teresa Kobylecka, Sędziowie Sędzia WSA Dorota Chobian,, Sędzia NSA Anna Żak (spr.), Protokolant Starszy sekretarz sądowy Katarzyna Tuz-Stando, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 3 lutego 2011r. sprawy ze skargi G.P. na decyzję Wojewody z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości oddala skargę. Decyzją z dnia [...] znak: [...] Wojewoda po rozpoznaniu odwołania G. P. utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia [...], znak: [...] orzekającą o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości położonej, przy ulicy S., oznaczonej w ewidencji gruntów miasta K., obręb 0030, jako działki nr 625/1 o pow. 0,2366 ha i nr 627/1 o pow. 0,0636 ha, stanowiącej własność G. P., poprzez udzielenie A. Sp. z o.o. w T. Oddział Gazowniczy w K. zezwolenia na przeprowadzenie na działce nr 625/1 przez jej wschodnią część, równolegle do ulicy S., w odległości około 2,5 m od jej wschodniej granicy, na długości około 172 m i około 3 m szerokości, oraz na działce nr 627/1 w jej wschodniej części, na długości około 45 m i około 3 m szerokości w odległości około 2,5 m od granicy z ul. S., za wyjątkiem początkowego odcinka w południowej części działki, gdzie odległość ta wynosi 1,5 m, gazociągu średniego ciśnienia PE Φ 250, zgodnie z decyzją Prezydenta Miasta K. Nr [...] z dnia [...] o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego. W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia organ drugiej instancji wskazał, że Prezydent Miasta K. decyzją z dnia [...] ustalił lokalizację inwestycji celu publicznego w zakresie warunków i szczegółowych zasad zagospodarowania terenu i jego zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie obiektu infrastruktury technicznej, gazociągu średniego ciśnienia w ul. S. i Al. J. P. w K. oraz na terenach przyległych, na działkach wymienionych w sentencji decyzji, w skład których wchodzą m.in. działki nr 625/1 i 627/1 (obręb 0030). Wnioskiem z dnia 27.04.2009r. A. Sp. z o.o. w T. Oddział w K. (dalej także jako KSG ) wystąpiła do Prezydenta Miasta K. o wydanie, w trybie art. 124 ustawy o gospodarce nieruchomościami, decyzji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości położonej w K., przy ulicy S., oznaczonej w ewidencji gruntów jako działki nr 625/1 i 627/1 poprzez udzielenie zezwolenia na przeprowadzenie przez ww. działki gazociągu średniego ciśnienia PE Φ 250, zgodnie z decyzją Prezydenta Miasta K. Nr [...] o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego. Do wniosku załączono: decyzję o lokalizacji celu publicznego Nr [...] z dnia [...], decyzję o lokalizacji celu publicznego Nr [...] z dnia [...], kopię pełnomocnictwa dla A. B. do reprezentowania Spółki w negocjacjach i zawierania ugód z właścicielami nieruchomości, wypis z rejestru gruntów i kopię mapy ewidencyjnej, kopię mapy z trasą gazociągu, dokumenty z przebiegu rokowań z właścicielem przedmiotowej nieruchomości oraz notatkę służbową ze spotkania przeprowadzonego w dniu 20.01.2009r., podczas którego projektant przedstawił trasę gazociągu przez działki nr 764/17, 625/1 i 627/1 oraz poinformował o korzyściach wynikających z lokalizacji gazociągu tj. o możliwości przyłączenia się do gazociągu w przyszłości. Wyjaśnił, że strefa kontrolowana od gazociągu średniego ciśnienia wynosi 0,5 m z każdej strony oraz zaproponował odszkodowanie zgodnie z wyceną rzeczoznawcy majątkowego. G. P. i S. P. (właściciel działki nr 764/17) wskazali, że wyrażą zgodę na przejście gazociągu przez ich działki jeśli otrzymają odszkodowanie w wysokości 50.000 zł. Pismem z dnia 18.05.2009r. Prezydent Miasta K. zawiadomił strony o wszczęciu na wniosek KSG Sp. z o. o. w T. Oddział w K., postępowania administracyjnego w sprawie ograniczenia sposobu korzystania z przedmiotowej nieruchomości. Decyzją z dnia [...] Prezydent Miasta K. orzekł o ograniczeniu sposobu korzystania z przedmiotowej nieruchomości. Wojewoda decyzją z dnia 18 września 2009r. uchylił w całości zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, wskazując na naruszenie dyspozycji art. 124 ustawy o gospodarce nieruchomościami, zgodnie z którym przebieg inwestycji przez daną nieruchomość oraz zakres uszczuplenia prawa właściciela musi być ściśle określony. Nadto organ pierwszej instancji w sentencji decyzji nie określił komu udziela zezwolenia na przeprowadzenie sieci gazowej oraz nie przeprowadził w toku postępowania rozprawy administracyjnej, a zaskarżona decyzja nie zawiera uzasadnienia faktycznego, ponieważ nie wskazano w niej faktów, które organ uznał za udowodnione oraz dowodów, na których się oparł. W toku ponownego postępowania KSG pismami z dnia 24.11.2009r. i 25.01.2010r. poinformowała Prezydenta Miasta K. o przebiegu projektowanego gazociągu określając jednocześnie długość i szerokość pasa gruntu niezbędnego dla jego przeprowadzenia. W dniu 15.02.2010r. przeprowadzona została rozprawa administracyjna podczas której G. P., po zapoznaniu się z zebranym materiałem dowodowym poinformował, że podtrzymuje swoje stanowisko w kwestii przyznania odszkodowania za zajęcie ww. działek. Przedstawiciel KSG stwierdził, że przyznanie odszkodowania nastąpi po jego ustaleniu przez rzeczoznawcę majątkowego, po wybudowaniu gazociągu i określeniu szkód powstałych z tego tytułu na nieruchomości. Ponadto z treści protokołu rozprawy wynika, że przebieg trasy gazociągu oraz pas gruntu jaki zostanie zajęty w czasie realizacji inwestycji są znane G. P. i nie wnosi on do nich zastrzeżeń. W takim stanie faktycznym Prezydent Miasta K. wydał opisaną na wstępie decyzję z dnia 9 kwietnia 2010r. Zobowiązał ponadto KSG do przywrócenia przedmiotowej nieruchomości do stanu istniejącego przed rozpoczęciem prac, jeżeli zaś byłoby to niemożliwe lub spowodowało nadmierne trudności, określił, że właścicielowi przysługuje odszkodowanie odpowiadające wartości poniesionych szkód, ustalone zgodnie z art. 129 ust. 5 pkt 1 i 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami w odrębnym postępowaniu administracyjnym. W odwołaniu G. P. uzależnił swoją zgodę na przeprowadzenie gazociągu średniego ciśnienia od wypłacenia mu 80.000 zł. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego i postępowania oraz powołał się na § 9 rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 30 lipca 2001r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać sieci gazowe, zgodnie z którym ustalone zostały strefy kontrolowane, w których nie wolno wznosić budynków, składów, magazynów, sadzić drzew ani prowadzić żadnej działalności mogącej zagrozić trwałości gazociągu podczas jego eksploatacji. W ocenie autora odwołania realizacja przedmiotowej inwestycji spowoduje, że prowadzenie gospodarstwa rolnego na ww. działkach stanie się nieopłacalne. G. P. wniósł ponadto liczne zastrzeżenia, co do przebiegu trasy gazociągu oraz podniósł, że do dnia wydania zaskarżonej decyzji nie zostało ustalone odszkodowanie, które rekompensowałoby powstałą z tytułu wywłaszczenia szkodę. Organ odwoławczy utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję wyjaśnił, że realizacja przedmiotowej inwestycji mieści się w katalogu celów publicznych w rozumieniu art. 6 pkt 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, który do nich zalicza także budowę i utrzymanie ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania płynów, pary, gazów i energii elektrycznej, a także innych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń. Poza sporem również jest, że KSG (realizująca cel publiczny) mieści się w kategorii podmiotów uprawnionych do uzyskania zezwolenia niezbędnego do realizacji ww. celu publicznego. Wojewoda , w związku z dyspozycją art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami stwierdził, że w decyzji organu pierwszej instancji precyzyjnie określono przebieg gazociągu wraz z szerokością pasa niezbędnego do montażu oraz pasa związanego ze strefą kontrolowaną gazociągu, a także precyzyjnie określono zakres ograniczenia związanego z budową gazociągu. Organ podkreślił, że na etapie całego postępowania G. P. informowany był o czynnościach podejmowanych w sprawie. Organ odwoławczy wskazał, że w świetle obowiązujących przepisów dotyczących szczególnego sposobu wywłaszczania, o którym mowa w art. 124 ustawy o gospodarce nieruchomościami, brak jest jednoznacznych unormowań określających formę i treść prowadzenia rokowań. Celem rokowań jest zawarcie pomiędzy stronami takiej umowy, aby inwestor uzyskał uprawnienie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane w rozumieniu art. 3 pkt 11 Prawa budowlanego. W dniu 15.03.2010r. organ pierwszej instancji przeprowadził rozprawę administracyjną, w której uczestniczył G. P.. Uzależnił on swoją zgodę na zajęcie należących do niego działek pod przedmiotową inwestycją od wypłacenia odszkodowania w wysokości 50.000 zł. Jednocześnie potwierdził, że przebieg trasy gazociągu jest mu znany i nie wnosi zastrzeżeń. Przedstawiciel inwestora oświadczył, że odszkodowanie zostanie stronie wypłacone po wybudowaniu gazociągu i określeniu szkód powstałych z tego tytułu, a ustalonych przez rzeczoznawcę majątkowego. Organ wskazał, iż przebieg rokowań jednoznacznie świadczy o tym, że G. P. nie wyraził zgody na przeprowadzenie gazociągu przez swoją nieruchomość na warunkach proponowanych przez inwestora, a co za tym idzie spełniony został warunek z art. 124 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, umożliwiający złożenie wniosku o wydanie decyzji w trybie ust. 1 tego przepisu. Wojewoda wskazał, iż organ pierwszej instancji, uwzględniając treść art. 124 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami, w punkcie 2 i 3 decyzji prawidłowo zobowiązał KSG do przywrócenia nieruchomości do stanu poprzedniego, niezwłocznie po zakończeniu robót, a jeżeli byłoby to niemożliwe, albo powodowałoby nadmierne trudności lub koszty, bądź też gdy na skutek zrealizowanej inwestycji zmniejszy się wartość nieruchomości, w odrębnej decyzji ustalone zostanie odszkodowanie za wynikłe z tego tytułu szkody. Wysokość odszkodowania może bowiem zostać określona w odrębnej decyzji, jednakże dopiero po zakończeniu realizacji inwestycji i po stwierdzeniu, że przywrócenie nieruchomości do stanu poprzedniego jest niemożliwe albo powoduje nadmierne trudności lub koszty. Za taką kolejnością przemawia brak możliwości oszacowania wartości poniesionych szkód jak też obiektywnej oceny zmniejszenia się wartości nieruchomości przed realizacją w/w inwestycji. Organ przytoczył też treść art. 129 ust. 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Odnosząc się do zarzutów podnoszonych w odwołaniu kwestionujących projektowany przebieg gazociągu oraz dotyczących szkód i naruszeń związanych z planowanym jego przebiegiem, organ drugiej instancji wyjaśnił, że w ramach postępowania prowadzonego na podstawie art. 124 ustawy o gospodarce nieruchomościami organ nie jest władny zmieniać ustaleń przyjętych w decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego. Analiza uciążliwości ograniczenia dla właściciela nieruchomości nie może wykraczać poza uregulowanie art. 112 ust. 3 i art. 124 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Organ wskazał, że decyzja Prezydenta Miasta K. o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego w pkt 4 określa, iż przedmiotowa inwestycja nie może powodować ograniczenia sposobu zagospodarowania działek sąsiednich i wpływać na wykonywanie na nich prawa własności. Decyzja ta została doręczona również G. P., który poczynionych w niej ustaleń nie kwestionował. Wojewoda wyjaśnił, że zaspokojenie żądania G. P. i wypłacenie mu odszkodowania przed podjęciem prac inwestycyjnych, pozostawałoby w sprzeczności z art. 129 ust. 5 pkt 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Skargę na powyższe rozstrzygnięcie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K. złożyli G. P. i S. P., wnosząc o jej uchylenie w całości jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa dotyczącym przepisów: ustawy o gospodarce nieruchomościami, dotyczących ochrony środowiska, terenów rolniczych, ochrony własności (Konstytucji, Kodeksu cywilnego), przesyłu i związanych z tym przestrzeganiem odległości od ich usytuowania i późniejszego korzystania, warunków technicznych jakim powinny odpowiadać sieci gazowe, przepisów ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych. Ponadto zarzucili, że decyzji narusza interes własny, społeczny oraz cel publiczny. W uzasadnieniu skarżący podtrzymali swój brak zgody na zajęcie pod projektowaną inwestycję działek nr 625/1, 627/1 i 764/17. Ewentualne wyrażenie zgody uzależnili od wypłacenia odszkodowania w wysokości 100.000 zł. Zakwestionowali przebieg trasy gazociągu, który ma przechodzić przez ich dom mieszkalny, co spowoduje jego zawalenie. W związku z tym zażądali dodatkowego odszkodowania na wybudowanie nowego domu lub wskazania nieruchomości zamiennej na terenie K.. Ponadto wskazali, że realizacja projektowanej inwestycji zmusi ich do przekwalifikowania gospodarstwa, co spowoduje utratę dopłat na dalszy jego rozwój. Zarzucili organom, iż nie przeprowadzono z nimi rokowań, a zaskarżona decyzja wydana została bez decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia. Podnieśli, iż wnosili zastrzeżenia, co do przebiegu trasy gazociągu. Zarzucili również, że w ciągu całego postępowania potężny inwestor jakim jest KSG nie był w stanie oszacować związanych z planowaną inwestycją szkód i przedstawić wysokości proponowanego odszkodowania. W ocenie skarżących nieprzedstawienie jakichkolwiek kwot odszkodowania oznacza, że nie było żadnych rokowań. Zdaniem skarżących prowadzone w sprawie rokowania nic do sprawy nie wnoszą, gdyż właściciele nieruchomości nie są na nie wzywani. W szczególności na rozprawy administracyjne skarżący zostali zaproszeni, ale już po wyznaczonych terminach tych rozpraw. W ocenie skarżących przedmiotowa inwestycja spowoduje trwałe wyłączenie części ich działek z produkcji rolnej, naruszenie stosunków wodnych, naturalny spływ wód głębinowych oraz powierzchniowych, konieczność wycinki długoletnich drzew, kolizję z ogrodzeniami, tąpnięcia i uszkodzenia, a w konsekwencji zawalenie się budynku mieszkalnego wykonanego w konstrukcji drewnianej. Dalsze szkody będą polegały na utracie pożytków w pasie budowy, trudności w korzystaniu z nieruchomości w czasie budowy oraz zmniejszeniu wartości użytkowej gruntów. Z ograniczeń zawartych w projekcie technicznym będzie wynikać zakaz zabudowy gruntów w ustalonej odległości od linii infrastruktury technicznej. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Prawomocnym postanowieniem z dnia 22 października 2010r. Sąd odrzucił skargę S. P. jako niedopuszczalną z uwagi na brak interesu prawnego w złożeniu skargi od decyzji, ponieważ zaskarżona decyzja nie dotyczy działek, których jest on właścicielem. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sądowa kontrola legalności zaskarżonej decyzji sprawowana jest w granicach sprawy, przy czym sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się naruszeń prawa skutkujących koniecznością uchylenia lub stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji (art. 145 § 1 p.p.s.a.). W skardze nie zostały wprawdzie sformułowane zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania, z jej treści wynika jednak, iż skarżący zarzuca organom wadliwe ustalenie jakoby nie wnosił zastrzeżeń, co do znanego mu "przebiegu trasy gazociągu oraz jaki pas gruntu zostanie zajęty", a także naruszenie przepisów postępowania dotyczących zawiadamiania stron o rozprawie administracyjnej. Wbrew tym twierdzeniom, organy miały podstawę do uznania, że w sprawie rokowania zostały przeprowadzone. G. P. informowany był o trasie planowanego gazociągu i w trakcie prowadzonych rozmów nie zgłaszał zastrzeżeń, co do jego przebiegu. Takie bowiem właśnie jednoznaczne oświadczenie G. P. złożył na rozprawie administracyjnej w dniu 15.02.2010r. Protokół z tej rozprawy G. P. podpisał bez żadnych zastrzeżeń. Z akt sprawy wynika natomiast, że skarżący w toku całego postępowania domagał się wypłaty określonej kwoty z tytułu ograniczenia własności swojej nieruchomości (notatka służbowa z dnia 20.01.2009r., oświadczenie o wyrażeniu zgody z dnia 13.03.2008r., odwołanie z dnia 8.07.2009r., protokół z rozprawy z dnia 15 lutego 2010 r., oświadczenie G. P. z dnia 17.03.2010r.). Nie jest prawdą, aby skarżący nie był zawiadomiony o "rozprawach administracyjnych". Istotnie, ze względu na awizowanie w dniu 21 grudnia 2009r. zawiadomienia o rozprawie z dnia 29.12.2009r., odebrał on to zawiadomienie już po rozprawie, to jednak organ dostrzegając nieprawidłowość w doręczeniu, wyznaczył kolejny termin rozprawy na dzień 15.02.2010r., o czym skarżący został prawidłowo powiadomiony i wziął udział w rozprawie. Nie można więc mówić o uchybieniu przepisom postępowania dotyczącym przeprowadzenia tej rozprawy. Przechodząc do merytorycznej oceny zaskarżonej decyzji należy podzielić stanowisko zaprezentowane w jej uzasadnieniu. Zgodnie z treścią art. 124 ust. 1, 2 i 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2010r., Nr 102, poz. 651 ze zm., dalej u.g.n.), starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, może ograniczyć, w drodze decyzji, sposób korzystania z nieruchomości przez udzielenie zezwolenia na zakładanie i przeprowadzenie na nieruchomości ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, jeżeli właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości nie wyraża na to zgody. Ograniczenie to następuje zgodnie z planem miejscowym, a w przypadku braku planu, zgodnie z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego. Starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, udziela zezwolenia z urzędu albo na wniosek organu wykonawczego jednostki samorządu terytorialnego, innej osoby lub jednostki organizacyjnej (ust. 2). Udzielenie zezwolenia, o którym mowa w ust. 1, powinno być poprzedzone rokowaniami z właścicielem lub użytkownikiem wieczystym nieruchomości o uzyskanie zgody na wykonanie prac, o których mowa w ust. 1. Rokowania przeprowadza osoba lub jednostka organizacyjna zamierzająca wystąpić z wnioskiem o zezwolenie. Do wniosku należy dołączyć dokumenty z przeprowadzonych rokowań (ust. 3). Wynikające z zacytowanego przepisu art. 124 u.g.n. przesłanki ograniczenia prawa własności zostały w niniejszej sprawie spełnione. Wobec ustalenia, że teren na którym usytuowane są działki nr 625/1 i 627/1 nie jest objęty miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego inwestor – KSG Sp. z o.o. w T. – uzyskała ostateczną decyzję Prezydenta Miasta K. o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego Nr [...] z dnia [...] Następnie Spółka będąca uprawnioną jednostką organizacyjną, o jakiej mowa w art. 124 ust. 2 u.g.n., złożyła wniosek o wydanie decyzji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości, który po uzupełnieniu brakujących w nim precyzyjnych informacji na temat trasy przebiegu projektowanego gazociągu, zawartych w pismach z dnia 24.11.2009r. i 25.01.2010r., zawierał wszystkie niezbędne do jego rozpatrzenia dane. Wbrew zarzutom skargi nie można mieć wątpliwości co do tego, że udzielenie wnioskowanego zezwolenia było poprzedzone rokowaniami z właścicielem działek nr 625/1 i 627/1, tj. G. P., które nie przyniosły jednak rezultatu w postaci zgody właściciela na przeprowadzenie przedmiotowego gazociągu. Dokumenty w postaci notatki służbowej z dnia 20.01.2009r., oświadczenia o wyrażeniu zgody z dnia 13.03.2008r., protokołu z rozprawy z dnia 15.02.2010r. jednoznacznie wskazują, że do uzgodnienia warunków ewentualnej zgody nie doszło, a także dlaczego tak się stało. Przepis art. 124 u.g.n. nie określa formy prowadzenia rokowań. Spełnienie obowiązku ich przeprowadzenia jako przesłanki wszczęcia postępowania o uzyskanie zezwolenia na zajęcie nieruchomości, występuje wówczas, gdy inwestor określił i zaproponował właścicielowi określone warunki uzyskania zgody na wykonanie prac, o jakich mowa w art. 124 u.g.n. Z kolei niemożność uzyskania zgody właściciela zachodzi wówczas, gdy nie odpowiedział on na zaproszenie do rokowań, sprzeciwił się wyrażaniu zgody albo też strony postawiły sobie wzajemnie takie warunki, że uznały je za niemożliwe do przyjęcia. W postępowaniu z art. 124 ust. 1 u.g.n. chodzi o zawarcie między stronami stosownej umowy. Wyrażenie bowiem zgody przez właściciela w sprawie wejścia na teren zastępuje pozwolenie, o którym mowa w art. 124 ust. 1 ustawy. Jeżeli zatem, mimo prowadzonych rokowań, nie doszło do umowy, to tym samym właściciel nie wyraził zgody na wykonywanie prac (por. wyrok NSA z dnia 5 października 2006 r., I OSK 1307/05, LEX nr 281429). W niniejszej sprawie właściciel nieruchomości uzależnił swoją zgodę na przeprowadzenie przedmiotowego gazociągu od zapłaty odszkodowania w wysokości 50.000 zł. Inwestor natomiast na to nie przystał, oferując możliwość przyłączenia się do gazociągu oraz wypłatę odszkodowania zgodnego z wyceną rzeczoznawcy, na co z kolei nie zgodził się właściciel nieruchomości. W efekcie nie doszło między stronami do zawarcia umowy, której treścią byłoby wyrażenie zgody na wykonywanie zamierzonych przez inwestora prac. Nie można zgodzić się z oczekiwaniem skarżącego i opartym na nim zarzutem skargi, że o przeprowadzeniu rokowań można mówić tylko wtedy, gdy zostanie przedstawiona właścicielowi konkretna kwota odszkodowania. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji trafnie wskazano, że wysokość odszkodowania może zostać określona dopiero w odrębnej decyzji wydanej na podstawie art. 129 ust. 5 u.g.n., wydanej po zakończeniu realizacji inwestycji i po stwierdzeniu, że przywrócenie nieruchomości do stanu poprzedniego jest niemożliwe, albo powoduje nadmierne trudności lub koszty. Wcześniejsze określenie pełnej wysokości szkody jest bowiem niemożliwe. Dopóki trwają prace nie da się np. stwierdzić, jak długo zajęta część działki będzie wyłączona z dotychczasowej eksploatacji. Poza tym inwestor ma przede wszystkim obowiązek przywrócenia nieruchomości do stanu poprzedniego niezwłocznie po przeprowadzeniu przewodów i urządzeń, co jest podstawowym sposobem naprawiania szkód na gruncie przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami (art. 124 ust. 4 u.g.n.) i w wielu przypadkach może prowadzić do naprawienia prawie całej szkody. Takie też zobowiązanie adresowane do inwestora znalazło się w punkcie 2 decyzji organu pierwszej instancji. Podkreślić należy, iż odszkodowanie przysługujące za szkody powstałe wskutek zdarzeń, o których mowa m. in. w art. 124 u.g.n., powinno odpowiadać wartości poniesionych szkód, a jeżeli wskutek tych zdarzeń zmniejszy się wartość nieruchomości, odszkodowanie powiększa się o kwotę odpowiadającą temu zmniejszeniu (art. 128 ust. 4 u.g.n.). Rozstrzygnięcia w tym zakresie mogą jednak zapadać tylko w odrębnym postępowaniu prowadzonym przez starostę wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej (art. 129 ust. 5 u.g.n.), a nie w postępowaniu dotyczącym ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości prowadzonym na podstawie art. 124 ustawy. W postępowaniu odszkodowawczym organ uwzględni kwestie dotyczące konieczności wyłączenia części działek z produkcji rolnej, naruszenia stosunków wodnych, naturalnego spływu wód głębinowych oraz powierzchniowych, wycinki długoletnich drzew, kolizji z ogrodzeniami, tąpnięć i uszkodzeń, ewentualnej utraty budynku mieszkalnego, utraty pożytków w pasie budowy, trudności w korzystaniu z nieruchomości w czasie budowy oraz zmniejszenia wartości użytkowej gruntów spowodowanym wymieszaniem warstw ziemi, zakazu zabudowy gruntów w ustalonej odległości od linii infrastruktury technicznej. Wobec powyższego bezzasadne jest także domaganie się przez skarżącego w niniejszym postępowaniu dodatkowego odszkodowania na wybudowanie nowego domu lub wskazania nieruchomości zamiennej na terenie K.. Bezzasadne są również zarzuty skargi dotyczące faktu zlokalizowania projektowanego gazociągu na działkach skarżącego. Te kwestie zostały bowiem przesądzone w postępowaniu zakończonym ostateczną decyzją Prezydenta Miasta K. Nr [...] z dnia [...] o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego. Przedmiotem niniejszego postępowania nie było w związku z tamtą decyzją to, czy cel planowanej inwestycji wart jest realizacji, a także czy na nieruchomości G. P. może być zlokalizowany gazociąg średniego ciśnienia, ale czy zachodzą wymienione w art. 124 u.g.n. przesłanki udzielenia zezwolenia na przeprowadzenie tego gazociągu. Kwestia konkretnej lokalizacji tego gazociągu na nieruchomości skarżącego podlegała badaniu w postępowaniu zakończonym zaskarżoną decyzją tylko w celu stwierdzenia, że uszczuplenie władztwa właściciela nastąpi w zakresie minimalnym i niezbędnym do wykonania planowanej inwestycji. W tym zakresie nie może być wątpliwości co do prawidłowości rozstrzygnięcia organów administracji, skoro projektowany odcinek gazociągu na działce nr 625/1 zlokalizowany jest w odległości około 2,5 m od jej wschodniej granicy, a szerokość pasa gruntu zajętego na czas budowy wynosi około 3 m, natomiast na działce nr 627/1 gazociąg ma przebiegać w odległości około 2,5 m od jej wschodniej granicy, w części południowej zaś odległość ta wynosić ma 1,5 m. Pas gruntu trwale zajęty (strefa kontrolowana gazociągu) będzie wynosił około 172 m² dla działki nr 625/1 i około 45 m² dla działki nr 627/1. W ocenie Sądu udzielone w sprawie zezwolenie na przeprowadzenie gazociągu średniego ciśnienia, w sposób wystarczająco precyzyjny wskazuje przebieg planowanej inwestycji przez nieruchomość G. P., jak i zakres uszczuplenia jego władztwa i to tylko w zakresie niezbędnym do wykonania tej inwestycji, w sposób najmniej uciążliwy dla korzystania z nieruchomości oraz zgodnie z warunkami wynikającymi z planu zagospodarowania przestrzennego. Odnosząc się do zarzutów naruszenia przez zaskarżoną decyzję interesu własnego strony, interesu społecznego oraz celu publicznego, należy zauważyć, że decyzje wydawane na podstawie art. 124 u.g.n. ze swej istoty naruszają interes własny strony (właściciela nieruchomości), ograniczając sposób korzystania z nieruchomości. Są to bowiem decyzje ograniczające prawo własności, których wydawanie ustawodawca dopuścił w celu umożliwienia uprawnionym jednostkom realizacji inwestycji celu publicznego, a więc takich inwestycji, które są realizowane w interesie społecznym i mają służyć ogółowi. Zgodnie z art. 21 ust.1 i 2 Konstytucji RP Rzeczpospolita Polska chroni własność i prawo dziedziczenia (ust.1). Wywłaszczenie jest dopuszczalne jedynie wówczas, gdy jest dokonywane na cele publiczne i za słusznym odszkodowaniem (ust.2). Zagwarantowanie prawa własności nie oznacza jednak, że jest ona nienaruszalna. Mogą zaistnieć sytuacje, w których niezbędna jest zmiana właściciela lub też ograniczenie własności. Konstytucja przewiduje sytuacje tego rodzaju i dlatego nie wyklucza i nie zakazuje dokonywania wywłaszczenia mienia. Jest to dopuszczalne, o ile zostaną spełnione dwa wskazane wyżej warunki. Wykonanie przedmiotowego gazociągu należy do celów publicznych , skoro budowa i utrzymanie ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej, a także innych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, jest wymieniona w art. 6 pkt 2 u.g.n., który określa co stanowi cel publiczny w rozumieniu tej ustawy. Ustawa o gospodarce nieruchomościami, jak to wyżej wskazywano, reguluje także kwestie związane z przyznaniem skarżącemu odszkodowania z tytułu ograniczenia własności. Z tych tez względów nie można uznać, że w niniejszej sprawie zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisu art.21 Konstytucji RP. Nie znajdują uzasadnienia zarzuty skarżącego dotyczące naruszenia przepisów dotyczących ochrony środowiska, terenów rolniczych, przepisów ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych, ponieważ organy orzekające w niniejszej sprawie nie mogły naruszyć warunków technicznych jakim powinny odpowiadać sieci gazowe, ani żądać od inwestora uzyskania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizacje przedsięwzięcia, jako że kwestie te rozpatrywane będą na etapie starań inwestora o zatwierdzenie projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę. Niniejsza sprawa dotyczy ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości w oparciu o przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami, w którym to postępowaniu powołane przez skarżącego regulacje nie mają zastosowania. W tym stanie rzeczy, ponieważ podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny skargę oddalił na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło