II SA/Ke 576/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Żak, Sędziowie Sędzia WSA Sylwester Miziołek, Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal (spr.), Protokolant Starszy sekretarz sądowy Joanna Dziopa, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 6 listopada 2014 r. sprawy ze skargi C. U. na decyzję Wojewody z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy wyrażenia zgody na zmianę nazwiska oddala skargę. Decyzją z dnia [...] Wojewoda, po rozpatrzeniu odwołania C. U., utrzymał w mocy decyzję Zastępcy Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego z dnia [...] w przedmiocie odmowy wyrażenia zgody na zmianę nazwiska. Powyższa decyzja organu odwoławczego została wydana w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i ocenę prawną sprawy: Pismem z dnia 28 lutego 2014r. C. U. zwrócił się do organu I instancji o zmianę nazwiska z "U." na "U.-Langiewicz". W uzasadnieniu wnioskodawca wskazał, że "U." jest nazwiskiem, którego używa od urodzenia, a obecnie chciałby do niego dodać drugi człon "Langiewicz" jako nazwisko rodowe ojca genetycznego - Mariana Langiewicza. C. U. podkreślił, że nazwisko jego przodków "Langiewicz" zostało zmienione przed wojną na nazwisko "U." ze względów bezpieczeństwa, aby ukryć pochodzenie od generała Mariana Langiewicza. Dodatkowo wnioskodawca wskazał, że jego przodkiem był Józef Piłsudski. Decyzją z dnia [...] Zastępca Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w odmówił wyrażenia zgody na zmianę nazwiska C. U., polegającą na dodaniu do dotychczasowego nazwiska drugiego członu "Langiewicz". W podstawie prawnej rozstrzygnięcia organ powołał art. 4 ust. 1, art. 5 oraz art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 17 października 2008r. o zmianie imienia i nazwiska (Dz. U. nr 220, poz. 1414), zwanej dalej ustawą. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie organ I instancji wskazał, że analiza posiadanych w Urzędzie Stanu Cywilnego akt stanu cywilnego przodków wnioskodawcy nie wykazała, by którykolwiek z nich nosił nazwisko "Langiewicz", bądź też nazwisko to było zmienione na nazwisko "U.". Podobnie z oświadczenia siostry wnioskodawcy wynika, że nazwisko "Langiewicz" nie jest jej znane, a z opowieści rodziców nigdy nie wynikało, by jej przodkowie wywodzili się z rodziny o nazwisku " Langiewicz". Mając na uwadze powyższe, zdaniem organu, nie została spełniona żadna z ustawowych przesłanek warunkujących wnioskowaną zmianę nazwiska. Organ podkreślił, że nazwisko "Langiewicz" – jako wsławione w dziedzinie działalności politycznej, społecznej czy też wojskowej – podlega szczególnej ochronie. W sprawie niniejszej wnioskowana przez stronę zmiana dotychczas noszonego nazwiska " U." na nazwisko "U. - Langiewicz" jest niezgodna z art. 5 ustawy, bowiem drugi człon nowego nazwiska byłby nazwiskiem historycznym, podlegającym szczególnej ochronie, z możliwością zmiany jedynie w przypadku, gdy osoba ubiegająca się o zmianę posiada członków rodziny o tym nazwisku. Materiał dowodowy zebrany w aktach sprawy nie potwierdził, by którykolwiek z przodków wnioskodawcy nosił nazwisko " Langiewicz". Również wnioskodawca nie dysponuje dokumentami wskazującymi na posiadanie członków rodziny noszących to nazwisko. Odwołanie od ww. decyzji wniósł C. U., zarzucając organowi I instancji niedopełnienie obowiązku zebrania i wszechstronnego rozpatrzenia materiału dowodowego – poprzez brak zbadania dziejów jego rodziny od Powstania Styczniowego do chwili obecnej oraz treści aktów własności ziemi znajdujących się być może w Archiwum Państwowym. W tym zakresie strona wskazała, że M. L. otrzymał za zasługi wojenne ziemię z dworu P., dzięki czemu jej przodkowie osiedli w R. Ze względu na powyższe C. U. wniósł o dokonanie przez Wojewodę badania dziejów jego rodziny od Mariana Langiewicza poprzez Józefa Piłsudskiego aż do jego osoby – w oparciu o akty własności ziemi na terenie gminy P. Wojewoda, utrzymując w mocy zakwestionowane rozstrzygnięcie, podzielił w całości ustalenia faktyczne i rozważania prawne przedstawione w uzasadnieniu decyzji organu I instancji. Odnosząc się do zarzutów odwołania wskazał, że organ I instancji podjął wszelkie działania, aby najpełniej odzwierciedlić stan cywilny wnioskodawcy, jak i członków jego rodziny – poprzez zgromadzenie dostępnych aktów stanu cywilnego. Co się zaś tyczy złożonych w trakcie postępowania wniosków o badanie dziejów rodziny wnioskodawcy oraz aktów własności ziemi, organ podkreślił, że zgodnie z art. 11 ust. 2 pkt 4 ustawy to na wnioskodawcy ciąży obowiązek dołączenia dokumentów uzasadniających zmianę nazwiska. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach wniósł C. U., domagając się uchylenia wydanych w niniejszej sprawie decyzji. W tym zakresie skarżący powtórzył argumentację przedstawioną w odwołaniu, wskazując na niedopełnienie przez organy obu instancji obowiązku zebrania i wszechstronnego rozpatrzenia materiału dowodowego. Skarżący zakwestionował przy tym powoływanie się przez Wojewodę na wypowiedzi członków jego rodziny, którzy zaprzeczają jakimkolwiek związkom jego osoby z Marianem Langiewiczem i Józefem Piłsudskim. Z uwagi na uchybienia w prowadzonym postępowaniu administracyjnym skarżący wniósł o zbadanie przez sąd administracyjny dziejów jego rodziny od Mariana Langiewicza poprzez Józefa Piłsudskiego aż do jego osoby. Końcowo skarżący wskazał, że zmiana nazwiska na "U." nastąpiła na skutek cyt.: "groźby dla życia moich przodków, kiedy kraj został opanowany przez komunistów". W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja odpowiada przepisom prawa. Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r. poz. 270), zwanej dalej ustawą P.p.s.a., wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną. Dokonując oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia w ramach tak zakreślonej właściwości Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się naruszeń prawa skutkujących koniecznością jego uchylenia lub stwierdzenia nieważności. Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej w niniejszej sprawie jest decyzja Wojewody, utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji o odmowie wyrażenia zgody na zmianę nazwiska C. U., polegającą na dodaniu do dotychczasowego nazwiska drugiego członu "Langiewicz". Podstawę prawną ww. decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 17 października 2008r. o zmianie imienia i nazwiska (Dz. U. nr 220, poz. 1414), zwanej dalej u.z.i.n. Na wstępie podkreślić należy, że swoboda w wyborze nazwiska, które ma być noszone przez osobę składającą wniosek o jego zmianę, doznaje na gruncie polskiego ustawodawstwa ograniczenia – z uwagi na regulacje art. 4 oraz art. 5 u.z.i.n. – przy czym to właśnie ostatni z powołanych przepisów znajduje zastosowanie w niniejszej sprawie. Jak wynika bowiem z art. 5 u.z.i.n. zmiany nazwiska nie dokonuje się w przypadku ubiegania się o zmianę na nazwisko historyczne, wsławione w dziedzinie kultury, nauki, działalności politycznej, społecznej albo wojskowej, chyba że osoba ubiegająca się o zmianę nazwiska posiada członków rodziny o tym nazwisku. Należy przy tym zwrócić uwagę, że w art. 3 pkt 3 u.z.i.n. zdefiniowano pojęcie członka rodziny, przez które ustawodawca rozumie małżonka oraz wstępnego osoby ubiegającej się o zmianę imienia lub nazwiska. Okolicznością powszechnie znaną jest fakt, że generał Marian Langiewicz stał na czele Powstania Styczniowego (1863r.). Tym samym prawidłowe są ustalenia organów obu instancji o tym, że "Langiewicz" to nazwisko historyczne, wsławione w dziedzinie politycznej, społecznej i wojskowej – podlegające z tego względu szczególnej ochronie w polskim prawodawstwie. Kierując się treścią cyt. powyżej przepisów stwierdzić trzeba, że jedynie posiadanie przez ojca lub matkę albo małżonka, nazwiska historycznego daje wnioskodawcy uprawnienie do ubiegania się o zmianę swego nazwiska na nazwisko historyczne (por. wyrok WSA z Krakowie z 17 listopada 2011r., sygn. akt III SA/Kr 570/11). W ocenie Sądu analiza materiału dowodowego zebranego w sprawie pozwala stwierdzić, że ustalenia faktyczne poczynione przez organ są prawidłowe i znajdują pełne potwierdzenie w aktach administracyjnych. Jednocześnie, wbrew zarzutom skarżącego, w toku prowadzonego postępowania administracyjnego zabezpieczono realizację zasady prawdy obiektywnej (art. 7 K.p.a.), podejmując wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia niniejszej sprawy, jak również zbierając i rozpatrując w sposób wyczerpujący cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 K.p.a.) – przy jednoczesnym zachowaniu reguł oceny materiału dowodowego wskazanych w art. 80 K.p.a. Jak wynika z akt administracyjnych: - C. U. urodził się w dniu [...] , w dniu [...] zawarł związek małżeński z A. G. , nazwisko rodowe G., - rodzice wnioskodawcy to W. U. i Z. U., przy czym nazwisko rodowe matki to K., - dziadkowie ze strony ojca to W. U. – syn A. U. i K. , nazwisko rodowe S. oraz U. M. nazwisko rodowe Z. – córka J. Z. i J. Z. , nazwisko rodowe O., - dziadkowie ze strony matki to W. K. i W. K. , nazwisko rodowe W., z tym że w Archiwum Państwowym nie udało się odnaleźć aktu ich małżeństwa. Dokonując analizy ww. akt stanu cywilnego organy prawidłowo ustaliły, że z ich treści nie wynika, aby którykolwiek z przodków wnioskodawcy nosił nazwisko "Langiewicz", bądź też nazwisko to było zmienione na nazwisko "U.". Również siostra wnioskodawcy – J. R. nie potwierdziła okoliczności i faktów wskazywanych przez wnioskodawcę. Wręcz przeciwnie, zeznała, że wskazywane przez skarżącego nazwisko jest jej zupełnie obce, a z opowieści jej rodziców nigdy nie wynikało, by ich przodkowie wywodzili się z rodziny o nazwisku "Langiewicz". Podkreślić również trzeba, że 24 marca 2014r. C. U. zapoznał się w Urzędzie Gminy w z zebranym materiałem dowodowym, nie wnosząc zastrzeżeń w tym przedmiocie. Jednocześnie wnioskodawca oświadczył, że jest w posiadaniu dokumentów, potwierdzających fakt noszenia przez jego przodków nazwiska "Langiewicz". Ze względu na powyższe skarżący został poinformowany o możliwości złożenia tej dokumentacji. C. U., poza ogólnymi twierdzeniami, że jego przodkiem jest generał Marian Langiewicz, nie przedstawił jednak na tę okoliczność jakichkolwiek dowodów. Również do wniosku o zmianę nazwiska wnioskodawca nie załączył dowodów uzasadniających żądanie w nim zawarte. W tym stanie rzeczy należy stwierdzić, że wola osoby wnioskującej o zmianę nazwiska nie stanowi przesłanki wystarczającej do uwzględnienia wniosku. Subiektywne przekonania osoby żądającej zmiany nazwiska na nazwisko historyczne nie mogą mieć decydującego znaczenia dla uwzględnienia wniosku. W związku z powyższym, w realiach rozpoznawanej sprawy, należy podzielić stanowisko organów obu instancji, że wnioskowana przez C. U. zmiana dotychczasowego nazwiska naruszałaby wyrażoną w art. 5 u.z.i.n. zasadę ochrony nazwisk historycznych. Odnosząc się do zawartego w skardze wniosku o zbadanie przez tut. Sąd dziejów rodziny C. U. od Mariana Langiewicza poprzez Józefa Piłsudskiego aż do jego osoby należy wskazać, że w stanie faktycznym niniejszej sprawy żądanie to nie mogło odnieść zamierzonego skutku. Co do zasady nie jest bowiem możliwe prowadzenie postępowania dowodowego w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Sąd administracyjny, sprawując kontrolę legalności zaskarżonej decyzji, opiera się bowiem na materiale dowodowym zgromadzonym w postępowaniu przed organem administracji, wydającym zaskarżone rozstrzygnięcie (art. 133 § 1 ustawy P.p.s.a.). Od tej zasady istnieje wyjątek, o którym mowa w art. 106 § 3 ustawy P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Dyspozycja art. 106 § 3 ustawy P.p.s.a. nie daje jednak podstaw, by żądać (tak jak domaga się tego skarżący) przeprowadzenia przed sądem administracyjnym postępowania dowodowego wskazującego na istnienie nowych okoliczności faktycznych, których strona nie podniosła w toku postępowania przed organem administracji (por. wyrok NSA z dnia 6 października 2009r. o sygn. akt II FSK 615/08, LEX nr 533874). Przepis ten nie może również stanowić instrumentu służącego do zwalczenia ustaleń faktycznych, z którymi skarżący się nie zgadza (por. wyrok NSA z dnia 20 stycznia 2010r. o sygn. akt II FSK 1306/08, LEX nr 558886). Ponadto, strona, składając wniosek dowodowy na podstawie art. 106 § 3 ustawy P.p.s.a., powinna wskazać, z jakich konkretnie dokumentów sąd powinien przeprowadzić dowody uzupełniające (por. wyrok NSA z dnia 7 grudnia 2011r. o sygn. akt II GSK 1268/10, LEX nr 1151602). Tymczasem C. U. nie spełnił również tego ostatniego wymogu. Skoro podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 ustawy P.p.s.a.