II SA/Ke 576/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Beata Ziomek po rozpoznaniu w dniu 27 grudnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu M. S. od postanowienia Starszego referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Kielcach z dnia 26 października 2018 r. odmawiającego przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi M. S. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 27 czerwca 2018 r. znak: [...] w przedmiocie grzywny w celu przymuszenia p o s t a n a w i a: zmienić zaskarżone postanowienie i zwolnić skarżącą od kosztów sądowych w całości oraz ustanowić dla niej adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka w Kielcach. Postanowieniem z dnia 26 października 2018 r. Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Kielcach, po rozpoznaniu wniosku M. S. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata odmówił przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi wnioskodawczyni na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 27 czerwca 2018 r., znak: [...], w przedmiocie grzywny w celu przymuszenia W uzasadnieniu Referendarz, w oparciu o informacje zawarte w urzędowym formularzu PPF wskazał, że wnioskodawczyni prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z rodzicami. Skarżąca jest bezrobotna, zarejestrowana w urzędzie pracy, nie osiąga żadnego własnego dochodu, nie posiada własnego majątku, pozostaje na utrzymaniu rodziców. Jej matka pobiera emeryturę w wysokości 766,51 zł netto miesięcznie, ojciec otrzymuje zasiłek z pomocy społecznej w wysokości 635 zł netto miesięcznie. Oboje rodzice są niepełnosprawni w stopniu znacznym, przewlekle chorzy, wymagają pomocy i opieki, nie posiadają żadnego majątku. Cała trzyosobowa rodzina zajmuje mieszkanie lokatorskie wielkości 48 m². Referendarz, przywołując treść art. 245 § 2 i art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ("Ppsa"), wyjaśnił, że rozpoznając wniosek uwzględnił nie tylko dane podane przez skarżącą, ale także informacje znane mu z urzędu. Mianowicie, tut. Sąd postanowieniem z dnia 30 maja 2018 r., sygn. akt II SA/Ke 271/18, odrzucił skargę wnioskodawczyni na uchwałę Rady Miasta z dnia 7 grudnia 2017 r., nr [...], w przedmiocie wyrażenia zgody na zamianę nieruchomości. Sąd postanowił również zwrócić skarżącej kwotę 300 zł uiszczoną tytułem wpisu od skargi. W dniu 20 lipca 2018 r. wpłynęła skarga kasacyjna od ww. postanowienia, sporządzona w imieniu M. S. przez jej pełnomocnika z wyboru, radcę prawnego R. B.. Od skargi kasacyjnej został uiszczony należny wpis sądowy w wysokości 150 zł. W oparciu o powyższe Referendarz uznał, że M. S., która w sprawie sygn. akt II SA/Ke 271/18 uiściła wpisy sądowe w łącznej wysokości 450 zł i korzystała z usług radcy prawnego z wyboru, ma możliwości zdobycia środków finansowych na poniesienie kosztów sądowych nieprzekraczających jednorazowo kwoty 100 zł oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika z wyboru również w sprawie sygn. akt II SA/Ke 576/18. Wskazano ponadto, powołując się na stosowne orzecznictwo, że ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika z urzędu następuje tylko wówczas, gdy brak profesjonalnej pomocy prawnej może pozbawić stronę możliwości obrony swoich praw. Takie niebezpieczeństwo nie zachodzi w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym z uwagi na gwarancje procesowe przewidziane w art. 134 § 1 i art. 140 § 1 Ppsa. W sprzeciwie od powyższego postanowienia M. S. zarzuciła naruszenie art. 246 § 1 Ppsa, wnosząc o zmianę zaskarżonego postanowienia i przyznanie wnioskowanego prawa pomocy. W uzasadnieniu wskazała, że Referendarz w ogóle nie przeanalizował możliwości poniesienia kosztów postępowania. Podniosła, że nie można odmówić prawa pomocy tylko na tej podstawie, że w innej sprawie skarżąca korzystała z pomocy radcy prawnego, nie mając żadnej wiedzy ile ta pomocy kosztowała, względnie czy kosztowała, czy też będzie kosztować. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Zgodnie z art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), dalej "Ppsa", rozpoznając sprzeciw od zarządzeń i postanowień referendarza sądowego, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (§ 2). Instytucja prawa pomocy ma na celu umożliwienie dochodzenia swoich praw przed sądem osobom o bardzo niskich dochodach lub całkowicie tych dochodów pozbawionych, które z uwagi na swą sytuację materialną nie są w stanie pokryć kosztów związanych z postępowaniem sądowym. W myśl art. 245 § 1-3 Ppsa prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie m.in. adwokata. Z kolei prawo pomocy z zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części, albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków, lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przesłanki regulujące przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej zawarte są w art. 246 § 1 pkt 1 i 2 Ppsa, zgodnie z którym przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje w przypadku gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym Sąd przyznaje, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest kryterium majątkowe. Sąd nie kieruje się w tym zakresie zasadami słuszności, lecz bada stan majątkowy i rodzinny wnioskodawcy. W ocenie Sądu wnioskodawczyni wykazała, że nie jest w stanie, bez uszczerbku utrzymania koniecznego, ponieść kosztów postępowania sądowego. Jest bowiem osobą bezrobotną (zarejestrowaną w Miejskim Urzędzie Pracy od dnia 10 sierpnia 2017 r., k. 5), na utrzymaniu rodziców, pobierających niewysokie świadczenia, tj. emeryturę i zasiłek z MOPR; nie posiada dochodów, oszczędności, ani przedmiotów wartościowych. W konsekwencji, oceniając sytuację majątkową wnioskodawczyni w świetle przesłanek z art. 246 § 1 Ppsa, stwierdzić należy, że w niniejszej sprawie zachodzą okoliczności, które dają podstawę do zwolnienia jej od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata z urzędu. Uwzględniając powyższe okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 260 § 1 i 2 w zw. z art. 245 § 2 i art. 246 § 1 pkt 1 Ppsa orzekł jak w postanowieniu.