II SA/Ke 582/14

WyrokWSA w Kielcach2014-12-03

Skład orzekający: Dorota Pędziwilk-Moskal, Sylwester Miziołek, Anna Żak

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR, uchylając decyzję organu I instancji i ustalając kwotę nienależnie pobranych płatności bezpośrednich, prawidłowo zastosował przepisy prawa materialnego i procesowego, w szczególności dotyczące terminu zwrotu tych płatności i naliczania odsetek?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Kluczowe było zastosowanie zmienionego przepisu art. 29 ust. 7 ustawy o ARiMR, który wprowadził 60-dniowy termin zwrotu nienależnie pobranych płatności i naliczania odsetek, co odróżniało ją od wcześniejszych decyzji organu I instancji stosujących 14-dniowy termin. Sąd potwierdził również prawidłowość ustaleń organu odwoławczego co do nienależnego pobrania płatności z powodu przedeklarowania powierzchni, co skutkowało koniecznością zwrotu środków.
Stan faktyczny
M. S. skarżył decyzję Dyrektora ARiMR, która uchyliła decyzję organu I instancji i ustaliła kwotę nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych za rok 2006 w wysokości 9.400,29 zł. Płatności te zostały pierwotnie przyznane M. S. decyzją z 2006 r. W toku postępowania ustalono, że M. S. przedeklarował powierzchnię użytkowaną rolniczo o 87,53%. Skarżący zarzucił naruszenie prawa materialnego i procesowego, w tym zasady trwałości decyzji administracyjnej.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal, Sędziowie Sędzia WSA Sylwester Miziołek (spr.), Sędzia NSA Anna Żak, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Katarzyna Tuz-Stando, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 3 grudnia 2014r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2006 oddala skargę. Decyzją z dnia [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (zwanej dalej ARiMR) uchylił decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z dnia [...] w całości oraz ustalił kwotę nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych za rok 2006 w łącznej wysokości 9.400,29 zł, uzyskanych na mocy decyzji wydanej przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z dnia [...], wskazując że kwotę tę należy zwrócić w terminie 60 dni od dnia doręczenia niniejszej decyzji. Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych: Wnioskiem z dnia 15 maja 2006r., złożonym w Biurze Powiatowym ARiMR, M. S. domagał się przyznania płatności bezpośrednich (jednolitej płatności obszarowej oraz uzupełniającej płatności obszarowej) do gruntów rolnych na rok 2006 do zadeklarowanej powierzchni działek 15,94 ha. Ostateczną decyzją z dnia 7 listopada 2006r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR przyznał M. S. płatności bezpośrednie do gruntów rolnych (zrealizowane na rachunek bankowy wnioskodawcy w dniu 17 stycznia 2007r.) do zadeklarowanej powierzchni w łącznej wysokości 9.400,29 zł. na które składały się: - 4.403,90 zł z tytułu jednolitej płatności obszarowej, - 4.996,39 zł z tytułu uzupełniającej płatności obszarowej. Postanowieniem z dnia 15 października 2009r. organ I instancji, działając na podstawie art. 149 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. wznowił z urzędu postępowanie, zakończone wydaniem ww. decyzji. Decyzją z dniu 6 maja 2010r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR uchylił ww. decyzję z dnia 7 listopada 2006r. oraz odmówił przyznania M. S. wnioskowanych płatności, nakładając jednocześnie na producenta rolnego sankcje w łącznej wysokości 6.062,43 zł, potrącane z przysługujących płatności maksymalnie w kolejnych trzech lat kalendarzowych. Decyzją z dnia 28 lipca 2010r. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR, po rozpatrzeniu odwołania M. S., utrzymał w mocy ww. decyzję z dnia 6 maja 2010r. Wyrokiem z dnia 25 listopada 2010r. sygn. akt II SA/Ke 592/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach, po rozpatrzeniu skargi M. S., uchylił ww. decyzje organów obu instancji. Decyzją z dnia 15 listopada 2011r. organ I instancji uchylił ww. decyzję z dnia 7 listopada 2006r., odmówił stronie przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2006 i nałożył sankcje z tytułu jednolitej płatności obszarowej w kwocie 2.055,52 zł i z tytułu uzupełniającej płatności obszarowej w kwocie 2.332,07 zł. Decyzją z dnia 9 stycznia 2012r. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR, po rozpatrzeniu odwołania M. S., uchylił ww. decyzję z dnia 15 listopada 2011r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Decyzją z dnia 26 kwietnia 2012r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR, działając na podstawie art. 151 § 2 K.p.a., stwierdził wydanie ww. decyzji z dnia 7 listopada 2006r. w sprawie przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2006 z naruszeniem prawa. W uzasadnieniu wskazano, na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego, że zawyżenie deklaracji powierzchni wyniosło 7,44 ha do każdej z przyznanych płatności. Decyzją z dnia 27 lipca 2012r. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR, po rozpatrzeniu odwołania M. S., utrzymał w mocy ww. decyzję z dnia 26 kwietnia 2012r. (k. 104) Prawomocnym wyrokiem z dnia 13 grudnia 2012r. sygn. akt II SA/Ke 696/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach oddalił skargę M. S. na ww. decyzję organu odwoławczego z dnia 27 lipca 2012r. Pismem z dnia 25 listopada 2013r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR poinformował stronę o możliwości dobrowolnego zwrotu ww. kwot – co pozostało bez odpowiedzi. Mając na względzie powyższe zawiadomieniem z dnia 31 stycznia 2014r. organ I instancji wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia nienależnie pobranych środków finansowych przyznanych M. S. na mocy decyzji z dnia 7 listopada 2006r. w sprawie przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2006. Decyzją z dnia [...] organ I instancji ustalił M. S. kwotę nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych za rok 2006 w łącznej wysokości 9.400,29 zł (w tym 4.403,90 zł z tytułu jednolitej płatności obszarowej oraz 4.996,39 zł z tytułu uzupełniającej płatności obszarowej), uzyskanych na mocy decyzji wydanej przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z dnia 7 listopada 2006. W treści rozstrzygnięcia wskazano że wymienioną kwotę należy zwrócić w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji. W podstawie prawnej organ powołał art. 29 ust. 1, 2, 8 ustawy z dnia 9 maja 2008r. o ARiMR (Dz. U. nr 98, poz. 634, ze zm.), art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 2003r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru (Dz. U. z 2004r. nr 6, poz. 40, ze zm.), art. 73 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającym wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników (Dz. Urz. UE L 141 z 30.04.2004, ze zm.). W odwołaniu od. ww. decyzji M. S. zarzucił organowi I instancji naruszenie: - prawa materialnego - art. 29 ust. 1, 2, 8 ustawy o ARiMR oraz art. 73 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004, - przepisów postępowania - art. 7 w zw. z art. 77 § 1 K.p.a. oraz art. 80, 107 § 3 K.p.a., polegające na ich błędnej wykładni, co w konsekwencji doprowadziło do przyjęcia, że przepisy te mają zastosowanie w przedmiotowej sprawie. Organ odwoławczy, uchylając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. opisaną na wstępie decyzję, uzasadnił to zmianą – od dnia 2 kwietnia 2014r. – stanu prawnego dotyczącego terminu naliczania odsetek od ustalonych kwot nienależnie pobranych płatności. W tym zakresie wskazano, że przy orzekaniu o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności – w identycznej wysokości co organ I instancji – w odniesieniu do odsetek naliczanych od tej kwoty (w przypadku braku jej wpłaty w terminie 60 dni od doręczenia obecnie wydanej decyzji) – termin do ich naliczania rozpocznie swój bieg po upływie 60 dni od daty doręczenia tej decyzji – nie zaś 14 dni – jak wskazywał organ I instancji w uchylonym rozstrzygnięciu. Orzekając merytorycznie w niniejszej sprawie – na podstawie art. 29 ust. 1, 2 i 8 ustawy o ARiMR – Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR, podkreślił że niepodważany jest fakt: - otrzymania przez stronę w dniu 17 stycznia 2007r. płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2006 w łącznej wysokości 9.400,29 zł (w tym 4.403,90 zł z tytułu jednolitej płatności obszarowej i 4.996,39 zł z tytułu uzupełniającej płatności obszarowej) oraz - fakt przedeklarowania powierzchni faktycznie użytkowanej rolniczo o 87,53 %. Z tego też względu w niniejszej sprawie zastosowanie znalazł przepisy art. 51 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 oraz art. 138 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1973/2004 z dnia 29 października 2004r. ustanawiającego szczegółowe zasady zastosowania Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1782/2003 w sprawie systemów wsparcia przewidzianych w tytułach IV i IVa tego rozporządzenia oraz wykorzystania gruntów zarezerwowanych do produkcji surowców (Dz. Urz. WE L 345 z 20.11.2004 r.). W tym zakresie wskazano, że w obrocie prawnym pozostaje ostateczna decyzja z dnia 26 kwietnia 2012r. o stwierdzeniu wydania decyzji z dnia 7 listopada 2006r. w sprawie przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2006 z naruszeniem prawa. Organ podkreślił zarazem, że brak wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji w sprawie przyznania tych płatności nie stanowi podstawy do umorzenia postępowania w sprawie ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków finansowych. W przedmiotowej sprawie, nie znajduje również zastosowania art. 73 ust. 4 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004, jako że płatności nie zostały dokonane na skutek pomyłki ARiMR. W 2006r. M. S. ubiegał się bowiem o przyznanie płatności obszarowych do działek rolnych o łącznej powierzchni 15,94 ha (powierzchnia deklarowana), natomiast po wydaniu decyzji w sprawie przyznania płatności wyszło na jaw, że powierzchnia działek rolnych uprawnionych do przedmiotowych płatności wynosi 8,50 ha. Zawyżenie powierzchni działek rolnych we wniosku strony wynosi 7,44 ha i stanowi 87,53 % powierzchni stwierdzonej (8,50 ha), co skutkować powinno odmową przyznania żądanych płatności. Brak również podstaw, aby przyjąć, że w niniejszej sprawie znajduje wyłączenie obowiązku zwrotu płatności, z uwagi na upływ czasu, o jakim mowa w art. 73 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004.. Płatności przyznane M. S. na rok 2006 zostały bowiem zrealizowane na rachunek bankowy wnioskodawcy w dniu 17 stycznia 2007r., a ponadto dobra wiara strony, o której mowa w powołanym przepisie nie wynika z dostępnej organowi dokumentacji. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach wniósł M. S., zarzucając decyzji organu odwoławczego naruszenie przepisów: 1. prawa materialnego – art. 29 ust. 1 i 2 ustawy o ARiMR i art. 73 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 – poprzez ich błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że w przedmiotowej sprawie doszło do nienależnego pobrania środków publicznych – co w konsekwencji doprowadziło do przyjęcia, że przepisy te mają zastosowanie w przedmiotowej sprawie; 2. postępowania – art. 16 K.p.a. – poprzez nieuwzględnienia zasady trwałości decyzji administracyjnej wydanej przez Kierownika. Biura Powiatowego ARMiR z dnia 7 listopada 2006r. dotyczącej przyznania płatności obszarowych. Mając na uwadze powyższe skarżący wniósł o uchylenie wydanych w niniejszej sprawie decyzji organów obu instancji z dnia 9 czerwca 2014r. oraz z dnia 9 kwietnia 2014r. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zakwestionowana decyzja odpowiada przepisom prawa. Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r. poz. 270 ze zm.), zwanej dalej ustawą P.p.s.a., wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną. Dokonując oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia w ramach tak zakreślonej właściwości Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się naruszeń prawa skutkujących koniecznością jego uchylenia lub stwierdzenia nieważności. Na wstępie podkreślić trzeba, że kontrolą sądowoadministracyjną w niniejszej sprawie została objęta decyzja organu odwoławczego, wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a., którą I. uchylono w całości decyzję organu I instancji z dnia [...] o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2006 w łącznej wysokości 9.400,29 zł (w tym 4.403,90 zł z tytułu jednolitej płatności obszarowej oraz 4.996,39 zł z tytułu uzupełniającej płatności obszarowej), w której pouczono M. S., że w przypadku niewpłacenia przedmiotowej kwoty w terminie 14 dni od daty doręczenia tej decyzji od kwoty nadmiernie pobranych płatności zostaną naliczone odsetki w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych; II. ustalono kwotę nienależne pobranych płatności za 2006 w łącznej wysokości 9.400,29 zł, pouczając M. S. że w przypadku niedokonania zwrotu wskazanej powyżej kwoty nienależnie pobranych płatności w terminie 60 dni od daty doręczenia niniejszej decyzji, od kwoty tej zostaną naliczone odsetki w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, od dnia następującego po upływie terminu 60 dni od daty doręczenia niniejszej decyzji do dnia zwrotu nienależnie pobranych płatności. Przechodząc do powołanej w ww. decyzji merytoryczno-reformatoryjnej podstawy prawnej należy wskazać, że zgodnie z art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. organ odwoławczy wydaje decyzję, w której uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy. Jak podkreśla się w doktrynie, w trybie cyt. przepisu organ odwoławczy uchyla zaskarżoną decyzję w całości lub w części i rozstrzyga sprawę co do istoty, jeżeli dojdzie do przekonania, że zaskarżona decyzja jest nieprawidłowa. Decyzja jest nieprawidłowa, gdy jej ocena dokonana przez organ II instancji wykaże, że rozstrzygnięcie to narusza przepisy prawa materialnego. Nie budzi wątpliwości Sądu, że taka właśnie sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie. W tym miejscu należy przytoczyć treść przepisu art. 29 ust. 7 ustawy z dnia 9 maja 2008r. o ARiMR (Dz. U. z 2008r. nr 98, poz. 634 ze zm.) w brzmieniu obowiązującym od dnia 2 kwietnia 2014r. Zgodnie z treścią tego przepisu, nadaną ustawą z dnia 24 stycznia 2014r. o zmianie ustawy o ARiMR (Dz. U. z 2014r. poz. 341), do należności z tytułu nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych, stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012r. poz. 749 ze zm.), z wyjątkiem przepisów dotyczących umarzania należności, odraczania płatności, rozkładania płatności na raty oraz zaokrąglania należności, z tym że termin, o którym mowa w art. 47 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa, wynosi 60 dni. W tym miejscu należy zwrócić uwagę, że w poprzednim stanie prawnym brak było zapisu o ww. terminie 60 dni. W konsekwencji przed datą 2 kwietnia 2014r. właściwy organ ARiMR, informując producenta rolnego o terminie, w jakim należy zwrócić nienależnie pobrane płatności bezpośrednie (związanym również z okresem po upływie którego zostaną naliczone odsetki w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych) stosował ogólną zasadę z art. 47 § 1 Ordynacji podatkowej, wskazując w tym zakresie termin 14 – dniowy. Wobec wydania przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Kielcach decyzji w niniejszej sprawie w dniu [...] – a zatem już po wejściu w życie nowych przepisów – brak było podstaw do stosowania poprzednio obowiązujących w tym zakresie regulacji, co uszło uwadze organowi I instancji. Powyższe stanowiło wystarczającą przesłankę do uchylenia przez organ odwoławczy ww. decyzji z dnia [...], podjęcia ponownego merytorycznego rozstrzygnięcia oraz pouczenia M. S., że w przypadku niedokonania zwrotu wskazanej powyżej kwoty nienależnie pobranych płatności w terminie 60 dni od daty doręczenia decyzji z dnia 9 czerwca 2014r., od kwoty tej zostaną naliczone odsetki w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, od dnia następującego po upływie terminu 60 dni od daty doręczenia decyzji do dnia zwrotu nienależnie pobranych płatności. Przechodząc do kontroli zaskarżonej decyzji w zasadniczej – z punktu widzenia strony – części dotyczącej ponownego ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności należy przytoczyć powołaną w tym zakresie przez organ odwoławczy podstawę prawną. Mianowicie, jak wynika z art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2008r. o ARiMR (Dz. U. z 2008r. nr 98, poz. 634 ze zm.) ustalenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych pochodzących zarówno z funduszy Unii Europejskiej, jak i z wymienionych w tym przepisie funduszy krajowych następuje w drodze decyzji administracyjnej. Przedmiotem badania w postępowaniu o wydanie decyzji na podstawie ww. przepisu jest zatem ustalenie, czy w danej sprawie doszło do nienależnego lub nadmiernego pobrania środków pochodzących z wymienionych w tym przepisie funduszy. Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela pogląd zaprezentowany w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 19 kwietnia 2010r., sygn. akt III SA/GL 831/10, LEX nr 619010 (dostępnym w internetowej bazie orzeczniczej NSA), zgodnie z którym "nienależną płatnością jest wypłacona rolnikowi przez organ administracji kwota nienależnie pobranych środków publicznych pochodzących z funduszy Unii Europejskiej i krajowych, przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej, jako świadczenie dokonane przez organ administracji publicznej na rzecz rolnika, które przestało być należnym na skutek wygaśnięcia obowiązku jego wypłacenia z powodu późniejszego zaistnienia okoliczności przewidzianych w przepisach regulujących pomoc finansową (...)". Odpowiednikiem powyższej regulacji na gruncie ustawodawstwa unijnego jest przepis art. 73 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniach Rady (WE) nr 1782/2003 i (WE) nr 73/2009, oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) nr 479/2008 (Dz. U. UE L z 2004r. nr 141, poz. 18). Zgodnie z tym przepisem: - w przypadku dokonania nienależnej płatności, rolnik zwraca daną kwotę powiększoną o odsetki obliczone zgodnie z ust. 3 (ust. 1); - odsetki naliczane są za okres między powiadomieniem rolnika o konieczności zwrotu oraz zwrotem lub potrąceniem (ust. 3); - obowiązek zwrotu określony w ust. 1 nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez rolnika (ust. 4); - obowiązek zwrotu określony w ust. 1 nie ma zastosowania, jeżeli okres między datą płatności pomocy a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności jest dłuższy niż dziesięć lat; jednakże jeśli beneficjent działał w dobrej wierze, okres wskazany akapicie pierwszym jest ograniczony do czterech lat (ust. 5). W tym miejscu należy przytoczyć treść art. 138 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1973/2004 z dnia 29 października 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady zastosowania rozporządzenia Komisji (WE) nr 1782/2003 w sprawie systemów wsparcia przewidzianych w tytułach IV i IVa tego rozporządzenia oraz wykorzystania gruntów zarezerwowanych do produkcji surowców (Dz. Urz. WE L 345 z 2004 r.), który znajduje zastosowanie dla jednolitej płatności obszarowej, przyznanej za 2006 rok. Zgodnie z tym przepisem, jeżeli w wyniku kontroli administracyjnej bądź wizji lokalnej wykryte zostanie dla jednolitej płatności obszarowej, że ustalona różnica miedzy zadeklarowanym a rzeczywistym obszarem przekracza 3 % lecz nie więcej niż 30 %. to kwota jaka ma być przyznana w ramach programu dopłat za jeden obszar jest pomniejszana w przedmiotowym wniosku o dwukrotna wykryta różnice. Jeżeli ta różnica przekracza 30 % wyznaczonego obszaru, za przedmiotowy rok nie przyznaje się żadnej pomocy. Jeżeli ta różnica przekracza 50 %. rolnik jest wykluczany ponownie z przywileju uzyskania premii do kwoty, która odpowiada różnicy miedzy areałem zadeklarowanym a wyznaczonym. Taka kwota jest odejmowana z wypłat pomocy, do której rolnik jest uprawniony na podstawie wniosków składanych przez niego w ciągu trzech lat kalendarzowych po upływie roku kalendarzowego, w którym wykryto te różnice. Jeśli chodzi natomiast o uzupełniające płatności obszarowe za 2006 rok, to w tym zakresie zastosowanie znajduje art. 51 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004, zatytułowany "Zmniejszenia płatności i wykluczenia od płatności w przypadku przekroczenia powierzchni wnioskowanej". Zgodnie z tym przepisem jeśli dla całkowitego ustalonego obszaru objętego pojedynczym wnioskiem, z wyjątkiem skrobiowych odmian ziemniaka, nasion i tytoniu, zgodnie z tytułem IV rozdziały 6, 9 i 10c rozporządzenia (WE) nr 1782/2003, obszar zadeklarowany przekracza obszar ustalony zgodnie z art. 50 ust. 3-5 tego rozporządzenia o więcej niż 30 %, pomoc, do której rolnik byłby uprawniony zgodnie z art. 50 ust. 3-5 tego rozporządzenia zostanie cofnięta na dany rok kalendarzowy w ramach tych programów pomocowych. Jeśli różnica ta przekracza 50 %, rolnik będzie również wyłączony z otrzymywania pomocy do wysokości równej kwocie odpowiadającej różnicy między obszarem zadeklarowanym a zatwierdzonym zgodnie z art. 50 ust. 3 do 5. Kierując się treścią cyt. przepisów wskazać trzeba, że w rozpoznawanej sprawie kluczową kwestią było ustalenie: - po pierwsze, czy powierzchnia zadeklarowana we wniosku o przyznanie płatności obszarowych na 2006 rok jest tożsama z powierzchnią kwalifikująca się do przyznania tej pomocy (obszar stwierdzony); - po drugie, w przypadku negatywnej odpowiedzi na ww. pytanie, różnicy pomiędzy tymi wartościami; - po trzecie, wysokości przekazanych płatności pobranych nienależnie. W tym miejscu wskazać trzeba, że rozstrzygnięciem, na podstawie którego w dniu 17 stycznia 2007r. przekazano na rachunek bankowy wnioskodawcy kwotę płatności bezpośrednich (uznanych następnie przez organ odwoławczy za pobrane nienależnie) jest decyzją z dnia 7 listopada 2006r. Rozstrzygnięciem tym Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Kielcach przyznał M. S. płatności bezpośrednie do gruntów rolnych do zadeklarowanej powierzchni w łącznej wysokości 9.400,29 zł, na które składały się 4.403,90 zł z tytułu jednolitej płatności obszarowej oraz 4.996,39 zł z tytułu uzupełniającej płatności obszarowej. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazano, że ostateczną decyzją z dnia 26 kwietnia 2012r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR (k. 101 akt administracyjnych) stwierdził wydanie ww. decyzji z dnia 7 listopada 2006r. w sprawie przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2006 z naruszeniem prawa. Jako powody podjęcia takiego rozstrzygnięcia organ I instancji wskazał zawyżenie przez wnioskodawcę deklaracji powierzchni (15,94 ha), które wyniosło 7,44 ha do każdej z przyznanych płatności. Jednocześnie podnieść trzeba, że tut. Sąd prawomocnym wyrokiem z dnia 13 grudnia 2012r. sygn. akt II SA/Ke 696/12 oddalił skargę M. S. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR z dnia 27 lipca 2012r. Podkreślenia przy tym wymaga, że decyzja z dnia 26 kwietnia 2012r. została wydana na podstawie art. 151 § 2 K.p.a. po wznowieniu postępowania, zakończonego wydaniem decyzji o przyznaniu płatności obszarowych. Zgodnie z tym przepisem w przypadku gdy w wyniku wznowienia postępowania nie można uchylić decyzji na skutek okoliczności, o których mowa w art. 146 K.p.a., organ administracji publicznej ograniczy się do stwierdzenia wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa oraz wskazania okoliczności, z powodu których nie uchylił tej decyzji. Jednocześnie w uzasadnieniu powołanego rozstrzygnięcia wskazano, że decyzji o przyznaniu płatności nie można było uchylić ze względu na przedawnienie terminu wskazanego w art. 146 § 1 K.p.a. (5 lat od dnia, w którym została doręczono kwestionowana decyzja), a jedynie stwierdzić, że została wydana z naruszeniem prawa. Niezależnie od powyższego organ odwoławczy, przeprowadzając - w oparciu o dane zebrane w aktach administracyjnych jeszcze przed wydaniem decyzji organu I instancji - postępowanie w niniejszej sprawie, dotyczącej ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności bezpośrednich, ustalił co następuje, odnośnie poszczególnych działek ewidencyjnych, zadeklarowanych przez stronę do przyznania płatności obszarowych za 2006 rok: - działka nr [...] - powierzchnia 0,69 ha zgłoszona do płatności na działce 511/3, której powierzchnia całkowita wynosiła 1,08 ha, została uznana za nie spełniającą warunku do płatności ze względu na fakt, iż nie była użytkowana przez M. S.; - działka nr [...] - powierzchnia 1,00 ha zgłoszona do płatności na działce 41/2, której powierzchnia całkowita wynosiła 1,16 ha, została uznana za nie spełniającą warunku do płatności; - działka nr [...] – z powierzchni 5,00 ha zgłoszonej do płatności na działce nr 101 której powierzchnia całkowita wynosiła 5,23 ha, powierzchnia 1,41 ha została uznana za spełniającą warunki do płatności, natomiast powierzchnia 3,59 ha za nie spełniającą warunku do płatności; - działka nr [...] - powierzchnia 1,00 ha, zgłoszona do płatności na działce, której powierzchnia całkowita wynosi 1,24 ha, została w przedmiotowej sprawie uznana za spełniającą warunki do płatności; - działka nr [...] - powierzchnia 2,00 ha zgłoszona do płatności na działce, której powierzchnia całkowita wynosiła 2,20 ha, została uznana za nie spełniającą warunku do płatności; - działka nr [...] - na działce o powierzchni całkowitej 1,35 ha, z której trwale wykluczono powierzchnię 0,92 ha, z powierzchni 0,59 ha, zgłoszonej do płatności, powierzchnia 0,43 ha została uznana za spełniającą warunki do płatności, a powierzchnia 0,16 ha za nie spełniającą warunków do płatności; - działka [...] – powierzchnia 2,56 ha zgłoszona do płatności na działce, której powierzchnia całkowita wynosiła 2,76 ha, została uznana za spełniającą warunki do płatności; - działka [...] - powierzchnia 2,52 ha, zgłoszona do płatności na działce, której powierzchnia całkowita wynosiła 2,52 ha, została uznana za spełniającą warunki do płatności; - działka [...] - powierzchnia 0,58 ha, zgłoszona do płatności na działce o powierzchni całkowitej 0,58 ha, została uznana za spełniającą warunki do płatności. Zestawiając powołany materiał dowodowy z cyt. przepisami dotyczącymi wykluczeń jednolitej i uzupełniającej płatności obszarowej nie budzi wątpliwości Sądu prawidłowość ustaleń organu odwoławczego o zawyżeniu przez M. S. powierzchni zadeklarowanej we wniosku o przyznanie przedmiotowej płatności (o 7,44 ha do każdej z przyznanych płatności, wnioskowanych do deklarowanej powierzchni 15,94 ha) – które powinno skutkować odmową ich przyznania. W konsekwencji należy podzielić stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji o tym, że płatności bezpośrednie za rok 2006 w łącznej wysokości 9.400,29 zł zostały pobrane przez M. S. nienależnie, a w związku z brakiem uiszczenia ich dobrowolnie przez stronę (okoliczność niesporna), należało rozstrzygnąć o ich ustaleniu na podstawie art. 29 ust. 1, 2 i 8 ustawy o ARiMR. W świetle powyższego, mając na uwadze, że ustawowy tryb ustalania kwoty nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych nie przewiduje wymogu wyeliminowania z obiegu prawnego dotychczasowej decyzji przyznającej tę pomoc, nie mógł odnieść skutku zarzut skargi o naruszeniu art. 16 K.p.a. w odniesieniu do tego rozstrzygnięcia. Odnosząc się do powoływanego w tym zakresie przez skarżącego orzecznictwa wskazać trzeba, że w najnowszych wyrokach sądów administracyjnych zgodnie wskazuje się na niezasadność argumentacji o tym, że warunkiem koniecznym wydania decyzji ustalającej kwoty nienależnie pobranych środków jest uprzednie wzruszenie, w trybie przepisów o wznowieniu postępowania, ostatecznych decyzji przyznających płatność (por. wyrok WSA w Opolu z dnia 21 lipca 2014r. o sygn. akt II SA/Op 257/14, LEX nr 1502443). Przepisy art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR oraz art. 73 rozporządzenia nr 796/2004 stanowią bowiem samoistną, odrębną podstawę orzekania o zwrocie płatności rolnych, która niekoniecznie musi w każdym przypadku wiązać się ze zniesieniem z obrotu prawnego decyzji przyznającej określoną płatność (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 2 lipca 2014r. o sygn. akt III SA/Wr 264/14, LEX nr 1495496). Ustalenie, czy przyznane kwoty pomocy czy płatności są przyznane nienależnie może wynikać nie tylko z ostatecznych decyzji wydanych w postępowaniach nadzwyczajnych w przedmiocie przyznania płatności lub pomocy, ale także z ustaleń dokonanych w toku postępowania toczącego się na podstawie art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR (por. wyrok NSA z dnia 29 czerwca 2012r. o sygn. akt II GSK 822/11, LEX nr 1217427). Skoro podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 ustawy P.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło