II SA/Ke 588/12

Referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Kielcach Dnia 14 września 2012 r. Referendarz sądowy Małgorzata Długońska po rozpoznaniu w dniu 14 września 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku B. K. zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi B. K. na uchwałę Rady Miasta w Kielcach z dnia 19 kwietnia 2012r. Nr XXV/535/2012 w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego postanawia: I. zwolnić B. K. od wpisu sądowego od skargi, II. oddalić wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w pozostałym zakresie, III. oddalić wniosek o ustanowienie radcy prawnego. B. K. złożyła w dniu 12.IX.2012 r. formularz urzędowy PPF, wnosząc o przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie z jej skargi na uchwałę Rady Miasta w Kielcach z dnia 19.IV.2012r. w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Skarżąca podała w formularzu, że prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z mężem i dwoma dorosłymi synami. Wnioskodawczyni jest zatrudniona na stanowisku inspektora Urzędzie i zarabia 1571,11 zł netto miesięcznie, co potwierdza zaświadczenie wystawione przez pracodawcę. Mąż skarżącej prowadzi własną działalność gospodarczą, z której osiąga miesięczny dochód w wysokości 2594 zł. Wnioskodawczyni oświadczyła, że jej mąż po wylewie nie może ciężko pracować, przebywa obecnie na zwolnieniu lekarskim. Synowie nie pracują – starszy dwudziestosześcioletni kończy studia na Politechnice młodszy – dwudziestojednoletni rozpoczyna studia zaoczne. Wnioskodawczyni stwierdziła, że musi płacić za studia zaoczne młodszego syna. Skarżąca oświadczyła, że razem z mężem muszą systematycznie brać leki, co się wiąże z kosztami, ponadto uiszczają opłaty związane z u trzymaniem domu. Wnioskodawczyni nie wykazała innego majątku oprócz domu wielkości 240 m² i nieruchomością rolną o powierzchni 1,59 ha. Na gruncie obowiązujących przepisów dotyczących postępowań sądowych obowiązuje zasada, zgodnie którą koszty sądowe, jak również koszty wynagrodzenia fachowego pełnomocnika, pokrywa strona dochodząca swych roszczeń. Regulacje postępowania sądowoadministracyjnego pozwalają skarżącym, nie posiadającym wystarczających środków finansowych koniecznych do ochrony ich interesu prawnego na ubieganie się o przyznanie tzw. prawa pomocy. Zgodnie z art. 245 § 1 i art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r. poz. 270, zwanej dalej p.ps.a. ) przyznanie prawa pomocy przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmujące zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub radcy prawnego) bądź osobie, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego). Ubiegający się o przyznanie prawa pomocy winien w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa. W orzecznictwie sądowym prezentowane jest stanowisko, że przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym powinno mieć charakter wyjątkowy i być stosowane w stosunku do osób żyjących w ubóstwie (przykładowo do takich osób można zaliczyć bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia). Strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe, w szczególności posiada stały miesięczny dochód przewyższający ustalone minimalne wynagrodzenie za pracę. W rozpatrywanej sprawie biorąc pod uwagę wysokość dochodu osiąganego przez skarżącą i jej męża oraz zły stan zdrowia wiążący się z wydatkami na zakup leków i leczenie, uznano, że jej wniosek o przyznanie prawa pomocy zasługuje na uwzględnienie w zakresie zwolnienia od wpisu sądowego od skargi. Umożliwi to rozpoznanie skargi B. K. przez wojewódzki sąd administracyjny. Jednocześnie należy podkreślić, że wnioskodawczyni jest obecnie zatrudniona, osiąga z tego tytułu stały miesięczny dochód przewyższający ustalone minimalne wynagrodzenie za pracę, jej mąż prowadzi własną działalność gospodarczą przynoszącą dochód, stać ją na finansowanie studiów zaocznych młodszego syna, utrzymanie dużego domu. Uznano zatem, że przy racjonalnym gospodarowaniu osiąganym dochodem i posiadanym majątkiem skarżąca ma możliwość, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie, męża i dorosłych synów, którzy mogą podjąć pracę zarobkową, ponieść inne ewentualne koszty sądowe na późniejszym etapie postępowania (w wypadku oddalenia skargi 100 zł tytułem opłaty kancelaryjnej za doręczenie odpisu wyroku z uzasadnieniem, a następnie wpis od skargi kasacyjnej w wysokości 150 zł) oraz wynagrodzenia adwokata lub radcy prawnego z wyboru. Ponadto, jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 20 czerwca 2008 r. sygn. akt II OZ 625/08, ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika prawnego z urzędu następuje tylko wówczas, gdy brak profesjonalnej pomocy prawnej może pozbawić stronę możliwości obrony swoich praw. Takie niebezpieczeństwo nie zachodzi w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym z uwagi na gwarancje procesowe przewidziane w art. 134 § 1 i art. 140 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd zatem bada wnikliwie sprawę bez względu na fachowość, treść i konstrukcję skargi lub wniosku sporządzonych przez stronę. Ponadto sąd poucza strony działające w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego o dopuszczalności, terminie i sposobie wniesienia środka zaskarżenia od orzeczeń sądowych. Na etapie postępowania sądowodaministracyjnego przed wydaniem wyroku nie jest wymagany przymus adwokacki ani radcowski, skarżąca może skutecznie dokonać wszystkich czynności osobiście lub przez pełnomocnika, którym może być małżonek, rodzeństwo lub dzieci. Należy podkreślić, że skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego została napisana w sposób profesjonalny, z powołaniem się na naruszenie konkretnych przepisów. Oznacza to, że skarżąca bardzo dobrze orientuje się w okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy albo korzysta z usług profesjonalisty, a zatem zbędny jest radca prawny z urzędu. Należy podkreślić, że B. K. nie jest osobą nieporadną życiowo, a jako pracownik zatrudniony na stanowisku inspektora w urzędzie wojewódzkim nie powinna mieć problemów z dokonywaniem czynności procesowych przed sądem administracyjnym. Wobec powyższego na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w związku z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji postanowienia.