II SA/Ke 590/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Teresa Kobylecka (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Sylwester Miziołek,, Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Katarzyna Tuz-Stando, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 19 listopada 2009r. sprawy ze skargi M. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku zwrotu kosztów pobytu w domu pomocy społecznej oddala skargę. Decyzją dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu odwołania M. N. od decyzji wydanej przez działającego z upoważnienia Burmistrza Miasta i Gminy Kierownika Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia [...] nakładającej na M. N. obowiązek zwrotu kwoty 1739,24zł stanowiącej nieuregulowaną część należności za okres od 11 kwietnia 2008r. do 31 marca 2009r. zgodnie z decyzją z dnia [...] – na podstawie art. 138 § 2 kpa uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 59 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2008r. Nr 115, poz. 728 ze zm.) decyzję o skierowaniu do domu pomocy społecznej i decyzję ustalającą opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wydaje organ właściwy dla tej osoby w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej. Opłatę za pobyt, zgodnie z art. 61 ust. 2 wnosi mieszkaniec domu w wysokości nie większej jednak niż 70 % swojego dochodu (pkt 1), małżonek, zstępni przed wstępnymi, zgodnie z umową zawartą w trybie art. 103 ust. 2 (pkt 2) oraz gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej w wysokości różnicy między średnim kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej a opłatami wnoszonymi przez osoby, o których mowa w pkt 1 i 2 (pkt 4). Natomiast w myśl art. 61 ust. 3 ustawy w przypadku niewywiązywania się osób, o których mowa w ust. 2 pkt 1, 2 z obowiązku opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej opłaty zastępczo wnosi gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej. Gminie przysługuje prawo dochodzenia zwrotu poniesionych na ten cel wydatków. Jak wynika z akt sprawy decyzją z dnia [...] Kierownik Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej skierował M. N. do Domu Pomocy Społecznej "X." w R. i jednocześnie ustalił odpłatność za pobyt M. N. w tym domu w wysokości 70% jego dochodu, tj. kwotę 616,95zł. Następnie decyzją z dnia [...] organ I instancji zmienił powyższą decyzję w ten sposób, że odpłatność za pobyt M. N. w DPS w wysokości 70% jego dochodu ustalił na kwotę 884,35zł od dnia 1 maja 2008r. W dniu [...] organ I instancji wydał kolejną decyzję, zmieniającą poprzednią decyzję i ustalił opłatność od dnia 1 kwietnia 2009r. na kwotę 934,92zł miesięcznie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w uzasadnieniu decyzji wskazało na pismo Dyrektora Domu Pomocy Społecznej w R. skierowane do MGOPS zawierające prośbę o uregulowanie zaległości za pobyt M. N. w Domu Pomocy Społecznej w kwocie 1739,24zł oraz notę księgową z dnia 24 kwietnia 2009r., obciążającą MGOPS kwotą 1739,24 zł tytułem zaległości za pobyt M. N. w DPS za okres od 11 kwietnia 2008r. do 31 marca 2009r. Wobec tego organ I instancji wyłożył tymczasowo żądaną kwotę i decyzją z 7 maja 2009r. nałożył na M. N. obowiązek zwrotu kwoty 1739,24 zł, stanowiącej nieuregulowaną część należności za okres od 11 kwietnia 2008r. do 31 marca 2009r. za pobyt w Domu Pomocy Społecznej w R. Organ odwoławczy zauważył, że w treści uzasadnienia decyzji, jak i w innych dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy nie sprecyzowano, w jaki sposób została naliczona kwota 1739,24 zł, stanowiąca nieuregulowaną część należności za okres pobytu M. N. w DPS za okres od 11 kwietnia 2008r. do 31 marca 2009r., wobec czego nie miał możliwości weryfikacji prawidłowości naliczenia tej kwoty. Organ ten podkreślił także, że żądanie zwrotu wyłożonej przez MOPS tymczasowo kwoty poprzedzone powinno być postępowaniem wyjaśniającym sytuację osoby zobowiązanej, tj. M. N. również pod kątem zaistnienia przesłanek, wymienionych w art. 104 ust. 4 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej, które mogą uzasadniać odstąpienie od żądania zwrotu. W przypadkach szczególnych, zwłaszcza gdy żądanie zwrotu wydatków na udzielone świadczenie w całości lub w części stanowiłoby dla osoby zobowiązanej nadmierne obciążenie lub też niweczyłoby skutki udzielenia pomocy, właściwy organ na wniosek pracownika socjalnego lub osoby zainteresowanej może odstąpić od żądania takiego zwrotu (wyrok NSA z dnia 15 stycznia 2008r. sygn. akt I OSK 517/07). W ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego organ I instancji, mając na uwadze podnoszoną przez M. N. okoliczność, że jest on poważnie chory a konieczność zwrotu należności pozbawi go możliwości leczenia – winien był z urzędu rozważyć możliwość odstąpienia od takiego zwrotu. Ponadto organ odwoławczy zauważył, że skarżący ma prawo wystąpić do organu ustalającego odpłatność za jego pobyt w DPS w R. - MGOPS z wnioskiem o chociażby częściowe zwolnienie go z tej odpłatności, z uwagi na stan zdrowia. Na chwile obecną jednak M. N. ma obowiązek opłacania na bieżąco kwoty stanowiącej różnicę pomiędzy kwotą, do której ponoszenia zobowiązany jest decyzją MGOPS tytułem odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej, a kwotą która jest przekazywana przez ZUS na konto tego DPS tytułem odpłatności. Skargę od powyższego rozstrzygnięcia do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach złożył M. N., wnosząc o natychmiastowy zwrot zainkasowanych bezprawnie pieniędzy. Zarzuty skargi sprowadzają się do kwestionowania prawidłowości decyzji podwyższających mu odpłatność za pobyt w domu pomocy społecznej oraz do prowadzonej egzekucji administracyjnej. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zaprezentowaną w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia. Nadmieniło także, że skarżący zwrócił się do MGOPS z prośbą o umorzenie przypisanej decyzją z dnia 7 maja 2009r. do zwrotu kwoty 1739,24zł. Ośrodek jest w trakcie opracowywania decyzji w przedmiocie odstąpienia od żądania zwrotu nieuregulowanej części należności za pobyt w DPS. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153 poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, jeżeli mogły one mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zasady słuszności nie mogą być brane pod uwagę. W rozpatrywanej sprawie kontrola zaskarżonej decyzji takich naruszeń prawa nie wykazała. Kontrolując legalność zaskarżonej decyzji należało przede wszystkim odnieść się do zasadności zastosowania przez organ II instancji przepisu art. 138 § 2 kpa, który jest wyjątkiem od zasady merytorycznego rozpoznania sprawy przez organ wyższego stopnia. Stosownie do tego przepisu, organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Nie ulega wątpliwości, że uchybienia proceduralne w postępowaniu pierwszoinstancyjnym, na jakie trafnie zwróciło uwagę Samorządowe Kolegium Odwoławcze, nie mogły być sanowane w postępowaniu odwoławczym, albowiem pozostawałoby to w sprzeczności z zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, wyrażoną w art. 15 kpa. Wyeliminowanie uchybień, na które wskazało Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kielcach w pisemnych motywach zaskarżonej decyzji, mogło zatem nastąpić jedynie poprzez ponowne przeprowadzenia postępowania przed organem I instancji, co znalazło wyraz w prawidłowym rozstrzygnięciu organu odwoławczego. Organ odwoławczy zasadnie uznał bowiem, że nakładając na skarżącego obowiązek zwrotu kwoty 1739,24zł organ I instancji nie wykazał sposobu jej wyliczenia, uniemożliwiając weryfikację prawidłowości naliczenia. Zauważyć należy, że Sąd w sprawie niniejszej nie badał legalności decyzji ustalających odpłatność w Domu Pomocy Społecznej w R., stąd zarzuty względem tych decyzji nie mogły być uwzględnione. Podobnie, jak badaniu Sądu nie podlegała prawidłowość prowadzonej egzekucji administracyjnej. Uwzględniając powyższe uwagi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach uznał, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Dlatego skarga jako niezasadna podlegała oddaleniu, o czym sąd orzekł na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).