II SA/Ke 590/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Chobian (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Teresa Kobylecka, Sędzia NSA Anna Żak, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Sebastian Styczeń, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 25 października 2012r. sprawy ze skargi A. Sp. z o.o. w W. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę. Dyrektor Izby Celnej postanowieniem z dnia [...] znak: [...], po rozpatrzeniu wniosku A. SP. z o.o. w W. o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji znak: [...] z dnia [...], wydanej przez Naczelnika Urzędu Celnego, w przedmiocie utraty ważności poświadczenia rejestracji automatów do gier o niskich wygranych, na podstawie art. 162 § 1 i 2 oraz art. 163 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa (tekst jednolity: Dz. U. Nr 8 z 2005r., poz. 60 ze zmianami) postanowił odmówić przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od powyższego rozstrzygnięcia zawartego w treści pisma z dnia [...] W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że Naczelnik Urzędu Celnego pismem z dnia [...], poinformował A. Sp. z o.o., że poświadczenia rejestracji czterech automatów do gier o niskich wygranych straciły ważność wraz z wygaśnięciem zezwolenia, w oparciu o które przedmiotowe poświadczenia zostały wykonane i dlatego Naczelnik Urzędu Celnego dokonał wyrejestrowania wskazanych automatów. Pismem z dnia 30 listopada 2010 r. A. Sp. z o.o. w W. wezwała Naczelnika Urzędu Celnego do usunięcia naruszenia prawa polegającego na wyrejestrowaniu powyższych automatów. Naczelnik Urzędu Celnego pismem z dnia 23 grudnia 2010 r. odpowiedział negatywnie na powyższe wezwanie. W dniu 10 kwietnia 2012 r. A. Sp. z o.o. w W. złożyła odwołanie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od pisma Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] W uzasadnieniu podnosząc, że ponieważ pismo z dnia [...] mogło stanowić decyzję administracyjną w ww. sprawie, to z ostrożności procesowej składa odwołanie od tej decyzji. Natomiast złożenie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania uzasadniono brakiem pouczenia w zaskarżonej decyzji, co do sposobu i terminu złożenia środka zaskarżenia. Rozpatrując ww. wniosek organ podał, że przed Dyrektorem Izby Celnej toczyło się inne postępowanie w stosunku do A. Sp. z o.o. w W., w analogicznej sprawie. Postępowanie to dotyczyło pisma Naczelnika Urzędu Celnego, z dnia [...], w którym poinformował on A. Sp. z o.o. w W., że poświadczenia rejestracji czterech automatów do gier o niskich wygranych, straciły ważność wraz z wygaśnięciem zezwolenia, w oparciu o które przedmiotowe poświadczenia zostały wykonane i dlatego Naczelnik Urzędu Celnego dokonał wyrejestrowania tych automatów. W odpowiedzi na pismo Spółki Naczelnik Urzędu Celnego, pismem z dnia 5 maja 2011 r., podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko. Następnie A. Sp. z o.o. w W. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skargę na czynność materialno - techniczną Naczelnika Urzędu Celnego polegającą na wyrejestrowaniu określonych automatów do gier o niskich wygranych z Krajowego Rejestru Automatów do Gier. Postanowieniem z dnia 23 sierpnia 2011 r., sygn. akt: II SA/Ke 441/11 WSA w Kielcach odrzucił skargę. W wyniku kasacji złożonej przez A. Sp. z o.o. w W. postanowienie to zostało uchylone przez Naczelny Sąd Administracyjny, a sprawa przekazana do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że orzeczenie o utracie ważności "poświadczenia rejestracji" automatów do gier powinno mieć formę decyzji administracyjnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach postanowieniem z dnia [...], sygn. akt II SA/Ke 38/12 odrzucił skargę A. Sp. z o.o. w W.. W uzasadnieniu Sąd ten wskazał, że pismo Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...], informujące stronę o wyrejestrowaniu automatów do gier o niskich wygranych miało w istocie charakter decyzji administracyjnej, która nie zawierała jednak pouczenia o sposobie i terminie wniesienia odwołania. Zdaniem Sądu w takiej sytuacji - zwłaszcza wobec braku oznaczenia przedmiotowego pisma jako "decyzja" - strona skarżąca miała uzasadnione powody, aby uznać, że w niniejszej sprawie ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia, wobec czego, poprzedzając złożenie skargi do sądu administracyjnego, wniosła do Naczelnika Urzędu Celnego wezwanie z dnia 2[...] do usunięcia naruszenia prawa. W odpowiedzi, pismem z dnia 5 maja 2011 r. organ ten odmówił usunięcia naruszenia prawa. Pismo Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...], którym poinformował o utracie ważności "poświadczeń rejestracji" stanowi, zdaniem Sądu decyzję administracyjną, a zatem stronie przysługuje prawo do wniesienia od niej odwołania do Dyrektora Izby Celnej. Opisanego środka odwoławczego nie mogło zastąpić skierowane do Naczelnika Urzędu Celnego wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, jako że godziłoby to w zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, polegającą na zapewnieniu stronie prawa do powtórnego rozpatrzenia i rozstrzygnięcia przez właściwy organ sprawy załatwionej w formie decyzji nieostatecznej przez organ I instancji. Dalej Dyrektor Izby Celnej wskazał, że z akt sprawy wynika, iż odpis ww. postanowienia z dnia [...] został doręczony pełnomocnikowi strony w dniu 9 marca 2012 r. Zatem datą ustania przyczyny uchybienia terminowi do wniesienia odwołania w niniejszej sprawie jest dzień doręczenia A. Sp. z o. o. w W. odpisu postanowienia tj. dzień 9 marca 2012 r. Z tego postanowienia bowiem spółka dowiedziała się, że pismo Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...], ma charakter decyzji, na którą stronie przysługuje prawo wniesienia odwołania. W konsekwencji termin do wniesienia odwołania upływał w dniu 16 marca 2012 r. Tymczasem odwołanie od decyzji z dnia [...] wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania do Urzędu Celnego wpłynęło w dniu 29 marca 2012 r. (data nadania 26 marca 2012 r.), tak więc strona nie dochowała terminu do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. W skardze na powyższe postanowienie skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach A. Sp. z o.o. w W., domagając się jego uchylenia, zarzuciła naruszenie: art. 162 § 1 i 2 ustawy ordynacja podatkowa poprzez odmowę przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji na skutek przyjęcia, że o fakcie, iż pismo z dnia [...] stanowi w istocie decyzję administracyjną, od której przysługuje odwołanie, skarżąca powzięła informację z rozstrzygnięcia, dotyczącego innego postępowania, które to rozstrzygnięcie nie było nawet prawomocne; art. 162 § 1 i 2 w zw. z art. 214 ustawy ordynacja podatkowa poprzez odmowę przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji na skutek przyjęcia, że podstawą wniosku o przywrócenie terminu było dowiedzenie się przez skarżącą, iż pismo z dnia 6 października 2010r. stanowi w istocie decyzję administracyjną, a nie okoliczność braku zawarcia przez organ celny w tej decyzji pouczenia o trybie i terminie zaskarżenia; art. 121 § 1 w zw. z art. 214 ustawy ordynacja podatkowa poprzez koncentrację wysiłków organu i środków publicznych na próbie utrzymania w obrocie prawnym oczywiście i rażąco wadliwego rozstrzygnięcia, zamiast podjęcia z urzędu stosownych działań w celu wyeliminowania tego rozstrzygnięcia i jego skutków. W uzasadnieniu strona skarżąca wskazała, że organ wydając zaskarżone postanowienie, uznał, iż wiedzę o charakterze prawnym pisma z dnia [...] i możliwości wniesienia od niego odwołania skarżąca powzięła z treści postanowienia WSA w Kielcach z dnia [...] Nie jest przy tym sporne, że rozstrzygnięcie to dotyczy zupełnie innego postępowania, zainicjowanego innym pismem (decyzją) organu celnego, zatem ww. postanowienie posiada walor rozstrzygnięcia jedynie w sprawie, która była przedmiotem rozpatrzenia i nie ma charakteru precedensu prawnego. Sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy. Postanowienie to wiąże strony postępowania oraz sąd tylko w konkretnej sprawie. Nie istnieją przeszkody, aby przy rozpatrywaniu innej, analogicznej sprawy, ten sam Sąd nie wydał zupełnie odmienne rozstrzygnięcie. Nie sposób zatem, zdaniem strony skarżącej uznać, że ww. postanowienie, zapadłe w innej sprawie, przesądzało w jakikolwiek sposób charakter prawny pisma z dnia 6 października 2012r. (błąd, najprawdopodobniej chodzi o pismo z 6.10.2010r.), a więc i kwestię dopuszczalności i trybu jego zaskarżenia. Ponadto postanowienie doręczone w dniu 9 marca 2012 r. nie było prawomocne. Jeżeli więc organ celny zamierza wyciągać z treści tego postanowienia doniosłe konsekwencje prawne, powinien to czynić dopiero od momentu jego uprawomocnienia, co nastąpiło wszak już po dacie złożenia wniosku o przywrócenie terminu. Niezależnie od powyższych rozważań, strona skarżąca podała, że wbrew założeniu organu celnego, podstawą wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania nie była wcale nieświadomość skarżącej, iż pismo z dnia 6 października 2012 r. (błąd, najprawdopodobniej chodzi o pismo z 6.10.2010r.) stanowi w istocie decyzję administracyjną, ale okoliczność braku w tej decyzji pouczenia o trybie i terminie jej zaskarżenia. W związku z powyższym fakt powzięcia informacji związanych z charakterem ww. pisma jako decyzji administracyjnej nie spowodował w żadnym zakresie ustania przyczyny uchybienia terminowi do wniesienia odwołania, gdyż nie było to powodem uchybienia temu terminowi. Zdarzeniem powodującym w niniejszej sprawie ustanie przyczyny uchybienia terminowi mogło być jedynie poinformowanie skarżącej przez organ co do prawa odwołania, co jednak nie nastąpiło. Dalej cytując art. 214 ustawy ordynacja podatkowa, strona skarżąca podkreśliła, że dopóki nie zostanie usunięty brak w zakresie pouczenia co do prawa odwołania, nie ustanie przyczyna niewniesienia odwołania w terminie, a zatem jego złożenie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu będzie dopuszczalne i skuteczne. Wnosząca skargę również wskazała, że zaskarżone postanowienie pozostaje w sprzeczności z zasadą budowania zaufania obywateli do organów administracji. Najpierw bowiem organy celne rozstrzygnęły o prawach i obowiązkach skarżącej w pismach, których charakteru prawnego same nie potrafiły właściwie ocenić, odmawiając choćby prawa przedstawienia własnej argumentacji, a tym bardziej jej rozstrzygnięcia. Naraziły skarżącą na długotrwałe i kosztowne spory prawne, w czasie których pozbawiona została prawa użytkowania automatów do gier. Po rozstrzygnięciu przez sądy administracyjne, iż prawidłową formą działania organów powinny być decyzje administracyjne, wobec ich oczywistej niedoskonałości, organy celne całą aktywność i inicjatywę kierują w celu nieprzyznania się do błędu, zamiast podejmować działania, które chociażby doprowadziły do przywrócenia poprzedniego stanu, nie mówiąc już o naprawieniu wynikłych strat. Należy oczekiwać, iż z takim samym zaangażowaniem i inwencją organy administracji będą eliminowały własne błędne rozstrzygnięcia z jakim działały przy ich wydawaniu i obronie. Zamiast poświęcać czas i środki publiczne na utrzymanie w obrocie prawnym oczywiście wadliwych rozstrzygnięć, organy administracji powinny (i to nawet bez inicjatywy strony) podjąć starania celem ich uchylenia, choćby np. w trybie stwierdzenia nieważności, który może i powinien być uruchomiony z urzędu. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem zaskarżenia jest postanowienie odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od pisma Naczelnika Urzędu Celnego z dnia 6 października 2010r., co do którego aktualnie zarówno strona skarżąca jak i organ zdają się zgodnie przyjmować, że było ono decyzją stwierdzającą utratę ważności poświadczenia rejestracji czterech automatów do gry. Pismo to zostało doręczone skarżącej spółce najpóźniej w listopadzie 2010 r., o czym świadczy pismo Spółki skierowane do Naczelnika Urzędu Celnego z dnia 30 listopada 2010r. (k. 45-48 akt sądowych). Natomiast odwołanie skarżąca wniosła w dniu 26 marca 2012r. (data nadania w urzędzie pocztowym) wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia. Wniosek ten został uzasadniony brakiem pouczenia w zaskarżonej decyzji co do sposobu i terminu złożenia środka zaskarżenia. Ze stanowiska zaprezentowanego w skardze wynika, że zdaniem jej autora brak pouczenia co do możliwości wniesienia środka zaskarżenia powoduje, że dopóki organ nie uzupełni decyzji w tym przedmiocie, nie biegnie 7 – dniowy termin, o jakim mowa w art. 162 § 2 ordynacji podatkowej. Takie stanowisko tylko wówczas zasługiwałoby na aprobatę, gdyby brak pouczenia co do możliwości wniesienia odwołania zakazywał stronie wniesienia takiego środka. Taka jednak sytuacja nie zachodzi, skoro chociażby w niniejszej sprawie pomimo nieuzupełnienia pisma z 6 października 2010r. poprzez pouczenie o możliwości wniesienia odwołania, skarżąca takie odwołanie wniosła. Tak więc chybione jest twierdzenie, że nie zaczął dla skarżącej biec 7 – dniowy termin do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Zdaniem Sądu w niniejszej sprawie prawidłowo organ ustanie przyczyny, z powodu której spółka uchybiła terminowi do wniesienia odwołania powiązał z faktem dowiedzenia się przez nią o tym, że pismo z dnia 6 października 2010r. w istocie stanowiło decyzję administracyjną. Organ ustalił w związku z tym, że przyczyna uchybienia terminu ustała w dniu 9 marca 2012r., kiedy to pełnomocnikowi skarżącej (występującemu także w niniejszej sprawie) zostało doręczone postanowienie WSA w Kielcach w sprawie II SA/Ke 38/12, w którym Sąd ten wskazał, że stwierdzenie utraty ważności poświadczenia rejestracji powinno mieć formę decyzji administracyjnej. Skoro zaś wniosek o przywrócenie terminu został wniesiony dopiero w dniu 26 marca 2012r., nastąpiło to z naruszeniem 7 – dniowego terminu. Odnosząc się do zarzutu skargi, że w dniu 9 marca 2012r. postanowienie WSA w Kielcach było nieprawomocne, w związku z czym nie można było uznać, ze z tym dniem ustała przyczyna uchybienia terminu, to zauważyć należy, że postanowienie WSA w Kielcach zostało wydane na skutek uchylenia przez NSA wcześniej wydanego przez WSA w Kielcach postanowienia odrzucającego skargę i było tylko powtórzeniem stanowiska zawartego w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 grudnia 2011r. w spawie II GSK 2128/11, że "stwierdzenie utraty ważności poświadczenia rejestracji ma charakter decyzji administracyjnej". Postanowienie to zostało skarżącej doręczone jeszcze wcześniej. Odnośnie pozostałych, zawartych w skardze zarzutów to zauważyć należy, że ponieważ przedmiotem zaskarżenia jest tylko postanowienie odmawiające przywrócenia terminu, przedmiotem kognicji Sądu nie mogą być kwestie dotyczące tego, czy organ powinien wszcząć postępowanie o stwierdzenie nieważności, czy też kwestie związane z poniesieniem przez skarżącą szkody związanej z niemożnością korzystania z automatów. Reasumując, w ocenie Sądu zaskarżone postanowienie nie narusza art. 162 Ordynacji podatkowej. Nie narusza także art. 214 i art. 121 ordynacji podatkowej, brak jest bowiem przepisów nakładających na organ obowiązek pouczania strony, zwłaszcza reprezentowanej przez profesjonalnego pełnomocnika, o terminie do złożenia wniosku o przywrócenie terminu. Mając powyższe na uwadze skargę jako niezasadną należało oddalić, o czym Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012r. poz. 270).