II SA/Ke 595/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Detka Sędziowie Sędzia WSA Beata Ziomek (spr.) Sędzia WSA Jacek Kuza Protokolant Starszy inspektor sądowy Katarzyna Tuz-Stando po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 lutego 2025 r. przy udziale Prokuratora Prokuratury Okręgowej w K. - W. K. sprawy ze skargi R. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2024 r., [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz R. C. kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. II SA/Ke 595/24 Uzasadnienie Decyzją z 28 sierpnia 2024 r., [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu odwołania R. C. od decyzji Burmistrza [...] i Gminy Ł. z 13 maja 2024 r., znak: [...], ustalającej środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia polegającego na "Eksploatacji wapieni dewońskich ze złoża N. S. II w miejscowości N. S. gmina Ł., powiat kielecki, województwo świętokrzyskie przewidzianego do realizacji na działkach o nr ewid.: [...] obręb N. S., gm. Ł., powiat kielecki, województwo świętokrzyskie przez firmę [...] Sp. j. w K. , na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 K.p.a. umorzyło postępowanie odwoławcze wszczęte z odwołania R. C.. W uzasadnieniu organ II instancji wskazał, że przesłanki bycia stroną postępowania w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach określa art. 74 ust. 3a ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnieniu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko. R. C. jest właścicielem działek o nr ewid.[...] i 216 które, jak wskazuje Raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, znajdują się w odległości 260 m od terenu inwestycji. Ww. nie posiada prawa własności ani innego prawa rzeczowego do terenu inwestycji, terenu sąsiedniego oraz terenu na który ta inwestycja będzie oddziaływać. Z analizy akt wynika również, że planowana inwestycja nie spowoduje ograniczeń w zagospodarowaniu przedmiotowych działek, ponieważ R. C. nie posiada działki znajdującej się w zasięgu znaczącego oddziaływania przedsięwzięcia, które może wprowadzić ograniczenia w zagospodarowaniu jego nieruchomości, zgodnie z jej aktualnym przeznaczeniem. Kolegium stwierdziło, że pomiary emisji hałasu do środowiska dla stanu obecnego, w aktualnych warunkach tła akustycznego, przeprowadzono w odniesieniu do jednoczesnej pracy wszystkich źródeł hałasu znajdujących się na terenie kopalni. W oparciu o ustalony aktualny stan klimatu akustycznego (tło akustyczne) zbudowano model propagacji hałasu w środowisku oraz wykonano obliczenia prognostyczne określające stopień uciążliwości akustycznej planowanego przedsięwzięcia ze wszystkimi źródłami hałasu na terenie kopalni. Tym samym przeprowadzono obliczenia dla oddziaływania skumulowanego w oparciu o pomierzone w konkretnych punktach tło akustyczne, hałas przemysłowy pochodzący z badanego terenu, a zatem uwzględniający wszystkie źródła hałasu w otoczeniu. Z ustaleń raportu wynika, że przeprowadzona symulacja komputerowa rozprzestrzeniania się dźwięku z terenu objętego analizą w oparciu o dane techniczne urządzeń i tła akustycznego wykazała dotrzymanie standardów emisji hałasu do środowiska na terenach chronionych akustycznie, w tym dla działki odwołującego (k. 965). Dla działki nr [...] (dom mieszkalny N. S. [...]), nie zostaną przekroczone standardy jakości środowiska w wyniku realizacji, eksploatacji lub użytkowania przedsięwzięcia. Działka ta nie znajduje się w zasięgu znaczącego oddziaływania wnioskowanego przedsięwzięcia, które mogłoby wprowadzić ograniczenia w zagospodarowaniu nieruchomości, zgodnie z jej aktualnym przeznaczeniem. Nieruchomość skarżącego, jak wskazuje Raport, nie znajduje się w żadnej ze stref związanych z prowadzeniem robót strzałowych, gdzie maksymalna strefa zagrożenia powietrzną falą uderzeniową wynosi 173m, maksymalna strefa drgań sejsmicznych oraz maksymalna strefa rozrzutu odłamków skalnych wynosi od 200-300m, jednakże w części wschodniej złoża obie ostatnio wymienione strefy mają wynieść max 200m, z uwagi na urabianie złoża w tym rejonie na powierzchni ok. 0,7 ha wyłącznie mechanicznie. Emisja zanieczyszczeń pyłowych i metod ich redukcji zawarta w Raporcie wykazała, że przedsięwzięcie poza terenem inwestycji nie będzie powodować przekroczenia dopuszczalnych poziomów substancji w powietrzu określonych w Rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 24 sierpnia 2012 r. w sprawie poziomów niektórych substancji w powietrzu (Dz. U. z 2021 r., poz. 845 t.j.) oraz wartości odniesienia dla niektórych substancji w powietrzu określonych w Rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 26 stycznia 2010 r. (Dz. U. z 2010 r. Nr 16, poz. 87). Zdaniem organu odwoławczego, w decyzji środowiskowej organ pierwszej instancji określił dla inwestora szczegółowe warunki korzystania ze środowiska w trakcie realizacji i eksploatacji lub użytkowania przedsięwzięcia, z uwzględnieniem m.in. ograniczenia uciążliwości dla terenów sąsiadujących z terenem inwestycji. Jak wynika z decyzji m.in.: ustalono czas pracy kopalni w godzinach od 6.00 do 22.00, nakazano usypać obwałowania ochronne wokół wyrobiska, zraszanie dróg wewnętrznych, technologicznych, zraszanie surowca podawanego do kruszenia, nakazano w czasie transportu surowca zabezpieczyć materiały sypkie przed powstaniem emisji poprzez stosowne osłonięcia plandekami przewożonych materiałów, a także ograniczyć prędkość pojazdów, a eksploatacja złoża i przeróbka kopaliny nie może naruszać stanu technicznego dróg. Ponadto nałożono na inwestora obowiązek wykonania i przedstawienia analizy porealizacyjnej w zakresie emisji zanieczyszczeń do powietrza i emisji hałasu oraz przedłożenia wyników analizy Burmistrzowi Miasta i Gminy Ł.. Zgodnie ze stanowiskiem Kolegium, analiza zebranego w sprawie materiału dowodowego pozwala stwierdzić, że planowana inwestycja nie będzie oddziaływać negatywnie, ponadnormatywnie na działki nie graniczące bezpośrednio z terenem inwestycji, a w związku z tym R. C. nie posiada w niniejszej sprawie legitymacji procesowej strony w rozumieniu art. 74 ust. 3a w/w ustawy, albowiem nie ma interesu prawnego w postępowaniu dotyczącym określenia środowiskowych uwarunkowań dla w/w inwestycji. W tych okolicznościach Kolegium uznało za zasadne umorzenie postępowania odwoławczego wszczętego odwołaniem R. C. od decyzji Burmistrza [...] i Gminy Ł. z dnia 13 maja 2024 r. znak: [...], ponieważ nie jest on stroną postępowania. W skardze do tut. Sądu R. C. zarzucił powyższemu rozstrzygnięciu naruszenie: - art. 7 k.p.a w zw z. art, 77 §1, 2, 3 k.p.a poprzez zaniechanie obowiązków przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w celu niezbędnego dokładnego wyjaśnienia stanu sprawy pod kątem interesu społecznego a w szczególności lokalnych mieszkańców i wpływu oddziaływania przedsięwzięcia na życie mieszkańców oraz ich własności. - naruszenie art. 107 § 3 k.p.a w zakresie błędnej interpretacji pojęcia strony postępowania opartej na art. 74 ust. 3a ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie udziale społeczeństwa w ochronie środowiska z pominięciem przesłanek prawnych wynikających z art. 28, 2, 30 k.p.a i interesu strony oraz oddziaływania rzeczywistego na funkcjonowanie strony oraz na własność rzeczową strony - uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz uznanie wnioskodawcy za stronę postepowania administracyjnego oraz uznanie umorzenia postępowania odwoławczego za niezasadne i błędne. W oparciu o powyższe zarzuty skarżący wniósł o obciążenie kosztami procesu zaskarżony organ oraz o zwrot poniesionych przez niego kosztów. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że droga, po której odbywał się będzie transport urobku jest tą samą drogą, z której korzystają mieszkańcy, zaś zostało wykazane, że ruch pojazdów wzrośnie o 30%, co oznacza nie tylko większą emisję hałasu i drgań, ale także pyłu. Skarżący zakwestionował ustalenie organu, że odległość jego nieruchomości od planowanej inwestycji wynosi 100m, gdyż jak twierdzi w rzeczywistości jest to 86m. Ponadto, ryzyko niebezpieczeństwa dla otoczenia wynika także z prowadzenia odstrzałów materiałami wybuchowymi, gdzie obszar rażenia wynosi 200-300m. Inwestor ani organy nie przedstawili oddziaływania sejsmicznego fali drgań, jaka powstaje podczas strzału i jej zasięgu oraz skutków na sąsiednie budynki. Organ odwoławczy błędnie przyjął, że generowany hałas nie będzie przekraczał dopuszczalnych norm, gdyż tylko rzekomo dokonano pomiarów przy jego nieruchomości N. S. nr [...]. Błędnym jest również twierdzenie, że praca kopalni nie zwiększy imisji generowanego hałasu w sytuacji, gdy kopalnia jeszcze nie zaczęła działalności. Trzeba uwzględnić, że każdy nowo powstający podmiot o tej działalności będzie zwiększał poziom imisji generowanego hałasu przez pracujące maszyny i urządzenia. Zdaniem skarżącego, w świetle art. 28 k.p.a. do bycia stroną wystarczy interes prawny podmiotu, a nie naruszenie tego interesu. Działki nr [...] znajdują się w obszarze oddziaływania Kopalni, co uzasadnia jego interes prawny do bycia stroną postępowania w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.), zwanej dalej "Ppsa". Zgodnie z art. 74 ust. 3a ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnieniu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz.U. z 2024 r., poz. 1112, dalej jako ustawa środowiskowa), stroną postępowania w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach jest wnioskodawca oraz podmiot, któremu przysługuje prawo rzeczowe do nieruchomości znajdującej się w obszarze, na który będzie oddziaływać przedsięwzięcie w wariancie zaproponowanym przez wnioskodawcę, z zastrzeżeniem art. 81 ust. 1. Przez obszar ten rozumie się: 1) przewidywany teren, na którym będzie realizowane przedsięwzięcie, oraz obszar znajdujący się w odległości 100 m od granic tego terenu; 2) działki, na których w wyniku realizacji, eksploatacji lub użytkowania przedsięwzięcia zostałyby przekroczone standardy jakości środowiska, lub 3) działki znajdujące się w zasięgu znaczącego oddziaływania przedsięwzięcia, które może wprowadzić ograniczenia w zagospodarowaniu nieruchomości, zgodnie z jej aktualnym przeznaczeniem. Z regulacji tej wynika, że ustawodawca zdecydował się w sposób odmienny określić pojęcie strony postępowania o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach i w sprawach tego rodzaju nie będą znajdowały zastosowania reguły ogólne wynikające z art. 28 k.p.a. Takie stanowisko znajduje potwierdzenie w orzecznictwie, w którym również podkreśla się, że "zasięg oddziaływania przedsięwzięcia" w rozumieniu art. 74 ust. 3a ustawy środowiskowej musi być interpretowany z uwzględnieniem przepisów tej ustawy. Wynika to z tego, że jest to regulacja wyjątkowa, stanowiąca wyjątek od ogólnej zasady ustalenia stron postępowania z art. 28 k.p.a. i jako wyjątek musi być interpretowana ściśle (por. wyrok NSA z 5.04.2022 r., III OSK 713/21). Uznanie za stronę postępowania w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań dla danego przedsięwzięcia wymaga posiadania prawa rzeczowego do nieruchomości oraz okoliczności, że nieruchomość ta znajduje się w określonym położeniu wobec przedsięwzięcia." (wyrok NSA z 12.07.2022 r., III OSK 5531/21). Nieuwzględnienie poglądu skarżącego odnośnie badania interesu prawnego w kontekście art. 28 k.p.a., w okolicznościach niniejszej sprawy, nie miało jednak wpływu na ocenę zasadności zaskarżonej decyzji. Rozważania na tle uznania, czy skarżący posiada legitymację do bycia stroną postępowania w sprawie ustalającej środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia polegającego na "Eksploatacji wapieni dewońskich ze złoża N. S. II w miejscowości N. S. gmina Ł." należy rozpocząć od stwierdzenia, że planowane przedsięwzięcie należy do kategorii mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, o których mowa w art. 59 ust. 1 pkt 2 ustawy środowiskowej, wymienionych w § 3 ust. 1 pkt 39 i 40 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 września 2019 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko, o czym wprost stanowi postanowienie Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w K. z 29 grudnia 2022 r. znak: [...] Do elementów, które mają wpływ na powyższą kwalifikację należy m.in. prowadzenie działalności z użyciem materiałów wybuchowych oraz jeżeli w odległości nie większej niż 0,5 km od miejsca planowanego wydobywania kopalin metodą odkrywkową znajduje się inny obszar górniczy ustanowiony dla wydobywania kopalin metodą odkrywkową. Nieruchomość skarżącego znajduje się w otoczeniu licznych przedsięwzięć mogących oddziaływać na działki nr [...] Obok ww. inwestycji funkcjonują[...] [...] N. S.. Bezsporne jest, że otoczenie nieruchomości skarżącego to teren podlegający ciągłym zmianom na skutek podejmowania nowych przedsięwzięć z uwagi na występujące złoża wapieni dewońskich. Istotnym zagadnieniem mającym wpływ na ocenę legitymacji skarżącego jako strony niniejszego postępowania jest kumulacja oddziaływań od istniejących już kopalni, a także kopalni N. S. II, która, zdaniem Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę, nie została należycie rozważona. Zauważyć należy, że w Raporcie oraz Wyjaśnieniach do Raportu dokładnej analizie poddano skumulowane oddziaływanie 3 Kopalń należących do inwestora tj. [...] N. S., N. S. I i N. S. II. Natomiast w odniesieniu do: [...] IV, [...] III/V, znajdujących się w obszarze oddziaływań górniczych w części Analiza Emisji Hałasu do Środowiska z Terenu Objętego Inwestycją stwierdzono: "Podmioty te stanowią bezpośrednią konkurencję w związku z powyższym nie udzielają informacji na temat swojej wielkości produkcji, wykorzystywanego sprzętu, czy czasu pracy. Jednocześnie z uwagi na tajemnie nie udzielają informacji odnośnie terenów własności. W związku z powyższym nie ma możliwości przeprowadzenia w sposób poprawny analizy oddziaływań skumulowanych z innymi sąsiednimi kopalniami. Oddziaływania skumulowane tych podmiotów zewnętrznych zostały uwzględnione w obliczeniach jako tło rejonu inwestycji." (str. 21 załącznika nr [...] Wyjaśnień do Raportu). Z Raportu wynika, że wartość tła akustycznego określono w ramach pomiarów własnych wykonanych w marcu 2022 r. (str. 9). Pomiary wykonano w trzech wybranych punktach, przy czym punkt trzeci został zlokalizowany na nieruchomości skarżącego [...] Z kolei w Wyjaśnieniach do Raportu poziom mocy akustycznej z [...] obliczono w oparciu o decyzję [...] z dnia 17.01.2022 r.; [...] N. S. I w oparciu o decyzję [...] z dnia 27.03.2020 r. We wszystkich kopalniach (w tym też N. S. II), prace w wyrobisku związane z pozyskaniem kopaliny mają być prowadzone na dwie zmiany po 16 godzin na dobę. Zdaniem Sądu, organ powinien wyjaśnić, czy w ramach obliczeń tła akustycznego uwzględniono oddziaływania z [...] III/V, IV i [...], zwłaszcza, że sam autor Raportu wskazuje, że inwestor nie miał dostępu do informacji odnośnie terenów ich własności. Stwierdza również, że "funkcjonowanie Kopalni jest zmienne w czasie tzn. jest różne w poszczególnych etapach jej funkcjonowania, co związane jest ze stałym przekształcaniem terenu oraz przemieszczaniem się ruchomych źródeł hałasu, które mogą być wykorzystywane w różnych miejscach kopalni. Dlatego też należy zaznaczyć, że w niektórych sytuacjach funkcjonowanie kopalni może powodować (nieprzewidywalną na chwilę obecną) podwyższoną emisję hałasu na terenach sąsiednich..." i dalej: "z uwagi na niepewność oszacowań klimatu akustycznego dla warunków prognostycznych uciążliwości akustycznej funkcjonującego Zakładu Górniczego, należy traktować jako wstępne" (str. 27 i 28 Wyjaśnień do Raportu o Oddziaływaniu Przedsięwzięcia na Środowisko). Zdaniem Sądu uzasadnione wątpliwości budzi taka analiza klimatu akustycznego, która opiera się na różnych kryteriach, to znaczy jednorazowych pomiarach tła akustycznego oraz danych dotyczących źródeł hałasu zawartych w wydanych decyzjach o środowiskowych uwarunkowaniach. Trzeba zauważyć, że przepisy ustawy środowiskowej w art. 4 gwarantują każdemu prawo do informacji o środowisku, zaś zgodnie z ust. 1 art. 8 władze publiczne są obowiązane do udostępniania każdemu informacji o środowisku i jego ochronie, które są informacjami znajdującymi się w posiadaniu władz publicznych lub informacjami przeznaczonymi dla władz publicznych, w zakresie, w jakim nie dotyczy to ich działalności ustawodawczej, a w przypadku sądów i trybunałów - działalności orzeczniczej. Nadto, jak stanowi ust. 2 art. 8, władze publiczne są obowiązane do udzielania niezbędnej pomocy i wskazówek przy wyszukiwaniu informacji o środowisku i jego ochronie. Katalog informacji podlegających udostępnieniu określa art. 9 ust. 1 ustawy środowiskowej. Z materiału dowodowego nie wynika, aby autor Raportu podejmował konkretne działania celem uzyskania miarodajnych informacji na temat wykorzystywanego sprzętu, czasu pracy czy też obliczeń hałasu docelowego dla kopalni funkcjonujących w otoczeniu nowego przedsięwzięcia. Tymczasem skarżący podnosił, że jego nieruchomość znajduje się w obszarze górniczym Kopalni Winna. Z tych względów przedstawiona w dokumentach inwestora charakterystyka klimatu akustycznego dla skumulowanych oddziaływań przy realizacji inwestycji nie daje podstaw do jednoznacznych twierdzeń, że w wyniku realizacji, eksploatacji lub użytkowania przedsięwzięcia nie zostałyby przekroczone standardy jakości środowiska. Szczegółowego wyjaśnienia wymaga również kwestia położenia nieruchomości skarżącego. Autor raportu wskazuje, że w pobliżu inwestycji występuje zabudowa oznaczona symbolem RM – tereny zabudowy zagrodowej na obszarach otwartych oraz RMN – tereny zabudowy mieszkaniowej, jednorodzinnej, zagrodowej i usług. Stwierdza, że zabudowa RMN występuje jedynie na nieruchomości nr [...] w N. S., należącej do inwestora. Organ powyższej kwestii nie zweryfikował, zaś rodzaj zabudowy ma zasadnicze znaczenie dla określenia dopuszczalnego poziomu hałasu, który dla terenów zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej wynosi 50 dB (pora dzienna) i 40 dB (pora nocna) natomiast w zabudowie zagrodowej odpowiednio 55 dB i 45 dB. Z Wyjaśnień do Raportu z grudnia 2023 r. wynika, że w punkcie pomiarowym nr [...] poziom hałasu w porze dziennej to 51,3 dB, a zatem przekracza przewidzianą przepisami dla tej pory wartość dla zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej. Nie wiadomo również dlaczego w Raporcie lokalizacja nowego przedsięwzięcia jest przedstawiona w odniesieniu do miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego skoro zgodnie z informacją Burmistrza [...] i Gminy Ł. miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego z 22 lipca 1993 r. stracił moc z dniem 31 grudnia 2003 r. (pismo z 10.10.2022 r. – k. nr [...]). Trzeba zauważyć, że zgodnie z art. 115 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 54), w razie braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego oceny, czy teren należy do rodzajów terenów, o których mowa w art. 113 ust. 2 pkt 1, właściwe organy dokonują na podstawie faktycznego zagospodarowania i wykorzystywania tego i sąsiednich terenów; przepis art. 114 ust. 2 stosuje się odpowiednio. Z uwagi na niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności mających wpływ na ocenę, czy w wyniku realizacji, eksploatacji lub użytkowania przedsięwzięcia zostałyby przekroczone standardy jakości środowiska na działkach o nr ewid.[...] i [...] należy uznać, że Kolegium nie zbadało prawidłowo interesu prawnego skarżącego w kontekście art. 74 ust. 3a ustawy środowiskowej. O kosztach postępowania sądowoadministracyjnego Sąd orzekł w punkcie II wyroku na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 Ppsa. Na koszty składa się kwota 480 zł tytułem wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika skarżącego obliczonego na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22.10.2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2023 poz. 1964.), wpis od skargi w kwocie 200 zł oraz 17 zł opłaty za pełnomocnictwo.