II SA/Ke 596/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sylwester Miziołek, Sędziowie Sędzia WSA Dorota Chobian (spr.), Sędzia WSA Jacek Kuza, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Sebastian Styczeń, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 26 listopada 2009r. sprawy ze skargi J. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 31 lipca 2009r. znak: [...] w przedmiocie skierowania na egzamin w zakresie prawa jazdy I. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji organu I instancji w części określającej termin przedłożenia wyniku pozytywnego egzaminu, II. oddala skargę w pozostałej części, III. stwierdza, że zaskarżona decyzja w części opisanej w punkcie I nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku. Decyzją z dnia 29 maja 2009r. Starosta na podstawie art. 114 ust. 1 pkt 1 lit "b", art. 138 ust. 1 w zw. z art. 135 ust. 1 pkt 1 lit. "g" ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. o ruchu drogowym, § 7 ust. 1 pkt 2 Rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 20 grudnia 2002r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego ( Dz. U. Nr 236 poz. 1998), § 26 ust. 2 pkt 1 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 27 października 2005r. w sprawie szkolenia, egzaminowania i uzyskiwania uprawnień przez kierujących pojazdami, instruktorów i egzaminatorów ( Dz. U. Nr 217 poz. 1834), art. 104 kpa oraz art. 38 ust. 2 ustawy z dnia 5 czerwca 1998r. o samorządzie powiatowym ( DZ. U. Nr 142 z 2-01 poz. 1592 ze zm.) po rozpoznaniu wniosku Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia 22 kwietnia 2009r. 1/ skierował J. M. na egzamin sprawdzający kwalifikacje w zakresie kat. B i T prawa jazdy w części teoretycznej i praktycznej, 2/ wyznaczył "termin przedłożenia pozytywnego egzaminu państwowego" – 3 miesiące od dnia otrzymania decyzji, 3/ zatrzymał dokument prawa jazdy kat. B i T Nr 11311/05/2604 wydany w dniu 20.10.2005r. przez Starostę. Decyzją z dnia 31 lipca 2009r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu odwołania złożonego przez J. M., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia Kolegium wskazało, że we wniosku z dnia 22 kwietnia 2009r. Komendant Wojewódzki Policji wskazał 5 przypadków naruszenia przez J. M. przepisów ruchu drogowego, jakie miały miejsce w okresie od dnia 12 kwietnia 2008r. do 6 kwietnia 2009r., za co skarżący uzyskał łącznie 30 punktów karnych. Zgodnie z art. 130 ust. 1 ustawy prawo o ruchu drogowym Policja prowadzi ewidencję kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego. Określonemu naruszeniu przypisuje się odpowiednią liczbę punktów w skali od 1 do 10 i wpisuje do tej ewidencji. Stosownie do § 7 ust. 1 pkt 2 Rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 20 grudnia 2002r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego komendant wojewódzki policji występuje do organu właściwego w sprawach wydawania praw jazdy z wnioskiem o kontrolne sprawdzenie kwalifikacji kierowcy, w zakresie wszystkich posiadanych przez niego kategorii praw jazdy, w razie przekroczenia 24 punktów otrzymanych za naruszenie przepisów ruchu drogowego. Zgodnie z § 7 ust. 2 wniosek, o którym mowa w § 1, sporządza się wyłącznie na podstawie wpisów ostatecznych. W rozpatrywanej sprawie odwołujący nie kwestionuje, iż we wskazanych we wniosku przypadkach dopuścił się naruszenia przepisów ruchu drogowego. Uważa natomiast, że nie ma podstaw do naliczenia mu 10 punktów za zdarzenie, jakie miało miejsce w dniu 5 lipca 2008r. w K., albowiem wyrokiem Sądu Rejonowego w K. warunkowo umorzono prowadzone przeciwko niemu postępowanie karne. Ponadto twierdzi, że co do zdarzeń z dnia 12.04.2008r. i z dnia 15 maja 2008r. upłynął już rok, w związku z czym punkty za te zdarzenia powinny być wykreślone. Zdaniem Kolegium zarzuty te są niezasadne. Zgodnie bowiem z § 6 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 20 grudnia 2002r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego, organ prowadzący ewidencję usuwa z ewidencji punkty przyznane na podstawie wpisu ostatecznego, jeżeli od dnia popełnienia naruszenia upłynął rok, chyba że przed upływem tego okresu kierowca dopuścił się naruszeń, za które liczba punktów ostatecznych i wpisanych tymczasowo przekroczyła 24 punkty, a w przypadku kierowców, o których mowa w art. 140 ust. 1 pkt 3 ustawy – 20 punktów. Przy liczeniu limitu punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego należy uwzględniać czas jednego roku, jaki upłynął od każdego z zaistniałych przypadków wykroczenia do popełnienia kolejnego, powodującego jego przekroczenie. Jeżeli miedzy tymi wykroczeniami nie upłynął okres jednego roku należy zastosować sankcje. W związku z tym w przypadku odwołującego się okres jednego roku obejmuje termin od 12 kwietnia 2008r. do 12 kwietnia 2009r. Usunięcie punktów karnych wpisanych do ewidencji mogłoby nastąpić po upływie ostatniego dnia wskazanego terminu, gdyby w tym czasie nie wystąpiły kolejne wykroczenia skutkujące przekroczeniem 24 punktów karnych. Jak wynika z akt J. M. dopuścił się w tym czasie czterech naruszeń prawa: w dniu 15.05.2008r., 7.07.2008r., 21.03.2009r. i w dniu 6.04.2009r., a zatem przed upływem roku liczonego od dnia 12 kwietnia 2008r., i uzyskał w tym okresie łącznie 30 punktów. Odnosząc się natomiast do zarzutu związanego ze zdarzeniem z dnia 5 lipca 2008r. organ odwoławczy wskazał, że warunkowe umorzenie postępowania nie jest tożsame z uniewinnieniem. Jak wynika z wyroku J. M. został oskarżony o czyn z art. 177 § 1 k.k. – kto naruszając, chociażby nieumyślnie zasady bezpieczeństwa w ruchu lądowym, wodnym lub powietrznym, powoduje nieumyślnie wypadek, w którym inna osoba odniosła obrażenia ciała określone w art. 157 § 1 k.k., podlega karze pozbawienia wolności do lat 3. Warunkowe umorzenia postępowania jest środkiem, który opiera się na zaniechaniu skazania i wymierzenia kary sprawcy winnego przestępstwa. Kompetencja warunkowego umorzenia postępowania należy do sądu. Musi być ono poprzedzone stwierdzeniem winy sprawcy i brakiem wątpliwości co do okoliczności popełnienia przestępstwa; tym samym podstawą warunkowego umorzenia postępowania jest ustalenie wszystkich przesłanek odpowiedzialności. Warunkowo umarzając postępowanie prowadzone przeciwko J. M. sąd potwierdził naruszenie przez niego warunków bezpieczeństwa ruchu drogowego, polegające na najechaniu na inny samochód, w wyniku czego pasażerka tego pojazdu doznała obrażeń ciała. Kolegium podkreśliło, że zgodnie z § 4 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 20 grudnia 2002r.wpisu ostatecznego do ewidencji dokonuje się ... jeżeli naruszenia zostaną stwierdzone prawomocnymi wyrokami sądów, postanowieniami sądu o warunkowym umorzeniu postępowania albo nakazami lub mandatami karnymi. Tak wiec prawomocne postanowienie sądu o warunkowym umorzeniu postępowania, wbrew temu co podnosi J. M., ewidentnie stanowi podstawę do dokonania wpisu punktów karnych do ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego. W skardze na tę decyzję J. M. zarzucił naruszenie art. 130 ust. 2 pkt 1 lit. "g" oraz art. 135 ust. 1 ustawy prawo o ruchu drogowym i przepisów rozporządzenia MSW i A z dnia 20 grudnia 2002r., i w związku z tym domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji i umorzenia postępowania jako bezprzedmiotowego. W uzasadnieniu podniósł, że organ powinien pominąć zdarzenia z dnia 12 kwietnia 2008r. i 15 maja 2008r., albowiem od daty popełnienia tych wykroczeń upłynął rok. Nie powinien również uwzględniać zdarzenia drogowego, co do którego postępowanie karne zostało wobec niego warunkowo umorzone. Skarżący wskazał na niespójność, jaka jego zdaniem zachodzi pomiędzy powołanym rozporządzeniem a ustawą Prawo o ruchu drogowym. Jego zdaniem tylko przepisy tego ostatniego aktu mogłyby rozstrzygać na niekorzyść obywatela. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie uppsa, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Dlatego też z urzędu należało stwierdzić, że zaskarżona decyzja w części, w jakiej utrzymuje w mocy decyzję Starosty w jej punkcie 2, w którym został przez organ I instancji zakreślony termin do poddania się egzaminowi kontrolnemu, jest nieważna, jako że została wydana bez podstawy prawnej - art. 156 § 2 kpa. Skład orzekający w niniejszej sprawie podziela bowiem stanowisko wyrażone w orzeczeniach Naczelnego Sądu Administracyjnego ( z dnia 27 września 2007r. sygn. I OSK 1363/06, z dnia 30 czerwca 2009r. sygn. I OSK 960/08, z dnia 7 sierpnia 2009r. sygn. I OSK 1217/08), iż żaden przepis ustawy, a w szczególności art. 114 § 1 pkt 1 lit. "b" ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. Prawo o ruchu drogowym nie upoważnia starosty do wyznaczenia takiego terminu. Dopiero bowiem w sprawie dotyczącej cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami organ każdorazowo w okolicznościach konkretnej sprawy ocenia, czy można mówić o niewykonaniu obowiązku poddania się egzaminowi skutkującym cofnięciem uprawnień do kierowania pojazdem. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 oraz art. 135 uppsa należało stwierdzić nieważność w tej części zaskarżonej decyzji, jak i utrzymanej nią w mocy decyzji Starosty. Stosownie do art. 152 tej samej ustawy sąd określił, że w tym zakresie zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku. Jeśli natomiast chodzi o zarzuty podnoszone w skardze, to nie zasługują one na uwzględnienie. W sprawie poza sporem pozostaje okoliczność, iż w okresie od dnia 12 kwietnia 2008r. do dnia 6 kwietnia 2009r. J. M. pięciokrotnie naruszył przepisy ruchu drogowego, w związku z czym w ewidencji kierowców naruszających przepisy wpisano mu za ten okres łącznie 30 punktów, o jakich mowa w art. 130 ust. 1 ustawy o ruchu drogowym. Tymczasem zdaniem skarżącego organ nie powinien uwzględniać zdarzeń z dnia 12 kwietnia 2008r. oraz z dnia 15 maja 2008r. i wpisanych w związku z nimi punktów. Jak należy domniemywać powodem takiego stanowiska jest to, że do daty wydania przez organ I instancji decyzji upłynął od tych zdarzeń ponad rok. Nadto zdaniem skarżącego, pomimo że dopuścił się naruszenia przepisów w dniu 5 lipca 2008r., w związku z czym toczyło się przeciwko niemu postępowanie karne zakończone prawomocnym wyrokiem warunkowo umarzającym postępowanie karne, punkty karne wpisane w związku z tym zdarzeniem do ewidencji jego zdaniem również nie powinny być brane pod uwagę przez organy w niniejszej sprawie. W związku z tym przede wszystkim wskazać należy, iż stosownie do art. 130 ust. 1 ustawy o ruchu drogowym ewidencję kierowców naruszających przepisy drogowe prowadzi policja, a nie starostowie czy też samorządowe kolegia odwoławcze. W tej sytuacji organy te nie są uprawnione do kontrolowania prawidłowości dokonywania wpisów w tej ewidencji ani też ich usuwania. Na podkreślenie zasługuje to, że Starosta wstrzymał się z wydaniem decyzji do czasu ustosunkowania się przez organ prowadzący ewidencję do zarzutów skarżącego. Skoro Komendant Wojewódzki Policji nie znalazł podstaw do usunięcia kwestionowanych wpisów z ewidencji, stosownie do art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. "b" ustawy o ruchu drogowym Starosta nie tylko miał prawo ale był zobowiązany skierować skarżącego na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji. Dlatego też jedynie na marginesie wskazać należy, iż prawidłowo Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało w zaskarżonej decyzji, iż stosownie do art. 130 ust 2 ustawy prawo o ruchu drogowym oraz § 6 ust. 1 pkt 3 Rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 20 grudnia 2002r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego, brak było podstaw do usunięcia z ewidencji punktów naliczonych za zdarzenia z dnia 12 kwietnia 2008r. i 15 maja 2008r., skoro od daty pierwszego z nich do dnia 12 kwietnia 2009r. liczba uzyskanych przez skarżącego punktów przekroczyła 24. Również brak było podstaw do usunięcia z ewidencji wpisu 10 punktów, jakie zostały skarżącemu naliczone w związku z dopuszczeniem się przez niego przestępstwa drogowego. Fakt popełnienia tego przestępstwa został potwierdzony prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w K. z dnia 21 listopada 2009r., warunkowo umarzającym postępowanie karne przeciwko J. M. oskarżonemu o występek z art. 177 § 1 k.k. Jak słusznie wskazał organ odwoławczy, warunkowe umorzenie postępowania karnego może nastąpić tylko wówczas, gdy sąd ustali, że oskarżony dopuścił się zarzucanego mu czynu. Zgodnie z art. 130 ust. 1 ustawy prawo o ruchu drogowym policja prowadzi ewidencję kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego. Na mocy delegacji zawartej w art. 130 ust 4 Minister Spraw Wewnętrznych wydał w dniu 20 grudnia 2002r. powołane już wyżej rozporządzenie ( Dz. U. Nr 236 poz. 1998 ze zm.), w którym sprecyzowane zostały między innymi warunki prowadzenia ewidencji poprzez wskazanie podstaw dokonania wpisu. Zgodnie z § 4 ust. 1 tego rozporządzenia w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji wpisu ostatecznego do ewidencji dokonuje się, z zastrzeżeniem ust. 2 i 3 jeżeli naruszenia zostaną stwierdzone prawomocnymi wyrokami sądów, postanowieniami sądu o warunkowym umorzeniu postępowania albo nakazami lub mandatami karnymi. Już po wydaniu zaskarżonej decyzji przepis ten został w dniu 11 sierpnia 2009r. znowelizowany. Aktualnie brzmi on następująco: wpisu ostatecznego do ewidencji dokonuje się, jeżeli naruszenie zostało stwierdzone prawomocnym wyrokiem sądu, mandatem karnym albo orzeczeniem dyscyplinarnym w sprawie o naruszenie rozpatrywane w postępowaniu dyscyplinarnym. Zmiana przepisu, polegająca między innymi na wyeliminowaniu jako podstawy wpisu postanowienia sądu o warunkowym umorzeniu postępowania nie została wprowadzona po to, aby przy warunkowym umorzeniu postępowania nie można było dokonać wpisu ostatecznego do ewidencji ale w związku ze zmianą przepisów kodeksu postępowania karnego, które obecnie nie przewidują możliwości warunkowego umorzenia postępowania postanowieniem, lecz wymagają formy wyroku. Prawomocne warunkowe umorzenie postępowania jest również wyrokiem stwierdzającym naruszenie przepisów ruchu drogowego. Podniesiony w skardze zarzut, jakoby przepisy rozporządzenia były "niespójne" z przepisami ustawy o ruchu drogowym jest zupełnie niezasadny. O takiej niespójności można by mówić tylko wówczas, gdyby ustawa przewidywała prowadzenie ewidencji kierowców skazanych za przestępstwo drogowe bądź wykroczenie, a przepisy rozporządzenia przewidywały dokonywanie wpisu do ewidencji na podstawie wyroku warunkowo umarzającego postępowanie. Tak jednak nie jest. Jak już była o tym mowa, zgodnie z art. 130 ust. 1 ustawy o ruchu drogowym policja prowadzi ewidencję kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego. Skoro zaś podstawą wydania wyroku warunkowo umarzającego postępowanie karne jest ustalenie, że oskarżony dopuścił się zarzucanego mu czynu, o żadnej niespójności przepisów rozporządzenia z ustawą mowy być nie może. Mając powyższe na uwadze, skoro podniesione w skardze zarzuty okazały się niezasadne, a zaskarżona decyzja w części orzekającej o skierowaniu na egzamin sprawdzający kwalifikacje w zakresie prawa jazdy oraz zatrzymującej dokument prawa jazdy odpowiadała prawu, skargę w pozostałej części należało oddalić, o czym Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 151 uppsa. Sąd nie uwzględnił zawartego w skardze wniosku J. M. o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania mając na uwadze to, iż skarga została uwzględniona tylko w niewielkiej części, zaś wszystkie podnoszone przez skarżącego zarzuty okazały się nieuzasadnione. W takiej sytuacji zdaniem Sądu brak jest podstaw do zastosowania art. 200 uppsa.