II SA/Ke 603/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Kuza (spr.), Sędziowie Asesor WSA Agnieszka Banach, Sędzia WSA Beata Ziomek, Protokolant Starszy inspektor sądowy Joanna Dziopa, po rozpoznaniu w dniu 20 grudnia 2017 r. na rozprawie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi K. D. na pisemną propozycję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie określenia warunków zatrudnienia postanawia: przywrócić termin do wniesienia skargi. II SA/Ke 603/17 UZASADNIENIE Pismem z dnia [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej złożył K. D. propozycję określającą warunki zatrudnienia w ramach korpusu służby cywilnej w Izbie Administracji Skarbowej w K., które - jak stwierdzono w piśmie - po ich przyjęciu miały obowiązywać od dnia 1 czerwca 2017 r. W przypadku odmowy przyjęcia propozycji zatrudnienia stosunek służby miał wygasnąć po upływie 3 miesięcy licząc od miesiąca następującego po miesiącu, w którym adresat pisma złoży oświadczenie o odmowie przyjęcia propozycji zatrudnienia lub upłynie termin do złożenia oświadczenia, jednak nie później niż do dnia 31 sierpnia 2017 r. W dniu 1 czerwca 2017 r. K. D. złożyła do Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. odwołanie od decyzji z dnia [...]./wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, na co pismem z dnia [...] znak: [...] organ wskazał, że przepisy ustawy - Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowej Administracji Skarbowej nie przewidują trybu odwoławczego od propozycji zatrudnienia przedkładanej funkcjonariuszowi, a nadto przepisy te nie przewidują formy decyzji dla propozycji pracy dla funkcjonariusza. W dniu 1 czerwca 2017 r. K. D. złożyła oświadczenie o przyjęciu przedstawionej jej propozycji określającej warunki zatrudnienia. Nadto pismem z dnia 12 czerwca 2017 r. wezwała Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. do usunięcia naruszenia prawa i wydania decyzji określającej nowe warunki pełnienia służby. W odpowiedzi na to wezwanie pismem z dnia [...] doręczonym K. D. w dniu 4 lipca 2017 r. organ wskazał, że zarówno złożenie pisemnej propozycji określającej nowe warunki zatrudnienia albo pełnienia służby, jak i niezłożenie tego rodzaju propozycji odpowiednio pracownikom albo funkcjonariuszom nie ma charakteru aktu administracyjnego. W tych okolicznościach K. D. w dniu 4 sierpnia 2017 r. (koperta k. 29) wywiodła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach na naruszenie prawa przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. polegające na niezłożeniu w ustawowym terminie propozycji określającej nowe warunki pełnienia służby, co, jak zarzuciła, stanowi: - naruszenie art. 165 ust. 7 w związku art. 169 ust. 4 ustawy - Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowej Administracji Skarbowej (zwanej dalej w skardze "ustawą p.w.u. KAS") oraz art. 179 i art. 180 ustawy o Krajowej Administracji Skarbowej (zwanej dalej w skardze "ustawą KAS"), poprzez wadliwe ich zastosowanie polegające na niezłożeniu jej propozycji nowych warunków pełnienia służby w formie decyzji w miejsce otrzymanej propozycji warunków zatrudnienia, do której wydania organ nie miał podstaw prawnych; - naruszenie art. 2, art. 7, art. 32, art. 45 ust. 1, art. 60 oraz art. 77 ust. 1 i art. 83 Konstytucji RP, a także art. 6, art. 13 i art. 14 Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, poprzez wadliwe, niezgodne z ustawą zasadniczą zastosowanie art. 165 ust. 7 ustawy p.w.u. KAS; - naruszenie art. 165 ust. 7 ustawy p.w.u. KAS, poprzez nieuwzględnienie w procesie składania propozycji ustawowych przesłanek, w szczególności posiadanych przez stronę kwalifikacji oraz przebiegu dotychczasowej służby. Z uwagi na powyższe skarżąca wniosła o uchylenie pisemnej propozycji organu z dnia [...]., względnie – w przypadku uznania, że złożona propozycja nie stanowi aktu, o którym mowa w art. 3 § 1 pkt 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej w skardze jako "p.p.s.a.") – o stwierdzenie bezskuteczności czynności Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z dnia [...]. polegającej na złożeniu propozycji określającej warunki zatrudnienia w ramach korpusu służby cywilnej w tej Izbie oraz wyrażenie w orzeczeniu wskazań co do dalszego postępowania tj. zobowiązania organu do złożenia propozycji określającej nowe warunki pełnienia służby. W obszernym uzasadnieniu skarżąca wskazała między innymi na rozbieżności w orzecznictwie sądów administracyjnych w sprawach skarg na pisemne propozycje zatrudnienia składane funkcjonariuszom służby celnej na podstawie art. 165 ust. 7 p.w.u. KAS oraz na własne wątpliwości co do sposobu kwalifikacji takich propozycji. Na rozprawie w dniu 20 grudnia 2017 r. występująca w sprawie bez fachowego pełnomocnika skarżąca, po pouczeniu jej przez Sąd w trybie art. 6 p.p.s.a. o treści art. 86, 87 i n. p.p.s.a., wniosła o przywrócenie terminu do wniesienia skargi wyjaśniając, że uchybienie terminu wynikło z pomyłki w obliczaniu tego terminu oraz, że nie konsultowała się przed wniesieniem skargi z prawnikiem. Pełnomocnik organu wniósł o oddalenie wniosku o przywrócenie terminu wywodząc, że pomyłka nie świadczy o braku winy. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 86 § 1 p.p.s.a., sąd na wniosek strony przywraca termin do dokonania czynności w postępowaniu sądowym, jeżeli uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania uchybienia terminu i należy w nim uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 89 p.p.s.a. zgłoszenie wniosku o przywrócenie terminu nie wstrzymuje postępowania w sprawie ani wykonania orzeczenia. Sąd może jednak, stosownie do okoliczności, wstrzymać postępowanie lub wykonanie orzeczenia. Postanowienie może być wydane na posiedzeniu niejawnym. W razie uwzględnienia wniosku sąd może natychmiast przystąpić do rozpoznania sprawy. Ta ostatnia możliwość dotyczy, zdaniem Sądu, również sytuacji, gdy na postanowienie o przywrócenie terminu służy zażalenie, a więc sytuacji takiej, jak w niniejszej sprawie (por. A. Wiktorowska (w:) J. Drachal, M. Jagielski, P. Gołaszewski, R. Hauser, M. Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2017, str. 532, teza 4). Z ostatniego zdania przytoczonego przepisu wynika, zdaniem Sądu ponadto, że wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi złożony na rozprawie, który w myśl art. 101 § 1 pkt 2 p.p.s.a. odnotowuje się w protokole rozprawy, może zostać niezwłocznie rozpatrzony przez Sąd, który – w razie uwzględnienia wniosku - może natychmiast przystąpić do rozpoznania sprawy. Oznacza to zarazem, że taki wniosek o przywrócenie terminu może zostać złożony ustnie do protokołu rozprawy i nie jest konieczne wnoszenie tego wniosku za pośrednictwem organu, zwłaszcza, jeżeli pełnomocnik organu obecny na rozprawie wnosi o jego oddalenie, jak miało to miejsce w niniejszej sprawie. Istniały też w sprawie podstawy do przyjęcia, że wniosek o przywrócenie terminu został złożony w terminie. Skoro powodem uchybienia terminu był brak wiedzy strony o warunkach formalnych, jakie należało spełnić przed wniesieniem skargi na pisemną propozycję z dnia [...]. (o czym będzie niżej mowa), to przyczyna ta ustała z chwilą, gdy strona dowiedziała się o tym, że termin do wniesienia skargi uchybiła. To natomiast nastąpiło dopiero na rozprawie w dniu 20 grudnia 2017 r., co wynika z wypowiedzi skarżącej oraz jest potwierdzone brakiem dostrzeżenia tego braku przez organ, który wnosił wprawdzie w odpowiedzi na skargę o jej odrzucenie, ale nie z powodu uchybienia terminu do wniesienia skargi. Rozpatrując merytorycznie złożony przez K. D. wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, Sąd doszedł do przekonania, że skarżąca uchybiła temu terminowi bez swojej winy. Jako okoliczność uzasadniającą brak winy w uchybieniu terminu skarżąca podała pomyłkę w obliczaniu tego terminu oraz to, że nie konsultowała się przed wniesieniem skargi z prawnikiem. Równocześnie z akt sprawy wiadomo, że skarżąca w odpowiedzi na pisemną propozycję pracy z dnia [...]. składała różne pisma zmierzające do jej zaskarżenia, a organ kilkakrotnie, w różnych terminach odpowiadał na te pisma, nie pouczając jednak strony o możliwości zaskarżenia tej propozycji do sądu administracyjnego. Takie okoliczności w kontekście charakteru niniejszej sprawy przemawiają, zdaniem Sądu za uwzględnieniem wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Nie można bowiem nie dostrzec ujawnionych w sprawie istotnych wątpliwości co do treści przepisów, w oparciu o które została wniesiona skarga, które to wątpliwości znajdują również odzwierciedlenie w rozbieżnym orzecznictwie sądów administracyjnych. Wątpliwości te mogła więc również mieć skarżąca, co miało też przełożenie na ocenę wymogów formalnych, jakie trzeba było spełnić wnosząc skargę do sądu administracyjnego. Dodatkową trudność w ocenie przez skarżącą tych warunków formalnych, stanowiła nowelizacja art. 52 i 53 p.p.s.a., która weszła w życie w dniu 1 czerwca 2017 r. i dotyczyła między innymi skarg na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., a więc takiej skargi, jaka w ocenie Sądu wyrażonej w niniejszej sprawie w wyroku z dnia 20 grudnia 2017 r., została wniesiona przez K. D. Ocena, czy znowelizowane przepisy miały zastosowanie w niniejszej sprawie wymagała analizy regulacji zawartej w przejściowym przepisie art. 17 ust. 2 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U.2017.935), co mogło przekraczać możliwości skarżącej. Przesądzającym jednak argumentem za przyjęcie braku winy skarżącej w uchybieniu terminu do wniesienia skargi było to, że organ, nie uznając prawa skarżącej do zaskarżenia przedmiotowego aktu, konsekwentnie nie pouczał jej o sposobie i terminach wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Brak pouczenia, pouczenie niepełne, błędne lub niejasne powoduje, że uchybienie terminu do wniesienia skargi jest niezawinione przez stronę i może być podstawą wniosku o przywrócenie terminu (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 lutego 2012 r., II OZ 61/12). Uwzględniając takie okoliczności oraz respektując wynikającą z art. 45 ust. 1 i 77 ust. 2 Konstytucji RP zasadę prawa do sądu, Sąd uznał, że skarżąca bez swej winy uchybiła terminowi do wniesienia skargi, co pozwalało na przywrócenie jej tego terminu na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a. oraz rozpoznanie jej skargi.