II SA/Ke 603/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Detka, Sędziowie Sędzia WSA Beata Ziomek, Sędzia WSA Krzysztof Armański (spr.), Protokolant Starszy inspektor sądowy Urszula Opara, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 marca 2026 r. sprawy ze skargi K. R. na akt Świętokrzyskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Kielcach z dnia 24 września 2025 r. znak: ZRRiD.RR.5178.3.78.2025 w przedmiocie odmowy włączenia do wojewódzkiej ewidencji zabytków I. uchyla zaskarżony akt; II. zasądza od Świętokrzyskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Kielcach na rzecz K. R. kwotę 714 (siedemset czternaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z 24 września 2025 r. znak: ZRRiD.RR.5178.3.78.2025 Świętokrzyski Wojewódzki Konserwator Zabytków w Kielcach (dalej też jako "ŚWKZ") poinformował K. R. o niewłączeniu do wojewódzkiej ewidencji zabytków ruchomych województwa świętokrzyskiego samochodu osobowego marki [...], rok produkcji 1990. Jak podniesiono w piśmie, karta ewidencyjna przedmiotowego samochodu została przekazana przez Wojewódzki Urząd Ochrony Zabytków w Łodzi zgodnie z kryterium właściwości miejscowej. Tym samym karta ewidencyjna ww. pojazdu została wyłączona z ewidencji zabytków woj. łódzkiego. Właściwość orzekania o włączeniu karty ewidencyjnej pojazdu zabytkowego do wojewódzkiej ewidencji zabytków posiada jedynie wojewódzki konserwator zabytków. Każdy pojazd traktowany jest indywidualnie, a ostateczna ocena podejmowana jest na podstawie kompletu odpowiednio przygotowanych dokumentów. Do ewidencji zabytków włączane są obiekty, które spełniają definicję zabytku określoną w art. 3 pkt 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (t.j. Dz.U.2024 r., poz. 1292), dalej jako "u.o.z.". Decydując się na wybór obiektu do prawnej ochrony zgodnie z przepisami ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, wojewódzki konserwator zabytków ma na uwadze: - definicję zabytku zawierającą pojęcie "wartości" oraz "minionej epoki", jak również - w odniesieniu do zabytków ruchomych, jakimi są środki transportu - treść art. 51 ust. 1 pkt 14 u.o.z., mówiący o konieczności uzyskania pozwolenia na wywóz za granicę pojazdów, które mają więcej niż 50 lat (i ich wartość jest wyższa niż 32 000 zł); - definicję pojazdu zabytkowego określoną w art. 2 ust. 39 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 1251 ze zm.), dalej jako "P.r.d.", wskazującą, iż pojazd zabytkowy to pojazd, który na podstawie odrębnych przepisów został wpisany do rejestru zabytków lub znajduje się w wojewódzkiej ewidencji zabytków, a także pojazd wpisany do inwentarza muzealiów, zgodnie z odrębnymi przepisami; - definicję pojazdu historycznego określoną w art. 2 ust. 1 pkt 11 lit. a), lit. b) ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 2500 ze zm.), zwanej dalej "u.u.o.", zgodnie z którą pojazd historyczny to pojazd mechaniczny będący pojazdem zabytkowym w rozumieniu przepisów ustawy - Prawo o ruchu drogowym, lub pojazdem mającym co najmniej 40 lat. Biorąc pod uwagę powyższe, zdaniem organu w odniesieniu do przedmiotowego samochodu marki [...] jego wartości nie znajdują dostatecznego potwierdzenia w definicji zabytku. Jest to bowiem typowy pojazd produkowany seryjnie w latach 80 i 90 XX w., w jednym z najpopularniejszych modeli marki [...]. W dokumentacji nie wskazano unikatowych, przełomowych w czasie produkcji pojazdu rozwiązań konstrukcyjnych dla tego egzemplarza, jak również nie wykazano posiadania przez pojazd wartości historycznych wynikających z jego dziejów. Ponadto biorąc pod uwagę dużą ilość wyprodukowanych egzemplarzy pojazdu, w stosunkowo długim okresie produkcji w latach 80 i 90 XX wieku wymienione rozwiązania techniczne nie stanowią o ponadprzeciętnych wartościach ocenianego samochodu produkcji seryjnej. W obrębie serii powstało wiele modeli zróżnicowanych pod względem rodzaju nadwozia oraz zastosowanych silników, a także wersje limitowane o niewielkiej liczbie wyprodukowanych egzemplarzy. Przedmiotowy pojazd nie zalicza się do żadnej z tych kategorii. Analizując portale internetowe oferujące zakup samochodów używanych wyraźnie widać, iż tego typu samochody są licznie dostępne w sprzedaży. Samochody marki [...] mają wysoką trwałość użytkową i stanowią jedną z czterech najpopularniejszych marek samochodów używanych na rynku motoryzacyjnym w Polsce. Ponadto od dnia 20 czerwca 2024 r. w WUOZ w Kielcach zostały podniesione kryteria wiekowe pojazdów włączanych do ewidencji województwa świętokrzyskiego do minimum 40 lat. Wobec powyższego samochód nie spełnia kryterium metrykalnego. Tym samym ww. pojazd nie figuruje w Wojewódzkiej Ewidencji Zabytków Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w Kielcach (karty ewidencyjne ruchomych zabytków techniki). Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ wskazał art. 22 ust. 2 i 3 u.o.z. oraz § 14 Rozporządzenia Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 26 maja 2011 r., w sprawie prowadzenia rejestru zabytków, krajowej, wojewódzkiej i gminnej ewidencji zabytków oraz krajowego wykazu zabytków skradzionych lub wywiezionych za granicę niezgodnie z prawem (t.j. Dz.U. z 2021, poz. 56), zwanego dalej "rozporządzeniem w sprawie prowadzenia rejestru zabytków". Jednocześnie poinformował, że odmowa włączenia do ewidencji nie blokuje możliwości rejestracji pojazdu wyrejestrowanego, ponieważ zgodnie z art. 79 ust. 4 pkt 3 P.r.d. pojazd mający co najmniej 25 lat, uznany przez rzeczoznawcę samochodowego za unikatowy lub mający szczególne znaczenie dla udokumentowania historii motoryzacji, może podlegać powtórnej rejestracji. Skargę na powyższe pismo (zatytułowaną jako skarga na czynność ŚWKZ z dnia 24 września 2024 r.) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach K. R., zarzucając naruszenie: 1) prawa materialnego, tj. art. 3 pkt 1 i 3 u.o.z. poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu, że przedmiotowy pojazd nie spełnia definicji zabytku, mimo iż zgromadzony materiał dowodowy jednoznacznie potwierdza jego wartość historyczną i kolekcjonerską; 2) przepisów postępowania administracyjnego, mającego istotny wpływ na wynik sprawy, w szczególności: a) art. 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 k.p.a. poprzez brak wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, pominięcie istotnego dowodu w postaci opinii rzeczoznawcy mgr inż. A. G. z dnia 6 kwietnia 2023 r., nieuwzględnienie ustaleń poczynionych przez Wojewódzki Urząd Ochrony Zabytków w Łodzi, a także brak logicznego, spójnego i przekonującego uzasadnienia faktycznego i prawnego; b) art. 8 § 1 i art. 9 k.p.a. poprzez naruszenie zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa oraz obowiązku rzetelnego informowania strony o przebiegu i motywach rozstrzygnięcia; 3) naruszenie konstytucyjnych zasad działania organów administracji publicznej, tj. art. 32 Konstytucji RP poprzez nierówne traktowanie właściciela pojazdu w porównaniu do identycznych przypadków w innych województwach, w tym województwie łódzkim, gdzie ten sam pojazd uznany został za zabytek. Zdaniem skarżącego uzasadniając swoje stanowisko organ nie odniósł się w żadnym zakresie do konkretnego egzemplarza pojazdu będącego przedmiotem sprawy, ograniczając się do ogólnych, pozbawionych wartości dowodowej rozważań na temat seryjności produkcji modeli [...] oraz do niesprecyzowanych źródeł internetowych. Takie postępowanie stanowi rażące naruszenie zasady prawdy obiektywnej oraz obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Organ całkowicie pominął opinię rzeczoznawcy mgr inż. A. G. z dnia 6 kwietnia 2023 r., sporządzoną na potrzeby Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w Łodzi, która w sposób jednoznaczny stwierdza, że pojazd spełnia kryteria uznania za zabytek ruchomy – jest samochodem o wartości historycznej, kulturowej i kolekcjonerskiej. Opinia ta była podstawą do ujęcia pojazdu w ewidencji zabytków województwa łódzkiego. Brak jakiegokolwiek odniesienia się do tego dokumentu w uzasadnieniu odmowy stanowi naruszenie art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. Stanowi również naruszenie zasady równego traktowania. Należy bowiem podkreślić, że pojazd nie utracił w żaden sposób cech indywidualnych ani wartości historycznej wskazanej w opinii biegłego. Nie znajduje żadnego racjonalnego uzasadnienia, aby ten sam przedmiot, ten sam samochód, w województwie łódzkim posiadał status zabytku, natomiast po przeniesieniu jego własności do województwa świętokrzyskiego, status ten został mu arbitralnie odebrany. Działanie organu w tym zakresie nosi znamiona dowolności i rażąco narusza zasadę zaufania obywatela do organów państwa (art. 8 § 1 k.p.a.). Brak przedstawienia jakiejkolwiek odmiennej opinii specjalistycznej, która mogłaby podważyć ustalenia zawarte w opinii mgr inż. G., świadczy o tym, że organ nie dysponował merytorycznymi podstawami do zakwestionowania dotychczasowego ujęcia pojazdu w ewidencji. W efekcie odmowa włączenia samochodu do ewidencji nie została poparta żadnym obiektywnym materiałem dowodowym, a więc jest decyzją dowolną, a nie uznaniową w granicach prawa. Niezależnie od powyższego w ocenie skarżącego ŚWKZ nie miał w ogóle kompetencji do ponownego badania zasadności wpisu do ewidencji, skoro pojazd został już ujęty w ewidencji Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w Łodzi. Przeniesienie pojazdu do wojewódzkiej ewidencji zabytków ruchomych województwa świętokrzyskiego ma jedynie charakter techniczny, związany ze zmianą właściwości miejscowej położenia zabytku (miejsca zamieszkania jego właściciela). Zupełnie niezrozumiałym jest zatem odwoływanie się również do podniesionego od 20 czerwca 2024 r. kryterium wiekowego pojazdu, skoro pojazd ten przed tą datą wpisany był już do ewidencji zabytków. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podnosząc dodatkowo, że przy ocenianiu wartości zabytkowych pojazdu uwzględnia się również wytyczne opracowane przez Narodowy Instytut Dziedzictwa (Cel i zakres ewidencji zabytków techniki, Narodowy Instytut Dziedzictwa, Warszawa 2011), w szczególności przy zastosowaniu przedstawionych poniżej kryteriów: 1) kryterium postępu technicznego - stosuje się do obiektów, w których, w określonym kontekście historycznym (tj. w danych warunkach, miejscu i czasie), zastosowano unikatowe rozwiązania konstrukcyjne lub technologiczne; ta unikatowość może się odnosić zarówno do całego obiektu, jak i do jego poszczególnych elementów. Obiekty takie zasługują na miano "świadectw rozwoju technicznego". Świadectwami rozwoju technicznego będą także obiekty, w których dzięki modernizacji osiągnięto większą wydajność pracy, mierzoną zmniejszeniem zużycia energii, surowców lub czasu pracy; 2) świadectwem postępu technicznego może też być przystosowanie obiektu do innych niż pierwotnie funkcji, np. przez zmianę systemu energetycznego, wymianę maszyn, modernizację urządzeń technicznych, przekształcenie systemu transportu wewnętrznego zakładu itp.; 3) kryterium metrykalne - uwzględnia czas powstania obiektu i jego późniejsze dzieje oraz dane dotyczące twórcy, inwestora lub producenta; 4) kryterium wartości artystycznej lub historycznej; 5) kryterium stopnia zachowania substancji oryginalnej w zabytkach techniki - odnosi się do: a) obiektów nie zmienionych od chwili powstania, zarówno co do zabudowy, jak i wyposażenia; b) obiektów zmodernizowanych, w których zachowało się pełne wyposażenie techniczne; c) obiektów z częściowo zachowanym wyposażeniem technicznym; d) obiektów bez wyposażenia technicznego; 5) kryterium rzadkości występowania obiektu (w skali światowej, krajowej, regionalnej, środowiskowej); 6) kryterium położenia obiektu (wynika z tego np. celowość jego ochrony in situ, możliwość wznowienia w pewnym zakresie procesów technologicznych lub adaptacji obiektu do innych, usługowych czy rekreacyjnych funkcji). W karcie ewidencyjnej wykonanej przez rzeczoznawcę samochodowego wskazano ogólne informacje, które w latach 90. XX wprowadzono przez markę [...] w samochodach serii [...]. Brak jest informacji dotyczących tego konkretnego modelu, które przekonywałyby o jego wyjątkowości pod względem historycznym, kulturowym czy naukowym. Organ w żaden sposób nie podważał kompetencji rzeczoznawcy, który w sposób merytoryczny przedstawił historię marki i modelu oraz dane techniczne pojazdu. Na potrzeby rozpatrywanej sprawy natomiast organ przenalizował przedstawione dane biorąc pod uwagę ilość wyprodukowanych egzemplarzy pojazdu - w stosunkowo długim okresie produkcji obejmującym lata 1990-1995 - wymienione rozwiązania techniczne nie stanowią o ponadprzeciętnych wartościach ocenianego samochodu produkcji seryjnej. W obrębie serii [...] powstało wiele modeli zróżnicowanych pod względem rodzaju nadwozia oraz zastosowanych silników oraz wersje limitowane o niewielkiej liczbie wyprodukowanych egzemplarzy. Przedmiotowy samochód w modelu 200E produkowany w latach 80 i 90 XX wieku nie reprezentuje wersji specjalnej. Samochody tej serii nadal licznie dostępne są w sprzedaży w Polsce i za granicą. Stąd biorąc pod uwagę istotne kryterium rzadkości występowania - w skali światowej, krajowe jak i regionalnej - należy stwierdzić, że jest ono niespełnione. Oczywiście, w przypadku nawet najbardziej upowszechnionych modeli pojazdów można doszukać się egzemplarzy, które uważane będą za kolekcjonerskie lub w skrajnym przypadku za unikatowe ze względu na rzadkie konfiguracje, niski przebieg oraz jednocześnie dobry stan zachowania lub historię. Przedstawiony pojazd nie spełnia jednak tego warunku ponad wszelką wątpliwość. W dokumentacji nie wskazano unikatowych, przełomowych w czasie produkcji pojazdu rozwiązań konstrukcyjnych dla tego egzemplarza, ponadto w dokumentacji nie wykazano posiadania przez pojazd wartości historycznych wynikających z jego dziejów. Organ nie zarzucił w żaden sposób, iż w opinii rzeczoznawcy pojazd może być kolekcjonerski. Jednakże fakt określenia przedmiotu jako kolekcjonerski nie wypełnia obligatoryjnie definicji zabytku. Oczywiście ten właśnie pojazd, może być poszukiwany przez kolekcjonerów i ceniony przez fanów marki lub ogólnie motoryzacji, i o tym właśnie świadczy przedstawiona do wniosku opinia. Podkreślenia wymaga fakt, że każdy pojazd objęty wnioskiem o ujęcie w wojewódzkiej ewidencji pojazdów zabytkowych podlega indywidualnej ocenie dokonywanej przez Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków, w oparciu o definicję zabytku zawartą w art. 3 pkt 1 u.o.z. W swojej ocenie ŚWKZ w Kielcach wnikliwie przeanalizował złożoną dokumentację, także inne przesłanki dotyczące pojazdów zabytkowych, tj. częstotliwość występowania obiektów o podobnych parametrach technicznych na terenie woj. świętokrzyskiego, podniesienie kryterium wiekowego pojazdów włączanych do ewidencji województwa świętokrzyskiego do minimum 40 lat, przeznaczenie i częstotliwość użytkowania. Wnioski z tej analizy mają swoje odzwierciedlenie w skarżonym dokumencie stanowiącym odmowę włączenia przedmiotowego pojazdu do Wojewódzkiej Ewidencji Zabytków. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r. poz. 935) w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach owej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, nie będąc przy tym związany granicami skargi, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne. Jak wynika z art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., sprawowana przez sąd kontrola obejmuje między innymi orzekanie w sprawach skarg na inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2023 r. poz. 2383 i 2760), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2023r. poz. 615, z późn. zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Sąd, uwzględniając skargę na akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4-4b, uchyla ten akt, interpretację, opinię zabezpieczającą, opinię, o której mowa w art. 119zzl § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, lub odmowę wydania tych opinii, opinię w sprawie opodatkowania wyrównawczego, opinię zabezpieczającą w sprawie opodatkowania wyrównawczego i odmowę wydania opinii zabezpieczającej w sprawie opodatkowania wyrównawczego albo stwierdza bezskuteczność czynności. Przepis art. 145 § 1 pkt 1 stosuje się odpowiednio (art. 146 § 1 p.p.s.a.). W sprawach skarg na akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4, sąd może w wyroku uznać uprawnienie lub obowiązek wynikające z przepisów prawa (art. 146 § 2 p.p.s.a.). Przy czym stosownie do art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę sąd, co zasady, nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 ustawy p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 ustawy p.p.s.a.). Przedmiotem skargi K. R. uczynił pisemną informację Świętokrzyskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z 24 września 2025 r. o odmowie włączenia do ewidencji zabytków ruchomych województwa świętokrzyskiego karty ewidencyjnej ruchomego zabytku techniki dotyczącej samochodu osobowego marki [...], typ/model: [...] nr identyfikacyjny: [...], rok produkcji 1990. O akcie lub czynności w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., na który może być wniesiona skarga do sądu administracyjnego, można mówić wówczas, gdy akt (czynność) ma charakter publicznoprawny, podjęty jest w sprawie indywidualnej, skierowany jest do oznaczonego podmiotu administrowanego, dotyczy uprawnienia lub obowiązku tego podmiotu, zaś samo uprawnienie lub obowiązek, którego akt (czynność) dotyczy, są określone w przepisie prawa powszechnie obowiązującego (por. J. Drachal, J. Jagielski, R. Stankiewicz, Inne akty lub czynności z zakresu administracji publicznej (w:) Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, R. Hauser, M. Wierzbowski (red.), Warszawa 2017). W ocenie Sądu pismo organu z 24 września 2025 r. spełnia wszystkie powyższe przesłanki i w związku z tym podlega zaskarżeniu do sądu administracyjnego. Jednocześnie, o ile włączenie karty do ewidencji zabytków ruchomych stanowi czynność materialno-techniczną, o tyle odmowa dokonana tej czynności wyrażana jest w piśmie – z jednej strony nie stanowiącym decyzji administracyjnej, a z drugiej odnoszącym się do uprawnień i obowiązków danej osoby, określonych w przepisach prawa. Z tego względu pismo zawierające taką odmowę należy traktować jako akt w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Stosownie do art. 53 § 2 p.p.s.a., jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi, skargę na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności. Termin, o którym mowa w § 1 i 2, uważa się za zachowany także wtedy, gdy przed jego upływem strona wniosła skargę wprost do sądu administracyjnego. W takim przypadku sąd ten niezwłocznie przesyła skargę odpowiednio do organu, który wydał zaskarżone rozstrzygnięcie, wydał akt lub podjął inną czynność, będącą przedmiotem skargi (art. 53 ust. 4 p.p.s.a.). W rozpatrywanym przypadku kwestionowany akt doręczono skarżącemu 26 września 2025 r., zaś skarga została nadana na adres organu w dniu 10 października 2025 r. W świetle powyższych przepisów termin wniesienia skargi został zatem zachowany. Przechodząc do merytorycznej oceny skargi trzeba podnieść, że zgodnie z art. 21 u.o.z. ewidencja zabytków jest podstawą do sporządzania programów opieki nad zabytkami przez województwa, powiaty i gminy. Wojewódzki konserwator zabytków prowadzi wojewódzką ewidencję zabytków w formie kart ewidencyjnych zabytków znajdujących się na terenie województwa (art. 22 ust. 2 u.o.z.). Włączenie karty ewidencyjnej zabytku ruchomego niewpisanego do rejestru do wojewódzkiej ewidencji zabytków może nastąpić za zgodą właściciela tego zabytku (art. 22 ust. 3 u.o.z.). Włączenie karty zabytku do gminnej ewidencji musi wynikać ze stwierdzenia przez organ, że konkretny obiekt spełnia definicję zabytku z art. 3 pkt 1 u.o.z., tj. stanowi nieruchomość lub rzecz ruchomą, ich części lub zespoły, będące dziełem człowieka lub związane z jego działalnością i stanowiące świadectwo minionej epoki bądź zdarzenia, których zachowanie leży w interesie społecznym ze względu na posiadaną wartość historyczną, artystyczną lub naukową. W zaskarżonym akcie organ wskazał ponadto, że decydując się na wybór obiektu do prawnej ochrony zgodnie z przepisami u.o.z.o.z., wojewódzki konserwator zabytków ma na uwadze definicję zabytku zawierającą pojęcie "wartości" oraz "minionej epoki", jak również w odniesieniu do zabytków ruchomych, jakimi są środki transportu, treść art. 51 ust. 1 pkt 14 u.o.z., z którego wynika brak konieczności uzyskania pozwolenia na wywóz za granicę pojazdów, które mają mniej niż 50 lat (i ich wartość jest wyższa niż 32.000 zł), definicję pojazdu zabytkowego określoną w art. 2 pkt 39 ustawy P.r.d., zgodnie z którą pojazd zabytkowy to pojazd, który na podstawie odrębnych przepisów został wpisany do rejestru zabytków lub znajduje się w wojewódzkiej ewidencji zabytków, a także pojazd wpisany do inwentarza muzealiów, zgodnie z odrębnymi przepisami, jak również definicję pojazdu historycznego określoną w art. 2 ust. 1 pkt 11 lit. a i b u.o.o., gdzie za pojazd historyczny uznaje się pojazd mechaniczny będący pojazdem zabytkowym w rozumieniu P.r.d. lub pojazdem mającym co najmniej 40 lat. W odpowiedzi na skargę organ wskazał również na wytyczne opracowane przez Narodowy Instytut Dziedzictwa, jakie uwzględnia się przy ocenianiu wartości zabytkowych pojazdu. Nie ulega wątpliwości, że tylko w stosunku do takiego obiektu, który charakteryzuje się cechami wskazującymi na posiadaną przez niego wartość historyczną, artystyczną lub naukową, uzasadnione jest objęcie go wstępną ochroną w postaci ujęcia w gminnej ewidencji zabytków (por. m.in. wyrok WSA w Krakowie z 19 lipca 2024 r., sygn. II SA/Kr 720/24). W rozpatrywanym przypadku na skutek dokonanej oceny powyższych kryteriów ŚWKZ uznał, że przedmiotowy pojazd nie spełnia definicji zabytku, a w konsekwencji brak jest podstaw do włączenia do wojewódzkiej ewidencji zabytków jego karty ewidencyjnej. W niniejszej sprawie za istotny należy jednak uznać fakt, że – co wynika już z treści zaskarżonego aktu – karta ewidencyjna ww. pojazdu była włączona do wojewódzkiej ewidencji zabytków województwa łódzkiego, prowadzonej przez Łódzkiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków (zob. też pismo informujące poprzedniego właściciela o takim włączeniu z dnia 31 maja 2023 r., znajdujące się w nadesłanych aktach). Skarżący, który zamieszkuje na terenie województwa świętokrzyskiego, nabył ten pojazd – jak wynika z akt postępowania – w dniu 12 maja 2024 r., i w związku z powyższym Łódzki Wojewódzki Konserwator Zabytków pismem z dnia 8 września 2025 r., wobec otrzymania zgłoszenia o zbyciu pojazdu zabytkowego, wystąpił do ŚWKZ "w celu włączenia do ewidencji zabytków województwa świętokrzyskiego, zgodnie z właściwością terytorialną art. 22 ust. 2 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (...), oraz art. 19 k.p.a. (...)", przekazując dokumentację ewidencyjną wraz z kartą ewidencyjną pojazdu. Nie ulega zatem wątpliwości, że uprzednio Łódzki Wojewódzki Konserwator Zabytków dokonał oceny tego, czy ten sam pojazd, o który chodzi w sprawie, spełnia definicję zabytku i czy w związku z tym jego karta ewidencyjna powinna zostać włączona do wojewódzkiej ewidencji zabytków. Ocena ta była pozytywna, co skutkowało włączeniem karty zabytku do tej ewidencji województwa łódzkiego. Jak wynika z przytoczonego pisma, jedynym powodem wyłączenia karty z tej ewidencji była informacja o sprzedaży pojazdu, co spowodowało konieczność wyłączenia w województwie łódzkim i przekazania – co jeszcze raz należy podkreślić – w celu włączenia do ewidencji ruchomych zabytków techniki województwa świętokrzyskiego, zgodnie z kryterium właściwości miejscowej. W ocenie Sądu w zaistniałej sytuacji wskazana przez organ podstawa odmowy włączenia karty ewidencyjnej do wojewódzkiej ewidencji zabytków województwa świętokrzyskiego, oparta wyłącznie na ponownej, ogólnej ocenie walorów pojazdu w świetle definicji zabytku, nie może być uznana za wystarczającą dla wydanego rozstrzygnięcia. Zgodnie z art. 8 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania. Nieuzasadniona zmienność poglądu organu stanowi naruszenie art. 8 k.p.a., gdyż może spowodować uzasadnione podważenie zaufania obywateli do organów państwa oraz wpływać ujemnie na kulturę prawną obywateli. Źródłem tej zasady procesowej jest sformułowana art. 32 ust. 1 Konstytucji RP zasada równości, według której wszyscy są wobec prawa równi i wszyscy mają prawo do równego traktowania przez władze publiczne. Zasada prowadzenia postępowania administracyjnego w sposób pogłębiający zaufanie do działań organów administracji publicznej wymaga więc stosowania wobec tych samych rodzajowo sytuacji faktycznych i prawnych jednakowej miary ocennej (wyrok NSA z 8 września 2023 r., sygn. I OSK 1717/22). Jak podniósł m.in. WSA we Wrocławiu w wyroku z 8 stycznia 2025 r., sygn. IV SA/Wr 356/24, rozbieżność przy ocenie tego samego stanu faktycznego, bez pogłębionych i szczegółowych ustaleń oraz wyczerpujących, a także przekonujących motywów musi być uznana za działanie w sposób nie budzący zaufania do władzy publicznej. Wymaga w tym miejscu zaakcentowania, że za naruszające zasadę zaufania obywateli do organów państwa (art. 8 k.p.a.) uznać należy niewątpliwie m.in. takie działania organów administracji publicznej, które polegają na zmienności poglądów prawnych wyrażonych w decyzjach wydanych na tle takich samych stanów faktycznych, ze wskazaniem tej samej lub bardzo zbliżonej podstawy prawnej decyzji i bez bliższego uzasadnienia tej zmiany. Organ administracji może więc zmienić pogląd co do treści podejmowanego rozstrzygnięcia, które powinno zapaść w danego typu sprawach, ale musi taką zmianę dokładnie uzasadnić (wyrok WSA w Warszawie z 6 marca 2020 r., sygn. VII SA/Wa 2501/19). Jak przyjęto w przywołanym w skardze wyroku WSA w Gdańsku z 13 marca 2024 r., sygn. II SA/Gd 745/23, ww. norma wyrażona w art. 8 k.p.a., podobnie jak reguły dotyczące postępowania dowodowego, wydają się mieć znaczenie na tyle ogólne i uniwersalne, że powinny mieć zastosowanie także w niejurysdykcyjnych postępowaniach prowadzonych przez organy administracji publicznej. W szczególności w tych postępowaniach, w których działania organów administracji publicznej odnoszą bezpośredni skutek w płaszczyźnie konstytucyjnie chronionej sytuacji prawnej adresata tych działań. W ocenie Sądu uzasadnienia takiej zmiany w zakresie istotnym dla sprawy, tj. uznania że przedmiotowy pojazd spełnia (bądź nie) definicję zabytku, w tym przypadku zabrakło. Zwrócenia uwagi wymaga, że zgodnie z art. 91 ust. 4 u.o.z. do zadań wykonywanych przez wojewódzkiego konserwatora zabytków należy w szczególności m.in. realizacja zadań wynikających z krajowego programu ochrony zabytków i opieki nad zabytkami, prowadzenie rejestru i wojewódzkiej ewidencji zabytków oraz gromadzenie dokumentacji w tym zakresie czy organizowanie i prowadzenie kontroli w zakresie ochrony zabytków i opieki nad zabytkami. Jak wynika z art. 4 u.o.z., ochrona zabytków polega, w szczególności, na podejmowaniu przez organy administracji publicznej działań mających na celu: 1) zapewnienie warunków prawnych, organizacyjnych i finansowych umożliwiających trwałe zachowanie zabytków oraz ich zagospodarowanie i utrzymanie; 2) zapobieganie zagrożeniom mogącym spowodować uszczerbek dla wartości zabytków; 3) udaremnianie niszczenia i niewłaściwego korzystania z zabytków; 4) przeciwdziałanie kradzieży, zaginięciu lub nielegalnemu wywozowi zabytków za granicę; 5) kontrolę stanu zachowania i przeznaczenia zabytków; 6) uwzględnianie zadań ochronnych w planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz przy kształtowaniu środowiska. Do zadań wykonywanych przez Generalnego Konserwatora Zabytków należy m.in. koordynowanie działalności wojewódzkich konserwatorów zabytków, a w ramach tego zadania Generalny Konserwator Zabytków może ustalać ogólne kierunki ich działania, wydawać instrukcje i wytyczne określające sposób ich postępowania oraz żądać od nich sprawozdań z działalności (art. 90 ust. 2 pkt 7a i ust. 3 u.o.z.). W świetle powyższych regulacji zadania i cele wojewódzkich konserwatorów zabytków na terenie kraju pozostają zasadniczo spójne, niezależne od uwarunkowań lokalnych. Trudno znaleźć racjonalny powód, by zasada ta miała być odmienna w przypadku zakwalifikowania do grupy zabytków rzeczy ruchomej, jaką jest pojazd mechaniczny. Świadczą o tym wprost przywołane przez organ przepisy, które stanowią podstawę oceny w tym zakresie. Także wskazane przez ŚWKZ wytyczne opracowane przez Narodowy Instytut Dziedzictwa mają charakter ogólny. Trzeba także zauważyć, że zgodnie z art. 22 ust. 1 u.o.z. Generalny Konserwator Zabytków prowadzi krajową ewidencję zabytków w formie zbioru kart ewidencyjnych zabytków znajdujących się w wojewódzkich ewidencjach zabytków. Prawidłowe funkcjonowanie systemu ewidencjonowania zabytków wymaga, aby był to system spójny, stąd ścisła korelacja pomiędzy ewidencjami prowadzonymi na poszczególnych szczeblach (por. A. Ginter, A. Michalak, "Ochrona zabytków. Komentarz", wyd. II, WKP 2024, kom. do art. 22 u.o.z.). Załączona do akt karta ewidencyjna zabytku (jak również dołączona do skargi opinia autorstwa tej samej osoby – mgr inż. A. G.) zawiera szczegółowy opis przedmiotowego pojazdu, jego cech i walorów historycznych, które – jak należy wnosić – zdecydowały o włączeniu tej karty do wojewódzkiej ewidencji zabytków województwa łódzkiego. W tych warunkach odmowa dokonania takiej czynności na terenie innego województwa, w sytuacji gdy podstawą wyłączenia z ewidencji była wyłącznie sprzedaż na rzecz innego podmiotu, posiadającego miejsce zamieszkania na terenie województwa świętokrzyskiego, a uzasadniona wyłącznie odmienną oceną przesłanek definicji zabytku, musi być uznana za niezrozumiałą dla nabywcy, który dokonał przecież zakupu pojazdu włączonego do ewidencji zabytków przez właściwy organ administracji publicznej. W odpowiedzi na skargę organ wskazał, że przeanalizował złożoną dokumentację, a także inne przesłanki dotyczące pojazdów zabytkowych, w tym częstotliwość występowania obiektów o podobnych parametrach technicznych na terenie woj. świętokrzyskiego. Jest to w zasadzie jedyna racjonalna przesłanka jaką wskazał organ, która mogłaby świadczyć o odmiennej ocenie pojazdu jako zabytku na terenie różnych województw. Niemniej jednak, poza jej przywołaniem, ŚWKZ nie uzasadnił w żaden sposób aby miała ona realny wpływ na podjętą decyzję, tj. aby w porównaniu do województwa łódzkiego częstotliwość występowania danego rodzaju pojazdu była o tyle większa, że zdecydowało to o odmowie uznania ocenianego samochodu za zabytkowy. Przeciwnie, stanowisko organu zdaje się nie opierać w ogóle na tej przesłance, albowiem jako główny motyw odmowy włączenia karty ewidencyjnej pojazdu do wojewódzkiej ewidencji zabytków jawi się brak stwierdzenia takich cech i zastosowanych rozwiązań indywidualnych, które decydowałyby o jego wartości historycznej. Trudno znaleźć także uzasadnienie dla przywołanej przez organ okoliczności, że od dnia 20 czerwca 2024 r. w WUOZ w Kielcach zostały podniesione kryteria wiekowe pojazdów włączanych do ewidencji województwa świętokrzyskiego do minimum 40 lat, w związku z czym samochód nie spełnia kryterium metrykalnego. Organ nie uzasadnił jakie racjonalne przesłanki przemawiają za tym, że akurat na terenie województwa świętokrzyskiego wiek pojazdu mechanicznego, który może być uznany za zabytkowy, ma wynosić 40 lat. Po raz kolejny należy podkreślić, że karta tego samego auta została wcześniej ujęta w ewidencji zabytków województwa łódzkiego. W tym stanie faktycznym, zgodnie z przytoczonymi poglądami wyrażonymi w orzecznictwie na gruncie art. 8 k.p.a., odmowa włączenia do ewidencji zabytków przez ŚWKZ wymagała w ocenie Sądu szczegółowego uargumentowania zmiany stanowiska organu, która nie może być wynikiem wyłącznie ponownie dokonanej oceny tego samego przedmiotu, w świetle tych samych uregulowań. Brak takiej argumentacji, podważającej w sposób istotny prawidłowość dotychczasowego stanowiska wyrażonego w stosunku do tego samego pojazdu, przywołującej szczegółowo odmienności występujące na terenie województwa świętokrzyskiego jeśli chodzi np. o kryterium rzadkości występowania, bądź też powołującej się na jakiekolwiek zmiany jeśli chodzi np. o stan pojazdu w stosunku do poprzedniego (powodujące utratę cech zabytku), czyni wydany akt wadliwym, naruszającym opisane wyżej uregulowania i sposób ich wykładni. Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 146 § 1 p.p.s.a. uchylił zaskarżony akt. Rozpoznając sprawę ponownie organ dokona ponownej oceny wniosku skarżącego, uwzględniając poczynione wyżej wskazania. O kosztach postępowania, na które składa się uiszczony wpis od skargi (200 zł) oraz wynagrodzenie pełnomocnika (480 zł) i uiszczone opłaty od pełnomocnictw (34 zł), orzeczono w pkt II wyroku na podstawie art. 200 i art. 201 § 1 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a.