II SA/Ke 604/15

Referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Kielcach Dnia 17 września 2015 r. Referendarz sądowy Małgorzata Długońska po rozpoznaniu w dniu 17 września 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. C. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego, rzecznika patentowego w sprawie ze skargi J.C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych postanawia: I. oddalić wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, II. oddalić wniosek o ustanowienie pełnomocnika. J. C. złożył na formularzu urzędowym PPF wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego, rzecznika patentowego w sprawie z jego skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych. Ze złożonego formularza wynika, że wnioskodawca prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną i dwoma synami w wieku 8 lat uczęszczającymi do szkoły. Cała rodzina mieszka w domu należącym do matki skarżącego, zajmują mieszkanie o powierzchni 40 m². Żona wnioskodawcy jest bezrobotną bez prawa do zasiłku. Skarżący osiąga z prowadzenia sklepu spożywczego miesięczny dochód w wysokości około 2191,76 zł netto. Wnioskodawca oświadczył, że dochód ze sklepu jest zależny od pory roku. W cieplejszej porze roku jest większy, w okresie jesienno-zimowym niewielki (wystarcza na opłaty). Skarżący wykazał, ze posiada działkę rolną o powierzchni 1,16 ha, na której uprawia zboże oraz oszczędności w wysokości 2900zł z tytułu zwrotu ulgi podatkowej. Wnioskodawca podał, ze płaci gminie 92,25 zł miesięcznie na podstawie umowy dzierżawy. Zgodnie z art. 245 § 1 i art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz.270 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a" przyznanie prawa pomocy przysługuje osobie fizycznej, która wykaże że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmujące zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub radcy prawnego) bądź osobie, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego). Na wnioskodawcy ciąży zatem obowiązek wykazania, że jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od generalnej zasady ponoszenia kosztów sądowych i wynagrodzenia fachowego pełnomocnika przez osobę dochodzącą swych roszczeń przed sądem. Oznacza to, iż ubiegający się o taką pomoc winien w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero, gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające – może zwrócić się o pomoc państwa. Podkreślić ponadto należy, iż opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienie od tego rodzaju danin stanowi odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Z tego względu może być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku, tj. w sytuacji ubóstwa. Strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe, w szczególności posiada stały miesięczny dochód przewyższający ustalone minimalne wynagrodzenie za pracę. W rozpoznawanej sprawie wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych podlega oddaleniu. Skarżący osiąga z prowadzenia sklepu regularny dochód, co umożliwia planowanie wydatków. Ponadto posiada oszczędności znacznie przekraczające koszty postępowania. Obecnie wnioskodawca nie ma obowiązku uiszczania żadnych kosztów sądowych. Ewentualne koszty sądowe na późniejszym etapie postępowania stanowią: w wypadku oddalenia skargi 100 zł tytułem opłaty kancelaryjnej za doręczenie odpisu wyroku z uzasadnieniem, a w dalszej kolejności wpis sądowy od skargi kasacyjnej w wysokości 250 zł. Zapłacenie tej kwoty nie przekracza możliwości finansowych skarżącego, o czym świadczy fakt, że w dniu 14 lipca 2015r. uiścił on wpis sądowy od skargi w wysokości 500 zł bez ubiegania się o zwolnienie od kosztów sądowych. Z tych samych względów oddaleniu podlega wniosek o ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego, rzecznika patentowego z urzędu. Ponadto, jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 20 czerwca 2008 r. sygn. akt II OZ 625/08 (opublikowane w bazie http://orzecznictwo.nsa.gov.pl), ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika prawnego z urzędu następuje tylko wówczas, gdy brak profesjonalnej pomocy prawnej może pozbawić stronę możliwości obrony swoich praw. Takie niebezpieczeństwo nie zachodzi w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym z uwagi na gwarancje procesowe przewidziane w art. 134 § 1 i art. 140 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd zatem bada wnikliwie sprawę bez względu na fachowość, treść i konstrukcję skargi lub wniosku sporządzonych przez stronę. Ponadto sąd poucza strony działające w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego o dopuszczalności, terminie i sposobie wniesienia środka zaskarżenia od orzeczeń sądowych. Na etapie postępowania sądowoadministracyjnego przed wydaniem wyroku nie obowiązuje przymus adwokacki ani radcowski, skarżąca może skutecznie dokonać wszystkich czynności osobiście lub przez pełnomocnika, którym może być małżonek, rodzeństwo lub dorosłe dzieci i wnuki. W większości spraw Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach wydaje wyrok albo postanowienie kończące po przeprowadzeniu jednej rozprawy sądowej. Należy podkreślić, że skarga została sporządzona w sposób profesjonalny, a z pism znajdujących się w aktach sprawy wynika, że J. C. nie jest osobą nieporadną życiowo, bardzo dobrze zna okoliczności faktyczne sprawy. Wobec powyższego na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w związku z art. 245 § 2 i art. 246 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji postanowienia.