II SA/Ke 622/15

Referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Kielcach Dnia 3 sierpnia 2015 r. Referendarz sądowy Małgorzata Długońska po rozpoznaniu w dniu 3 sierpnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku H. K. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi H. K. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą: [...] na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego w Warszawie z dnia [...] nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za wykonywanie transportu drogowego taksówką pojazdem niewpisanym do licencji postanawia: I. oddalić wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, II. oddalić wniosek o ustanowienie adwokata. H. K. złożył na formularzu urzędowym PPF wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie z jego skargi na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego w Warszawie w przedmiocie kary pieniężnej za wykonywanie transportu drogowego taksówką pojazdem niewpisanym do licencji. Ze złożonego formularza wynika, że wnioskodawca prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną. Skarżący pracuje jako taksówkarz, zarabia 1200- 1300 zł miesięcznie, jego żona pobiera emeryturę w wysokości 705 zł miesięcznie. Wnioskodawca nie wykazał innego majątku oprócz mieszkania wielkości 35 m². Skarżący uzasadnił, że wnosi o przyznanie prawa pomocy ze względu na wiek (62 lata), wykształcenie podstawowe, choroby – nadciśnienie i cukrzycę, leczenie się od 15 lat w poradni zdrowia psychicznego, niskie dochody. Zgodnie z art. 245 § 1 i art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz.270 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a" przyznanie prawa pomocy przysługuje osobie fizycznej, która wykaże że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmujące zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub radcy prawnego) bądź osobie, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego). Na wnioskodawcy ciąży zatem obowiązek wykazania, że jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od generalnej zasady ponoszenia kosztów sądowych i wynagrodzenia fachowego pełnomocnika przez osobę dochodzącą swych roszczeń przed sądem. Oznacza to, iż ubiegający się o taką pomoc winien w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero, gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające – może zwrócić się o pomoc państwa. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku, tj. w sytuacji ubóstwa. Strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe, w szczególności posiada stały miesięczny dochód przewyższający ustalone minimalne wynagrodzenie za pracę. W rozpoznawanej sprawie skarżący wraz z żoną osiągają stałe dochody z pracy i emerytury, co umożliwia planowanie wydatków. Obecnie wnioskodawca nie ma obowiązku uiszczania żadnych kosztów sądowych. Ewentualne koszty sądowe na późniejszym etapie postępowania nie przekroczą jednorazowo kwoty 100 zł (w wypadku oddalenia skargi opłata kancelaryjna za doręczenie odpisu wyroku z uzasadnieniem, a w dalszej kolejności wpis sądowy od skargi kasacyjnej). Zapłacenie tej kwoty nie przekracza możliwości finansowych skarżącego, o czym świadczy fakt, że w dniu 20 lipca 2015r. H.K. uiścił wpis sądowy od skargi w wysokości 100 zł bez ubiegania się o zwolnienie od kosztów sądowych. Oddaleniu podlega również wniosek o ustanowienie radcy ta prawnego z urzędu. Ponadto, jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 20 czerwca 2008 r. sygn. akt II OZ 625/08 (opublikowane w bazie http://orzecznictwo.nsa.gov.pl), ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika prawnego z urzędu następuje tylko wówczas, gdy brak profesjonalnej pomocy prawnej może pozbawić stronę możliwości obrony swoich praw. Takie niebezpieczeństwo nie zachodzi w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym z uwagi na gwarancje procesowe przewidziane w art. 134 § 1 i art. 140 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd zatem bada wnikliwie sprawę bez względu na fachowość, treść i konstrukcję skargi lub wniosku sporządzonych przez stronę. Ponadto sąd poucza strony działające w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego o dopuszczalności, terminie i sposobie wniesienia środka zaskarżenia od orzeczeń sądowych. Na etapie postępowania sądowoadministracyjnego przed wydaniem wyroku nie obowiązuje przymus adwokacki ani radcowski, skarżąca może skutecznie dokonać wszystkich czynności osobiście lub przez pełnomocnika, którym może być małżonek, rodzeństwo lub dorosłe dzieci i wnuki. W większości spraw Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach wydaje wyrok albo postanowienie kończące po przeprowadzeniu jednej rozprawy sądowej. Należy podkreślić, że skarga została sporządzona w sposób prawidłowy, a z pism znajdujących się w aktach sprawy wynika, że H. K. nie jest osobą nieporadną życiowo, zna bardzo dobrze okoliczności faktyczne sprawy. Wiek ani stan zdrowia również nie uzasadniają przyznania pełnomocnika z urzędu. Skarżący prowadzi własną działalność gospodarczą, a w aktach sprawy znajdują się zaświadczenie lekarskie i orzeczenie psychologiczne z dnia 12 lutego 2015 r. (k. 52 i k.53 akt administracyjnych) stwierdzające brak przeciwwskazań zdrowotnych i psychologicznych do wykonywania zawodu kierowcy. Wobec powyższego na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w związku z art. 245 § 2 i art. 246 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji postanowienia.