II SA/Ke 628/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Teresa Kobylecka, Sędziowie Sędzia WSA Dorota Chobian (spr.), Sędzia WSA Jacek Kuza, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Sebastian Styczeń, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 27 października 2011r. sprawy ze skargi C.M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] znak: [...] po rozpatrzeniu odwołania C. M. od decyzji wydanej z upoważnienia Burmistrza Miasta i Gminy P. przez Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w P. z dnia [...], znak: [...] odmawiającej przyznania C. M. świadczenia z pomocy społecznej w formie zasiłku celowego w związku z powodzią, na podstawie art.138 § 1 pkt 1 kpa utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy ustalił, że C. M. wnioskiem z dnia 30 czerwca 2010r. wniósł o przyznanie zasiłku celowego na usuwanie skutków powodzi podając, że remontu wymagają: podłogi, człon kuchenny, ściany, konieczna jest wymiana okien, drzwi, wykonanie wylewek betonowych, malowanie wewnętrzne i zewnętrzne oraz zakup sprzętu kuchennego: lodówki, pralki, kuchenki. Z karty szacowania strat z dnia 2 czerwca 2010r. wynikało, iż woda zalała dom do wysokości 0,6m, co spowodowało uszkodzenie: ścian wewnętrznych drewnianych na powierzchni 44,30m, ścian zewnętrznych drewnianych, podłogi drewnianej na powierzchni 23,80m2, podłogi z wykładziny na powierzchni 16,70m 2, schodów do wysokości 0,6m oraz 1 sztuki drzwi o powierzchni 2,63m2. Uszkodzeniu uległo również wyposażenie budynku: lodówka, pralka, kuchenka elektryczna, telewizor, meble kuchenne, łóżko. Straty oszacowano na kwotę 3898 zł. Decyzją z dnia 17 sierpnia 2010r. organ I instancji udzielił C. M. pomoc w postaci zasiłku celowego na: remont i odbudowę budynku mieszkalnego w wysokości 3898 zł oraz na zakup lub naprawę sprzętu AGD w wysokości 3200 zł. Od decyzji tej strona nie składała odwołania. W dniu 17 grudnia 2010r. C. M. złożył kolejny wniosek o przyznanie pomocy w związku z ponownym oszacowaniem strat spowodowanych powodzią. Do wniosku załączył nową kartę oszacowania strat z dnia 26 listopada 2010r. Kolegium Odwoławcze wskazało, że z treści karty z dnia 26 listopada 2010r. wynika, że oszacowanie strat przedstawione w karcie z dnia 2 czerwca 2010r. jest określone prawidłowo. Nadto zauważyło, że karta oszacowania strat z dnia 2 czerwca 2010r. swoim zakresem nie obejmuje: wymiany okien w ilości 3 sztuki, 3 sztuk drzwi, naprawy dachu wraz z wykonaniem "podsiębitek". Zatem bezspornym, zdaniem organu jest to, iż zakres strat spowodowanych przez powódź został prawidłowo określony w karcie oszacowania strat z dnia 2 czerwca 2010r., skoro faktu tego nie kwestionował wnioskodawca, podpisując obie karty. Organ odwoławczy dodał, że wniosek z dnia 17 grudnia 2010r. jednoznacznie wskazuje, iż C. M. po raz kolejny ubiega się o zasiłek celowy w związku z zalaniem budynku mieszkalnego w wyniku powodzi celem całkowitego pokrycia poniesionych strat. We wniosku tym podano bowiem, iż pierwotne wyliczenie strat dokonane zostało w fazie początkowej szacowania szkody, które nie objęło w sposób całościowy wszystkich faktycznie poniesionych strat. Określając kwotę zasiłku celowego w wysokości 19490,34 zł C. M. podał, że kwota ta w całości pokryje poniesione straty. Ponieważ jednak wniosek z dnia 17 grudnia 2010r. C. M. uzasadnił ujawnieniem nowych szkód w trakcie dokonywanych prac budowlanych, to sprawa z wniosku z dnia 17 grudnia 2010r. jest nową sprawą. W konsekwencji, organ I instancji prawidłowo po jego rozpatrzeniu wydał odrębną decyzję. SKO podkreśliło, iż podana we wniosku okoliczność, iż niewłaściwie oszacowano straty, nie znajduje uzasadnienia, gdyż pod danymi zawartymi w karcie oszacowania strat podpisał się C. M., akceptując proponowaną kwotę. Zatem organ I instancji zasadnie uznał, iż zasiłki na remont lub odbudowę domu nie są przyznawane i wypłacane jako rekompensata za straty poniesione w wyniku powodzi ani tym bardziej zwrot środków finansowych za remont dachu na budynku mieszkalnym, który w istocie został zalany do wysokości 0,6m. Organ II instancji zauważył, że istotą zasiłku celowego dla osób poszkodowanych przez powódź jest pomoc rodzinom, które na skutek powodzi utraciły miejsce zamieszkania i wykonywania w nim podstawowych funkcji życiowych. Celem pomocy, w tym zasiłku do 20 tys. zł na remont lub odbudowę domu, jest umożliwienie poszkodowanym przez powódź, uzyskanie środków na realizację niezbędnych potrzeb bytowych. Skoro C. M. otrzymał już pomoc w formie zasiłku celowego dla osób poszkodowanych w wyniku powodzi na remont lub odbudowę budynku mieszkalnego, zakup lub naprawę sprzętu AGD, to decyzji z dnia [...] odmawiającej przyznania zasiłku celowego bezzwrotnego na te same cele trudno zarzucić, iż wydana została z naruszeniem prawa. Kolegium zaznaczyło, że w oparciu o akta innej prowadzonej przez nie sprawy ustalono, że C. M. jest właścicielem budynku mieszkalnego położonego w W. przy ul. N. 12, który nie ucierpiał przez powódź, a zatem zalanie w wyniku powodzi domu mieszkalnego położonego w W. przy ul. N. 89a, nie spowodowało utraty jedynego miejsca zamieszkania. Organ podkreślił, iż zasiłek ten nie jest przyznawany i wypłacany jako rekompensata za straty poniesie w wyniku powodzi. Jego istotą jest bowiem pomoc rodzinie, która na skutek powodzi utraciła miejsce zamieszkania. Tak wiec pomoc ta powinna być kierowana do osób, które utraciły możliwość funkcjonowania we własnym mieszkaniu/domu, a do takich nie można zaliczyć C. M.. Dodał, że środki przeznaczone na pomoc poszkodowanym powodzią winny zostać kierowane przede wszystkim do rodzin, które zostały pozbawione lokalu, w którym koncentrowało się ich życie, gdyż to one poniosły największe straty wskutek działania żywiołu. W skardze na powyższą decyzję C. M., domagając się uchylenia obu wydanych w sprawie decyzji, zarzucił naruszenia: art. 40 ust. 2 i 3, art. 106 ust. 1 i 4 ustawy o pomocy społecznej poprzez bezzasadne uznanie, że nie należy mu się zasiłek celowy oraz art. 6, 7, 8, 10, 10 § 1, 77 i 107 kpa poprzez ich niezastosowanie, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W uzasadnieniu wskazał, że organ nie przeprowadził czynności w celu dokonania ustaleń w zakresie uzasadniającym konieczność udzielenia pomocy oraz jej wysokości. Dlatego nie wyjaśniono, czy udzielenie tej pomocy wiązało się z przezwyciężeniem jego trudnej sytuacji życiowej oraz czy strona mogła tę trudną sytuację przezwyciężyć sama. Zarzucił, że odmowa przyznania zasiłku w oparciu o wytyczne Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji stanowi naruszenie art. 6 kpa. Niezgodna z prawem jest także odmowa przyznania zasiłku z uzasadnieniem, że skarżący już raz zasiłek otrzymał. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Burmistrza Miasta i Gminy P. przez Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w P. z dnia [...], odmawiającej przyznania zasiłku celowego na remont budynku mieszkalnego w związku z powodzią. Możliwość przyznania takiego zasiłku przewiduje art. 40 ust. 1-3 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2009r. Nr 175, poz. 1362, ze zm.) dalej przywołanej jako ustawa, zgodnie z którym zasiłek celowy może być przyznany osobie albo rodzinie, które poniosły straty w wyniku zdarzenia losowego (ust. 1), które poniosły straty w wyniku klęski żywiołowej lub ekologicznej (ust. 2), może on być przyznany niezależnie od dochodu i może nie podlegać zwrotowi (ust. 3). Z treści tego przepisu wynika więc, że jedynymi przesłankami warunkującymi przyznanie pomocy jest : po pierwsze - strata a po drugie - klęska żywiołowa lub ekologiczna, która tę stratę spowodowała. Wskazać jednak należy, że finansowe wsparcie nie jest skierowane bezwzględnie do wszystkich osób, które doznały uszczerbku w wyniku klęsk żywiołowych, a poniesienie szkody na skutek powodzi nie przesądza o konieczności jego przyznania. Koniecznym następstwem powstałej szkody musi być bowiem niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych, a jej przezwyciężenie musi być niemożliwe do zrealizowania przez samych poszkodowanych przy wykorzystaniu własnych możliwości. Powyższe twierdzenie wynika z faktu, że w przypadku decyzji podejmowanych na podstawie art. 40 ust. 2 i 3 ustawy, zastosowanie mają również ogólne zasady udzielania pomocy społecznej, zgodnie z którymi pomoc społeczna jest instytucją polityki państwa mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości (art. 2 ust. 1 ustawy). Realizowana jest ona zgodnie z ideą pomocniczości, w jej ramach wspiera się osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im się życie w warunkach odpowiadających godności człowieka (art. 3 ust. 1 ustawy). Natomiast rodzaj, rozmiar i forma świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy (art. 3 ust. 3 ustawy). Odnosząc powyższe do rozpatrywanego przypadku stwierdzić należy, że z ustaleń poczynionych przez Kolegium w zaskarżonej decyzji, dołączonych do niniejszej sprawy jako dowód akt sądowych o sygn. II SA/Ke 426/11, a wreszcie z oświadczenia samego skarżącego złożonego na rozprawie w dniu 27 października 2011r. wynika, że C. M. poza będącym przedmiotem niniejszego postępowania domem znajdującym się przy ul. N. 89a w W., jest również właścicielem, położonego na obszarze nie uznanym jako obszar zalany powodzią domu przy ul. N. 12 w W.. Zatem, jak słusznie zauważyło Kolegium, zalanie domu, czy ul. N. 89a, nie spowodowało utraty jedynego miejsca zamieszkania skarżącego. W konsekwencji powstałe w wyniku powodzi straty przy uwzględnieniu sytuacji mieszkaniowej skarżącego, nie powodują konieczności zaspokojenia jego potrzeb bytowych, gdyż potrzeby te C. M. ma zabezpieczone i to w pełnym zakresie. Jak już wskazano pomoc społeczna jest ukierunkowana na udzielanie wsparcia jedynie osobom rzeczywiście go potrzebującym. Odnosząc się z kolei do różnic w szacowaniu strat wynikających z karty z dnia 2 czerwca 2010r., i z karty z dnia 26 listopada 2010r., to podkreślić przede wszystkim należy, że już z tej drugiej karty wynika, że oszacowanie strat dokonane w dniu 2 czerwca 2010r. było prawidłowe, a rozbieżności wynikały z faktu, że w karcie z dnia 26 listopada 2010r. zawarta była wycena dodatkowych robót, których nie obejmowała karta z dnia 2 czerwca 2010r. Jak trafnie zauważył w zaskarżonej decyzji organ odwoławczy karta oszacowania z dnia 2 czerwca 2010r. nie zakładała wymian (dokonanych z własnych środków przez skarżącego) okien w ilości 3 sztuk, 3 sztuk drzwi oraz naprawy dachu wraz z wykonaniem "podsiębitek". W tym miejscu zwrócić należy uwagę, że zalanie wodą budynku do wysokości 0,6m, nie może spowodować uszkodzenia jego dachu, a pomoc od państwa przysługuje tylko za straty spowodowane powodzią. Pomoc ta nie może też stanowić refundacji kosztów za ulepszenia dokonane w czasie popowodziowego remontu budynku, których budynek ten wcześniej nie posiadał, w rozpatrywanym przypadku będzie to dotyczyło wykonania podsiębitek. Niewątpliwie także Gminna Komisja do spraw szacowania strat musiała stwierdzić, że ww. elementy nie ucierpiały w wyniku powodzi, a ich ewentualne zniszczenie powstało na skutek codziennej eksploatacji, a nie zalania wodą w czasie powodzi, skoro nie ujęła ich w karcie oszacowania strat z dnia 2 czerwca 2010r. Niezależnie jednak od powyższego zaznaczyć trzeba, że nawet jeśli konieczność przeprowadzenia tych dodatkowych robót spowodowana była powodzią to i tak prawidłowo organy uznały, że dodatkowy zasiłek celowy skarżącemu by się nie należał. Udzielane bowiem w ramach pomocy społecznej wsparcie ma charakter pomocniczy, co oznacza, iż tylko uzupełnia środki, możliwości i uprawnienia własne osoby objętej systemem świadczeń. Osoba wnioskująca o przyznanie pomocy zobligowana jest w pierwszej kolejności do przezwyciężania we własnym zakresie swych problemów, a dopiero gdy nie jest w stanie tego dokonać, pomoc społeczna może zostać jej przyznana. Zatem organ nie ma bezwzględnego obowiązku pokrycia wszelkich strat poniesionych przez wnioskodawcę z tytułu powodzi. Skoro więc sytuacja życiowa i majątkowa pozwoliła C. M. na poniesienie z własnych środków kosztów wymiany okien, drzwi i naprawy dachu wraz z wykonaniem podsiębitek to oznacza to, że udzielenie pomocy społecznej nie było konieczne, a zatem prawidłowa była decyzja odmawiająca przyznania na ten cel zasiłku celowego. Udzielenie pomocy w sytuacji, gdy osoba lub rodzina wnioskująca o przyznanie pomocy w formie określonej w art. 40 ust. 2 ustawy posiadałaby możliwości samodzielnego przezwyciężenia trudności życiowych stanowiłoby o przekroczeniu uprawnień organów pomocy społecznej, a tym samym naruszenie zasady praworządności. Pomoc społeczna nie może być bowiem utożsamiana z odszkodowaniem majątkowym za poniesione szkody, jej celem nie jest również przywrócenie do stanu poprzedniego, ani też zaspokojenie każdej potrzeby zgłoszonej we wniosku. Jak już wyżej wspomniano pomoc ta jest skierowana do podmiotów znajdujących się w trudnych sytuacjach życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Mając to wszystko na uwadze nie można zgodzić się z zarzutem skargi, że organ przy rozstrzyganiu sprawy naruszył zasady postępowania administracyjnego, w tym przede wszystkim art. 7 kpa oraz art. 77 § 1 kpa i nie dokonał ustaleń, czy skarżący mógł sam przezwyciężyć sytuację w jakiej się znalazł po powodzi z 2010r. Zgodzić się należy ze stwierdzeniem skarżącego, że nie można odmówić przyznania zasiłku w oparciu o wytyczne Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji, jednak w niniejszej sprawie zarzut ten jest o tyle nie trafny, że w niniejszej sprawie decyzje były wydawane w oparciu o art. 40 ust. 2 i 3 ustawy o pomocy społecznej. Sąd zgadza się również z zarzutem, że nie można odmówić przyznania zasiłku z argumentacją, że skarżący już raz ten zasiłek otrzymał. W niniejszym przypadku zasiłek celowy nie należy się skarżącemu jednak ze względu na to, że jego potrzeby mieszkaniowe są już zaspokojone, a ponadto jego sytuacja materialna pozwalała mu na przeprowadzenie dodatkowych remontów, nie spowodowanych przez powódź, z własnych środków. W związku z powyższym Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) skargę oddalił.