II SA/Ke 630/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sylwester Miziołek, Sędziowie Sędzia WSA Beata Ziomek, Sędzia WSA Krzysztof Armański (spr.), po rozpoznaniu w dniu 5 marca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi W. Ś. na akt Świętokrzyskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Kielcach z dnia 24 września 2025 r. znak: ZRRiD.RR.5178.3.77.2025 w przedmiocie odmowy włączenia do wojewódzkiej ewidencji zabytków I. uchyla zaskarżony akt; II. zasądza od Świętokrzyskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Kielcach na rzecz W. Ś. kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z 24 września 2025 r. znak: ZRRiD.RR.5178.3.77.2025 Świętokrzyski Wojewódzki Konserwator Zabytków w Kielcach (dalej też jako "ŚWKZ") poinformował W. Ś. o niewłączeniu do wojewódzkiej ewidencji zabytków ruchomych województwa świętokrzyskiego samochodu osobowego marki [...] rok produkcji 1990. Jak podniesiono w piśmie, karta ewidencyjna przedmiotowego samochodu została przekazana przez Wojewódzki Urząd Ochrony Zabytków w Warszawie zgodnie z kryterium właściwości miejscowej. Tym samym karta ewidencyjna ww. pojazdu została wyłączona z ewidencji zabytków woj. mazowieckiego. Właściwość orzekania o włączeniu karty ewidencyjnej pojazdu zabytkowego do wojewódzkiej ewidencji zabytków posiada jedynie wojewódzki konserwator zabytków. Każdy pojazd traktowany jest indywidualnie, a ostateczna ocena podejmowana jest na podstawie kompletu odpowiednio przygotowanych dokumentów. Do ewidencji zabytków włączane są obiekty, które spełniają definicję zabytku określoną w art. 3 pkt 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (t.j. Dz.U.2024 r., poz. 1292), dalej jako "u.o.z.". Decydując się na wybór obiektu do prawnej ochrony zgodnie z przepisami ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, wojewódzki konserwator zabytków ma na uwadze: - definicję zabytku zawierającą pojęcie "wartości" oraz "minionej epoki", jak również - w odniesieniu do zabytków ruchomych, jakimi są środki transportu - treść art. 51 ust. 1 pkt 14 u.o.z., mówiący o konieczności uzyskania pozwolenia na wywóz za granicę pojazdów, które mają więcej niż 50 lat (i ich wartość jest wyższa niż 32 000 zł); - definicję pojazdu zabytkowego określoną w art. 2 ust. 39 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 1251 ze zm.), dalej jako "P.r.d.", wskazującą, iż pojazd zabytkowy to pojazd, który na podstawie odrębnych przepisów został wpisany do rejestru zabytków lub znajduje się w wojewódzkiej ewidencji zabytków, a także pojazd wpisany do inwentarza muzealiów, zgodnie z odrębnymi przepisami; - definicję pojazdu historycznego określoną w art. 2 ust. 1 pkt 11 lit. a), lit. b) ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 2500 ze zm.), zwanej dalej "u.u.o.", zgodnie z którą pojazd historyczny to pojazd mechaniczny będący pojazdem zabytkowym w rozumieniu przepisów ustawy - Prawo o ruchu drogowym, lub pojazdem mającym co najmniej 40 lat. Biorąc pod uwagę powyższe, zdaniem organu w odniesieniu do przedmiotowego samochodu marki [...] jego wartości nie znajdują dostatecznego potwierdzenia w definicji zabytku. Jest to bowiem typowy pojazd produkowany seryjnie w latach 80 i 90 XX w., w jednym z najpopularniejszych modeli marki [...]. W dokumentacji nie wskazano unikatowych, przełomowych w czasie produkcji pojazdu rozwiązań konstrukcyjnych dla tego egzemplarza, jak również nie wykazano posiadania przez pojazd wartości historycznych wynikających z jego dziejów. Ponadto biorąc pod uwagę dużą ilość wyprodukowanych egzemplarzy pojazdu, w stosunkowo długim okresie produkcji w latach 80 i 90 XX wieku wymienione rozwiązania techniczne nie stanowią o ponadprzeciętnych wartościach ocenianego samochodu produkcji seryjnej. W obrębie serii powstało wiele modeli zróżnicowanych pod względem rodzaju nadwozia oraz zastosowanych silników, a także wersje limitowane o niewielkiej liczbie wyprodukowanych egzemplarzy. Przedmiotowy pojazd nie zalicza się do żadnej z tych kategorii. Jednym z kryteriów jakie winien spełniać pojazd zabytkowy jest posiadanie przez niego 75% części oryginalnych - w dokumentacji brak jednoznacznej informacji czy samochód spełnia to kryterium. Analizując portale internetowe oferujące zakup samochodów używanych wyraźnie widać, iż tego typu samochody są licznie dostępne w sprzedaży. Samochody marki [...] mają wysoką trwałość użytkową i stanowią jedną z czterech najpopularniejszych marek samochodów używanych na rynku motoryzacyjnym w Polsce. Ponadto od dnia 20 czerwca 2024 r. w WUOZ w Kielcach zostały podniesione kryteria wiekowe pojazdów włączanych do ewidencji województwa świętokrzyskiego do minimum 40 lat. Wobec powyższego samochód nie spełnia kryterium metrykalnego. Tym samym ww. pojazd nie figuruje w Wojewódzkiej Ewidencji Zabytków Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w Kielcach (karty ewidencyjne ruchomych zabytków techniki). Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ wskazał art. 22 ust. 2 i 3 u.o.z. oraz § 14 Rozporządzenia Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 26 maja 2011 r., w sprawie prowadzenia rejestru zabytków, krajowej, wojewódzkiej i gminnej ewidencji zabytków oraz krajowego wykazu zabytków skradzionych lub wywiezionych za granicę niezgodnie z prawem (t.j. Dz.U. z 2021, poz. 56), zwanego dalej "rozporządzeniem w sprawie prowadzenia rejestru zabytków". Jednocześnie poinformował, że odmowa włączenia do ewidencji nie blokuje możliwości rejestracji pojazdu wyrejestrowanego, ponieważ zgodnie z art. 79 ust. 4 pkt 3 P.r.d. pojazd mający co najmniej 25 lat, uznany przez rzeczoznawcę samochodowego za unikatowy lub mający szczególne znaczenie dla udokumentowania historii motoryzacji, może podlegać powtórnej rejestracji. Skargę na powyższe pismo (zatytułowaną jako skarga na czynność w przedmiocie niewłączenia samochodu osobowego do wojewódzkiej ewidencji zabytków ruchomych) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach W. Ś. , zarzucając: 1) naruszenie przepisów postępowania, mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, 77 i 107 § 3 K.p.a., stosowanych per analogiam do czynności polegających na włączeniu pojazdu do ewidencji, poprzez zaniechanie podjęcia czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy oraz zgromadzenia całego materiału dowodowego i rozpatrzenia go, mianowicie: - brak wyjaśnienia przez organ jakie zmiany uniemożliwiające uznanie pojazdu jako zabytek nastąpiły w pojeździe, - brak zgromadzenia dowodów świadczących o tym, że w pojeździe nastąpiła istotna zmiana, wpływająca na jego wartość oraz autentyczność, uniemożliwiająca ponowne włączenie pojazdu do ewidencji zabytków, - brak wyjaśnienia przez organ, dlaczego nie włączył pojazdu do ewidencji zabytków, pomimo że pojazd znajdował się w tożsamej ewidencji w innym województwie w identycznym stanie technicznym w jakim znajduje się obecnie; 2) naruszenie przepisu postępowania, mającego istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 80 K.p.a., stosowanego per analogiam do czynności polegających na włączeniu pojazdu do ewidencji, poprzez całkowicie dowolną a nie swobodną ocenę okoliczności i dokumentów, które potwierdzają fakt, że pojazd był już wpisany do ewidencji zabytków, co w konsekwencji doprowadziło do błędnego uznania przez organ, że pojazd nie posiada przymiotu autentyczności i od teraz nie może być zabytkiem; 3) naruszenie przepisów postępowania, mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 8 § 1 i 2 K.p.a., stosowanego per analogiam do czynności polegających na włączeniu pojazdu do ewidencji, polegające na dokonaniu bezpodstawnej zmiany na niekorzyść skarżącego, pomimo że wcześniej tożsamy organ włączył przedmiotowy pojazd do ewidencji zabytków, wobec czego w identycznym stanie faktycznym organ powinien rozstrzygnąć sprawę w ten sam sposób, albowiem nie nastąpiła żadna istotna zmiana, która by to uniemożliwiała; 4) naruszenie prawa materialnego, tj. art. 3 ust. 1 i 3 u.o.z., poprzez błędną wykładnię pojęcia zabytek polegającą na uznaniu, że pojazd zakupiony przez skarżącego, który został wpisany do ewidencji zabytków na terytorium województwa mazowieckiego nie jest zabytkiem, pomimo iż nie nastąpiła żadna zmiana okoliczności i właściwości pojazdu, który został zakwalifikowany jako zabytek w rozumieniu ww. przepisu; 5) naruszenie prawa materialnego, tj. art. 22 ust. 2 i 3 u.o.z. polegające na odmowie włączenia pojazdu do ewidencji zabytków, pomimo że wcześniej ten sam pojazd został uznany jako zabytek w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 tej ustawy; 6) naruszenie prawa materialnego, tj. § 14 rozporządzenia w sprawie prowadzenia rejestru zabytków poprzez błędną wykładnię i niewłączenie pojazdu do ewidencji zabytków, pomimo że dane zawarte w karcie ewidencyjnej pojazdu sporządzonej przez mazowiecki organ były wystarczające, by pojazd uznać jako zabytek, a organ w województwie świętokrzyskim uznał odmiennie, bez wyjaśnienia jakie okoliczności i dokumenty wpłynęły na znaczącą zmianę właściwości pojazdu, że nie może być uznany jako zabytek. Mając na uwadze powyższe skarżący wniósł na podstawie art. 146 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 143), zwanej dalej "p.p.s.a.", o stwierdzenie bezskuteczności zaskarżonej czynności oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podnosząc dodatkowo, że przy ocenianiu wartości zabytkowych pojazdu uwzględnia się również wytyczne opracowane przez Narodowy Instytut Dziedzictwa (Cel i zakres ewidencji zabytków techniki, Narodowy Instytut Dziedzictwa, Warszawa 2011), w szczególności przy zastosowaniu przedstawionych poniżej kryteriów: 1) kryterium postępu technicznego - stosuje się do obiektów, w których, w określonym kontekście historycznym (tj. w danych warunkach, miejscu i czasie), zastosowano unikatowe rozwiązania konstrukcyjne lub technologiczne; ta unikatowość może się odnosić zarówno do całego obiektu, jak i do jego poszczególnych elementów. Obiekty takie zasługują na miano "świadectw rozwoju technicznego". Świadectwami rozwoju technicznego będą także obiekty, w których dzięki modernizacji osiągnięto większą wydajność pracy, mierzoną zmniejszeniem zużycia energii, surowców lub czasu pracy; 2) świadectwem postępu technicznego może też być przystosowanie obiektu do innych niż pierwotnie funkcji, np. przez zmianę systemu energetycznego, wymianę maszyn, modernizację urządzeń technicznych, przekształcenie systemu transportu wewnętrznego zakładu itp.; 3) kryterium metrykalne - uwzględnia czas powstania obiektu i jego późniejsze dzieje oraz dane dotyczące twórcy, inwestora lub producenta; 4) kryterium wartości artystycznej lub historycznej; 5) kryterium stopnia zachowania substancji oryginalnej w zabytkach techniki - odnosi się do: a) obiektów nie zmienionych od chwili powstania, zarówno co do zabudowy, jak i wyposażenia; b) obiektów zmodernizowanych, w których zachowało się pełne wyposażenie techniczne; c) obiektów z częściowo zachowanym wyposażeniem technicznym; d) obiektów bez wyposażenia technicznego; 5) kryterium rzadkości występowania obiektu (w skali światowej, krajowej, regionalnej, środowiskowej); 6) kryterium położenia obiektu (wynika z tego np. celowość jego ochrony in situ, możliwość wznowienia w pewnym zakresie procesów technologicznych lub adaptacji obiektu do innych, usługowych czy rekreacyjnych funkcji). Przedmiotowy samochód jest typowym pojazdem produkowanym seryjnie w najpopularniejszym modelu marki [...]-Benz. Wymienione rozwiązania techniczne nie stanowią o ponadprzeciętnych wartościach ocenianego samochodu produkcji seryjnej. W obrębie przedmiotowej serii powstało wiele modeli zróżnicowanych pod względem rodzaju nadwozia, zastosowanych silników oraz wersje limitowane o niewielkiej liczbie wyprodukowanych egzemplarzy. Przedstawiony samochód w modelu 230E nie reprezentuje wersji specjalnej. Samochody tej serii nadal licznie dostępne są w sprzedaży w Polsce i za granicą. Stąd biorąc pod uwagę istotne kryterium rzadkości występowania - w skali światowej, krajowej, a w szczególności regionalnej, należy stwierdzić, że jest ono niespełnione. Oczywiście, w przypadku nawet najbardziej upowszechnionych modeli pojazdów można doszukać się egzemplarzy, które uważane będą za kolekcjonerskie lub w skrajnym przypadku za unikatowe ze względu na rzadkie konfiguracje, niski przebieg oraz jednocześnie dobry stan zachowania lub historię. Przedstawiony pojazd nie spełnia jednak żadnego z podanych warunków. W dokumentacji nie wskazano unikatowych, przełomowych w czasie produkcji pojazdu rozwiązań konstrukcyjnych dla tego egzemplarza, nie wykazano posiadania przez pojazd wartości historycznych wynikających z jego dziejów. Organ nie zarzucił w żaden sposób, iż w opinii rzeczoznawcy pojazd może być kolekcjonerski. Jednakże fakt określenia przedmiotu jako kolekcjonerski nie wypełnia obligatoryjnie definicji zabytku. Oczywiście ten właśnie pojazd może być poszukiwany przez kolekcjonerów i ceniony przez fanów marki lub ogólnie motoryzacji. Organ podkreślił, że właściwość orzekania o włączeniu karty ewidencyjnej pojazdu zabytkowego do wojewódzkiej ewidencji zabytków posiada jedynie wojewódzki konserwator zabytków, w oparciu o definicję zabytku zawartą w art. 3 pkt 1 u.o.z. Każdy pojazd traktowany jest indywidualnie, a ostateczna ocena podejmowana jest na podstawie dostępnych dokumentów. W swojej ocenie ŚWKZ w Kielcach wnikliwie przeanalizował złożoną dokumentację, a wnioski z tej analizy mają swoje odzwierciedlenie w skarżonym dokumencie stanowiącym odmowę włączenia przedmiotowego pojazdu do Wojewódzkiej Ewidencji Zabytków. Podstawowym kryterium weryfikacji czy pojazd kwalifikuje się do ujęcia w ewidencji jest przedstawienie przez wnioskodawcę wyczerpujących informacji dotyczących specyfikacji technicznej, historii, wartości naukowych i artystycznych pojazdu. Ponadto zgodnie z obowiązującymi wytycznymi Generalnego Konserwatora Zabytków z dnia 22 marca 2019 r., dotyczącymi ochrony zabytków techniki, przekazanymi na podstawie art. 90 ust. 3 u.o.z., należy dążyć by ewidencja zabytków wykonywana była przez lub przy współudziale zabytkoznawcy historyka techniki lub przy współudziale specjalisty w określonej dziedzinie techniki. Podstawą włączenia karty zabytku do wojewódzkiej ewidencji jest stwierdzenie przez organ, że obiekt charakteryzuje się cechami, które uzasadniają objęcie go szczególną formą ochrony ze względu na posiadaną przez niego wartość historyczną, artystyczną lub naukową. Wartości historyczne/artystyczne/naukowe pojazdu muszą być wyższe niż przeciętne. Organ po przeprowadzeniu analizy przedłożonej dokumentacji, dokonaniu oceny wartościującej, zastosowaniu dostępnych kryteriów uznał, że przedmiotowy pojazd nie posiada wystarczających wartości kwalifikujących go do objęcia ochroną konserwatorską. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r. poz. 935) w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach owej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, nie będąc przy tym związany granicami skargi, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne. Jak wynika z art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., sprawowana przez sąd kontrola obejmuje między innymi orzekanie w sprawach skarg na inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2023 r. poz. 2383 i 2760), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2023r. poz. 615, z późn. zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Sąd, uwzględniając skargę na akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4-4b, uchyla ten akt, interpretację, opinię zabezpieczającą, opinię, o której mowa w art. 119zzl § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, lub odmowę wydania tych opinii, opinię w sprawie opodatkowania wyrównawczego, opinię zabezpieczającą w sprawie opodatkowania wyrównawczego i odmowę wydania opinii zabezpieczającej w sprawie opodatkowania wyrównawczego albo stwierdza bezskuteczność czynności. Przepis art. 145 § 1 pkt 1 stosuje się odpowiednio (art. 146 § 1 p.p.s.a.). W sprawach skarg na akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4, sąd może w wyroku uznać uprawnienie lub obowiązek wynikające z przepisów prawa (art. 146 § 2 p.p.s.a.). Przy czym stosownie do art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę sąd, co zasady, nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 ustawy p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 ustawy p.p.s.a.). Przedmiotem skargi W. Ś. uczynił pisemną informację Świętokrzyskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z 24 września 2025 r. o odmowie włączenia do ewidencji zabytków ruchomych karty ewidencyjnej ruchomego zabytku techniki dotyczącej samochodu marki [...] rok produkcji 1990. O akcie lub czynności w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., na który może być wniesiona skarga do sądu administracyjnego, można mówić wówczas, gdy akt (czynność) ma charakter publicznoprawny, podjęty jest w sprawie indywidualnej, skierowany jest do oznaczonego podmiotu administrowanego, dotyczy uprawnienia lub obowiązku tego podmiotu, zaś samo uprawnienie lub obowiązek, którego akt (czynność) dotyczy, są określone w przepisie prawa powszechnie obowiązującego (por. J. Drachal, J. Jagielski, R. Stankiewicz, Inne akty lub czynności z zakresu administracji publicznej (w:) Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, R. Hauser, M. Wierzbowski (red.), Warszawa 2017). W ocenie Sądu pismo organu z 24 września 2025 r. spełnia wszystkie powyższe przesłanki i w związku z tym podlega zaskarżeniu do sądu administracyjnego. Jednocześnie, o ile włączenie karty do ewidencji zabytków ruchomych stanowi czynność materialno-techniczną, o tyle odmowa dokonana tej czynności wyrażana jest w piśmie – z jednej strony nie stanowiącym decyzji administracyjnej, a z drugiej odnoszącym się do uprawnień i obowiązków danej osoby, określonych w przepisach prawa. Z tego względu pismo zawierającej taką odmowę należy traktować jako akt w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Stosownie do art. 53 § 2 p.p.s.a., jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi, skargę na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności. Termin, o którym mowa w § 1 i 2, uważa się za zachowany także wtedy, gdy przed jego upływem strona wniosła skargę wprost do sądu administracyjnego. W takim przypadku sąd ten niezwłocznie przesyła skargę odpowiednio do organu, który wydał zaskarżone rozstrzygnięcie, wydał akt lub podjął inną czynność, będącą przedmiotem skargi (art. 53 ust. 4 p.p.s.a.). W rozpatrywanym przypadku kwestionowany akt doręczono skarżącemu 29 września 2025 r., zaś skarga została nadana na adres organu w dniu 24 października 2025 r. W świetle powyższych przepisów termin wniesienia skargi został zatem zachowany. Przechodząc do merytorycznej oceny skargi trzeba podnieść, że zgodnie z art. 21 u.o.z. ewidencja zabytków jest podstawą do sporządzania programów opieki nad zabytkami przez województwa, powiaty i gminy. Wojewódzki konserwator zabytków prowadzi wojewódzką ewidencję zabytków w formie kart ewidencyjnych zabytków znajdujących się na terenie województwa (art. 22 ust. 2 u.o.z.). Włączenie karty ewidencyjnej zabytku ruchomego niewpisanego do rejestru do wojewódzkiej ewidencji zabytków może nastąpić za zgodą właściciela tego zabytku (art. 22 ust. 3 u.o.z.). Włączenie karty zabytku do gminnej ewidencji musi wynikać ze stwierdzenia przez organ, że konkretny obiekt spełnia definicję zabytku z art. 3 pkt 1 u.o.z., tj. stanowi nieruchomość lub rzecz ruchomą, ich części lub zespoły, będące dziełem człowieka lub związane z jego działalnością i stanowiące świadectwo minionej epoki bądź zdarzenia, których zachowanie leży w interesie społecznym ze względu na posiadaną wartość historyczną, artystyczną lub naukową. W zaskarżonym akcie organ wskazał ponadto, że decydując się na wybór obiektu do prawnej ochrony zgodnie z przepisami u.o.z.o.z., wojewódzki konserwator zabytków ma na uwadze definicję zabytku zawierającą pojęcie "wartości" oraz "minionej epoki", jak również w odniesieniu do zabytków ruchomych, jakimi są środki transportu, treść art. 51 ust. 1 pkt 14 u.o.z., z którego wynika brak konieczności uzyskania pozwolenia na wywóz za granicę pojazdów, które mają mniej niż 50 lat (i ich wartość jest wyższa niż 32.000 zł), definicję pojazdu zabytkowego określoną w art. 2 pkt 39 ustawy P.r.d., zgodnie z którą pojazd zabytkowy to pojazd, który na podstawie odrębnych przepisów został wpisany do rejestru zabytków lub znajduje się w wojewódzkiej ewidencji zabytków, a także pojazd wpisany do inwentarza muzealiów, zgodnie z odrębnymi przepisami, jak również definicję pojazdu historycznego określoną w art. 2 ust. 1 pkt 11 lit. a i b u.o.o., gdzie za pojazd historyczny uznaje się pojazd mechaniczny będący pojazdem zabytkowym w rozumieniu P.r.d. lub pojazdem mającym co najmniej 40 lat. W odpowiedzi na skargę organ wskazał również na wytyczne opracowane przez Narodowy Instytut Dziedzictwa, jakie uwzględnia się przy ocenianiu wartości zabytkowych pojazdu. Nie ulega wątpliwości, że tylko w stosunku do takiego obiektu, który charakteryzuje się cechami wskazującymi na posiadaną przez niego wartość historyczną, artystyczną lub naukową, uzasadnione jest objęcie go wstępną ochroną w postaci ujęcia w gminnej ewidencji zabytków (por. m.in. wyrok WSA w Krakowie z 19 lipca 2024 r.). W rozpatrywanym przypadku na skutek dokonanej oceny powyższych kryteriów ŚWKZ uznał, że przedmiotowy pojazd nie spełnia definicji zabytku, a w konsekwencji brak jest podstaw do włączenia do wojewódzkiej ewidencji zabytków jego karty ewidencyjnej. W niniejszej sprawie za istotny należy jednak uznać fakt, że – co wynika już z treści zaskarżonego aktu – karta ewidencyjna ww. pojazdu była włączona do wojewódzkiej ewidencji zabytków województwa mazowieckiego, prowadzonej przez Mazowieckiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków. Skarżący, który stale zamieszkuje i jest zameldowany na terenie województwa świętokrzyskiego, nabył ten pojazd – jak to wyjaśniono w skardze – w dniu 12 sierpnia 2025 r., i w związku z powyższym w dniu 8 września 2025 r. złożył zawiadomienie o zakupie i zmianie miejsca przechowywania pojazdu do ŚWKZ, wyrażając zarazem pisemną zgodę na włączenie do wojewódzkiej ewidencji zabytków województwa świętokrzyskiego karty ewidencyjnej pojazdu. Jednocześnie, jak wynika z akt postępowania (k. 48) Mazowiecki Wojewódzki Konserwator Zabytków pismem z dnia 9 września 2025 r. zwrócił się do ŚWKZ z informacją, że w związku z oświadczeniem informującym o sprzedaży pojazdu wyłączył jego kartę ewidencyjną z ewidencji zabytków województwa mazowieckiego i przekazuje ją "w celu włączenia do ewidencji zabytków województwa świętokrzyskiego, zgodnie z właściwością terytorialną art. 22 ust. 2 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (...), oraz art. 19 K.p.a. (...)". Nie ulega zatem wątpliwości, że uprzednio Mazowiecki Wojewódzki Konserwator Zabytków dokonał oceny tego, czy ten sam pojazd, o który chodzi w sprawie, spełnia definicję zabytku i czy w związku z tym jego karta ewidencyjna powinna zostać włączona do wojewódzkiej ewidencji zabytków. Ocena ta była pozytywna, co skutkowało włączeniem karty zabytku do tej ewidencji województwa mazowieckiego. Jak wynika z przytoczonego pisma, jedynym powodem wyłączenia karty z tej ewidencji była informacja o sprzedaży pojazdu, co spowodowało konieczność wyłączenia w województwie mazowieckim i przekazania – co jeszcze raz należy podkreślić – "w celu włączenia do ewidencji zabytków województwa świętokrzyskiego, zgodnie z właściwością terytorialną". W ocenie Sądu w zaistniałej sytuacji podstawa odmowy włączenia karty ewidencyjnej do wojewódzkiej ewidencji zabytków województwa świętokrzyskiego oparta wyłącznie na ponownej ocenie walorów pojazdu w świetle definicji zabytku (dokonaniu – jak to określił sam organ w odpowiedzi na skargę – "oceny wartościującej"), nie może być uznana za wystarczającą dla wydanego rozstrzygnięcia. Zgodnie z art. 8 § 1 K.p.a. organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania. Nieuzasadniona zmienność poglądu organu stanowi naruszenie art. 8 K.p.a., gdyż może spowodować uzasadnione podważenie zaufania obywateli do organów państwa oraz wpływać ujemnie na kulturę prawną obywateli. Źródłem tej zasady procesowej jest sformułowana art. 32 ust. 1 Konstytucji RP zasada równości, według której wszyscy są wobec prawa równi i wszyscy mają prawo do równego traktowania przez władze publiczne. Zasada prowadzenia postępowania administracyjnego w sposób pogłębiający zaufanie do działań organów administracji publicznej wymaga więc stosowania wobec tych samych rodzajowo sytuacji faktycznych i prawnych jednakowej miary ocennej (wyrok NSA z 8 września 2023 r., sygn. I OSK 1717/22). Jak podniósł m.in. WSA we Wrocławiu w wyroku z 8 stycznia 2025 r., sygn. IV SA/Wr 356/24, rozbieżność przy ocenie tego samego stanu faktycznego, bez pogłębionych i szczegółowych ustaleń oraz wyczerpujących, a także przekonujących motywów musi być uznana za działanie w sposób nie budzący zaufania do władzy publicznej. Wymaga w tym miejscu zaakcentowania, że za naruszające zasadę zaufania obywateli do organów państwa (art. 8 K.p.a.) uznać należy niewątpliwie m.in. takie działania organów administracji publicznej, które polegają na zmienności poglądów prawnych wyrażonych w decyzjach wydanych na tle takich samych stanów faktycznych, ze wskazaniem tej samej lub bardzo zbliżonej podstawy prawnej decyzji i bez bliższego uzasadnienia tej zmiany. Organ administracji może więc zmienić pogląd co do treści podejmowanego rozstrzygnięcia, które powinno zapaść w danego typu sprawach, ale musi taką zmianę dokładnie uzasadnić (wyrok WSA w Warszawie z 6 marca 2020 r., sygn. VII SA/Wa 2501/19). Jak przyjęto w przywołanym w skardze wyroku WSA w Gdańsku z 13 marca 2024 r., sygn. II SA/Gd 745/23, ww. norma wyrażona w art. 8 K.p.a. (podobnie jak reguły dotyczące postępowania dowodowego) wydają się mieć znaczenie na tyle ogólne i uniwersalne, że powinny mieć zastosowanie także w niejurysdykcyjnych postępowaniach prowadzonych przez organy administracji publicznej. W szczególności w tych postępowaniach, w których działania organów administracji publicznej odnoszą bezpośredni skutek w płaszczyźnie konstytucyjnie chronionej sytuacji prawnej adresata tych działań. W ocenie Sądu uzasadnienia takiej zmiany w zakresie istotnym dla sprawy, tj. uznania że przedmiotowy pojazd spełnia (bądź nie) definicję zabytku, w tym przypadku zabrakło. Zwrócenia uwagi wymaga, że zgodnie z art. 91 ust. 4 u.o.z. do zadań wykonywanych przez wojewódzkiego konserwatora zabytków należy w szczególności m.in. realizacja zadań wynikających z krajowego programu ochrony zabytków i opieki nad zabytkami, prowadzenie rejestru i wojewódzkiej ewidencji zabytków oraz gromadzenie dokumentacji w tym zakresie czy organizowanie i prowadzenie kontroli w zakresie ochrony zabytków i opieki nad zabytkami. Jak wynika z art. 4 u.o.z., ochrona zabytków polega, w szczególności, na podejmowaniu przez organy administracji publicznej działań mających na celu: 1) zapewnienie warunków prawnych, organizacyjnych i finansowych umożliwiających trwałe zachowanie zabytków oraz ich zagospodarowanie i utrzymanie; 2) zapobieganie zagrożeniom mogącym spowodować uszczerbek dla wartości zabytków; 3) udaremnianie niszczenia i niewłaściwego korzystania z zabytków; 4) przeciwdziałanie kradzieży, zaginięciu lub nielegalnemu wywozowi zabytków za granicę; 5) kontrolę stanu zachowania i przeznaczenia zabytków; 6) uwzględnianie zadań ochronnych w planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz przy kształtowaniu środowiska. Do zadań wykonywanych przez Generalnego Konserwatora Zabytków należy m.in. koordynowanie działalności wojewódzkich konserwatorów zabytków, a w ramach tego zadania Generalny Konserwator Zabytków może ustalać ogólne kierunki ich działania, wydawać instrukcje i wytyczne określające sposób ich postępowania oraz żądać od nich sprawozdań z działalności (art. 90 ust. 2 pkt 7a i ust. 3 u.o.z.). W świetle powyższych regulacji zadania i cele wojewódzkich konserwatorów zabytków na terenie kraju pozostają zasadniczo spójne, niezależne od uwarunkowań lokalnych. Trudno znaleźć racjonalny powód, by zasada ta miała być odmienna w przypadku zakwalifikowania do grupy zabytków rzeczy ruchomej, jaką jest pojazd mechaniczny. Świadczą o tym wprost przywołane przez organ przepisy, które stanowią podstawę oceny w tym zakresie. Także wskazane przez organ wytyczne opracowane przez Narodowy Instytut Dziedzictwa mają charakter ogólny. Co więcej, organ sam w odpowiedzi na skargę odwołał się do wytycznych Generalnego Konserwatora Zabytków z dnia 22 marca 2019 r., przekazanych na podstawie ww. art. 90 ust. 3 u.o.z., a dotyczących ochrony zabytków techniki, co tym bardziej potwierdza powyższą tezę. Trzeba także zauważyć, że zgodnie z art. 22 ust. 1 u.o.z. Generalny Konserwator Zabytków prowadzi krajową ewidencję zabytków w formie zbioru kart ewidencyjnych zabytków znajdujących się w wojewódzkich ewidencjach zabytków. Prawidłowe funkcjonowanie systemu ewidencjonowania zabytków wymaga, aby był to system spójny, stąd ścisła korelacja pomiędzy ewidencjami prowadzonymi na poszczególnych szczeblach (por. A. Ginter, A. Michalak, "Ochrona zabytków. Komentarz", wyd. II, WKP 2024, kom. do art. 22 u.o.z.). Załączona do akt karta ewidencyjna zabytku zawiera szczegółowy opis pojazdu marki [...] rok produkcji 1990, jego cech i walorów historycznych, które – jak należy wnosić – zdecydowały o włączeniu tej karty do wojewódzkiej ewidencji zabytków województwa mazowieckiego. W tych warunkach odmowa dokonania takiej czynności na terenie innego województwa, w sytuacji gdy podstawą wyłączenia z ewidencji była wyłącznie sprzedaż na rzecz innego podmiotu, posiadającego miejsce zamieszkania na terenie województwa świętokrzyskiego, a uzasadniona wyłącznie odmienną oceną przesłanek definicji zabytku, musi być uznana za niezrozumiałą dla nabywcy, który dokonał przecież zakupu pojazdu włączonego do ewidencji zabytków przez właściwy organ administracji publicznej. Jak zauważono w skardze, W. Ś. zakupił auto z myślą i przekonaniem, że nabywa pojazd będący zabytkiem na terenie całego kraju, a nie za wyjątkiem województwa świętokrzyskiego. Organ nie wskazał przy tym, z jakiego unormowania wywodzi, że jednym z kryteriów jakie winien spełniać pojazd zabytkowy jest posiadanie przez niego 75% części oryginalnych. Poza tym słusznie w skardze zarzucono, że nie wiadomo na jakiej podstawie ŚWKZ przyjął, że "w dokumentacji brak jednoznacznej informacji czy samochód spełnia to kryterium". Organ nie przywołuje żadnej własnej analizy materiału dowodowego w tym zakresie, a z załączonej karty ewidencyjnej wynika, że samochód posiada "wszystkie elementy zachowane w stanie fabrycznym". Jeśli chodzi o kryterium rzadkości występowania określonego modelu auta, organ nie wskazał na jakiekolwiek różnice w tym zakresie występujące regionalnie na terenie kraju. Trudno znaleźć także uzasadnienie dla przywołanej przez organ okoliczności, że od dnia 20 czerwca 2024 r. w WUOZ w Kielcach zostały podniesione kryteria wiekowe pojazdów włączanych do ewidencji województwa świętokrzyskiego do minimum 40 lat, w związku z czym samochód nie spełnia kryterium metrykalnego. Organ nie uzasadnił jakie racjonalne przesłanki przemawiają za tym, że akurat na terenie województwa świętokrzyskiego wiek pojazdu mechanicznego, który może być uznany za zabytkowy, ma wynosić 40 lat. Po raz kolejny należy podkreślić, że karta tego samego auta została wcześniej ujęta w ewidencji zabytków województwa mazowieckiego. W tym stanie faktycznym, zgodnie z przytoczonymi poglądami wyrażonymi w orzecznictwie na gruncie art. 8 K.p.a., odmowa włączenia do ewidencji zabytków przez ŚWKZ wymagała w ocenie Sądu szczegółowego uargumentowania zmiany stanowiska organu, która nie może być wynikiem wyłącznie ponownie dokonanej oceny ("wartościującej" – jak to określił organ) tego samego przedmiotu, w świetle tych samych uregulowań. Brak takiej argumentacji, podważającej w sposób istotny prawidłowość dotychczasowego stanowiska wyrażonego w stosunku do tego samego przedmiotu, bądź też powołującej się na jakiekolwiek zmiany jeśli chodzi np. o stan pojazdu w stosunku do poprzedniego (powodujące utratę cech zabytku), czyni wydany akt wadliwym, naruszającym opisane wyżej uregulowania i sposób ich wykładni. Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 146 § 1 p.p.s.a. uchylił zaskarżony akt. Rozpoznając sprawę ponownie organ dokona ponownej oceny wniosku skarżącego, uwzględniając poczynione wyżej wskazania. O kosztach postępowania, na które składa się uiszczony wpis od skargi (200 zł) oraz wynagrodzenie pełnomocnika (480 zł) i uiszczona opłata od pełnomocnictwa (17 zł), orzeczono w pkt II wyroku na podstawie art. 200 i art. 201 § 1 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a.