II SA/Ke 641/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Chobian, Sędziowie Sędzia WSA Renata Detka, Sędzia WSA Beata Ziomek (spr.), Protokolant Starszy sekretarz sądowy Urszula Opara, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 5 grudnia 2012r. sprawy ze skargi A.W. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie uprawnień kombatanckich we wznowionym postępowaniu I. oddala skargę; II. przyznaje od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach) na rzecz radcy prawnego M.J. kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych w tym VAT w kwocie 55,20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Decyzją z dnia [...] Nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, dalej "Kierownik UdSKiOR", orzekając na podstawie art. 127 § 3 w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego, utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] Nr [...] o odmowie uchylenia, po wznowieniu postępowania, decyzji własnej z dnia [...] Nr [...] odmawiającej przyznania A. W. uprawnień kombatanckich z tytułu represji doznanych na skutek wybuchu Powstania Warszawskiego, wysiedlenia, pobytu w obozie przejściowym w Pruszkowie, obozach na terenie III Rzeszy, w tym pobytu i wykonywania pracy przymusowej przez matkę w cywilnym obozie pracy Hugo Schaffeld oraz Peiner Walzwerk. W uzasadnieniu Kierownik UdSKiOR wskazał, że opisana na wstępie decyzja z dnia [...] była przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej, w wyniku której WSA w Kielcach wyrokiem z dnia 6 października 2010 r., sygn. II SA/Ke 468/10, oddalił skargę A. W., a Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 28 marca 2012 r., sygn. II OSK 46/11, oddalił skargę kasacyjną. W dniu 8 czerwca 2012 r. do organu wpłynęło pismo A. W., z którego wynikało, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając sprawę nie wziął pod uwagę niektórych dokumentów, których strona wówczas nie mogła przedstawić. Do wniosku dołączono pismo Międzynarodowego Biura Poszukiwań w Arolsen dotyczące obozu Edelweiss w miejscowości Peine oraz fragment publikacji historycznej autorstwa Martiny Staats wraz z mapą. Na tej podstawie, w oparciu o art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., organ postanowieniem z dnia 19 czerwca 2012 r. wznowił postępowanie zakończone decyzją ostateczną z dnia [...] Kierownik UdSKiOR, powołując się na zasadę trwałości decyzji administracyjnych wyrażoną w art. 16 k.p.a. i cytując przepisy regulujące instytucję wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 5, art. 150 § 1, art. 151 § 1 k.p.a.), wskazał, że dowody przedstawione przez A. W. nie dają podstaw do uchylenia kwestionowanej decyzji, ponieważ w żaden sposób nie zmieniają charakteru obozu, w jakim strona przebywała wraz z matką. Organ wskazał również na swoje związanie w tym zakresie wyrokiem WSA w Kielcach, z mocy art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W podsumowaniu organ stwierdził, że zebrany w sprawie materiał dowodowy nie daje podstaw do przyjęcia aby A. W. przebywała w miejscu odosobnienia, określonym w art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego. W skardze na powyższe rozstrzygnięcie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach A. W. podniosła, że uzyskała nowe dowody uzasadniające przyznanie jej uprawnień kombatanckich, mianowicie dwa pisma z archiwum miejskiego w Peine z dnia 11.05.2011r. i 2.05.2012r. Zdaniem skarżącej obozy, w których przebywała wraz z matką były filiami obozu koncentracyjnego Neungamme. W odpowiedzi na skargę Kierownik UdSKiOR wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga nie jest zasadna, albowiem zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu. Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r, poz. 270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się w nim naruszeń prawa skutkujących koniecznością jego uchylenia lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 i 2 p.p.s.a.). Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest legalność wydanej po wznowieniu postępowania decyzji odmawiającej uchylenia decyzji ostatecznej z dnia [...] Zgodnie z art. 151 § 1 w zw. z art. 150 oraz art. 149 § 2 k.p.a. organ administracji publicznej, właściwy do wznowienia postępowania, po przeprowadzeniu postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy wydaje decyzję, w której: - odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej, gdy stwierdzi brak podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1, art. 145a lub art. 145b (pkt 1) albo - uchyla decyzję dotychczasową, gdy stwierdzi istnienie podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1, art. 145a lub art. 145b i wydaje nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy (pkt 2). Zadaniem Sądu w niniejszej sprawie było zatem ustalenie, czy organ zasadnie stwierdził brak podstaw do uchylenia kwestionowanej decyzji na podstawie art. 145 § 1, art. 145a lub art. 145b k.p.a., tj. rozstrzygnięcie czy dokumenty przedłożone przez skarżącą a nieznane wcześniej organowi podważają pogląd, że obozy w Peine, w których przebywała skarżąca (Hugo Schaffeld i Edelweiss Peiner Walzwerke) w związku z wykonywaniem pracy przymusowej przez jej matkę, nie były miejscami odosobnienia, o których mowa w art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. z 2002r., Nr 42, poz. 371 ze zm.), zwanej dalej "ustawą". Sprawa umieszczenia A. W. w obozach w Peine była już przedmiotem rozpoznania przez tut. Sąd, który prawomocnym wyrokiem z dnia 6 października 2010 r. przesądził, że miejsca te nie były hitlerowskimi więzieniami, obozami koncentracyjnymi i ośrodkami zagłady (art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy), ani też innymi miejscami odosobnienia, w których warunki pobytu nie różniły się od warunków w obozach koncentracyjnych, a osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa (lit. b), czy innymi miejscami odosobnienia, w których pobyt dzieci do lat 14 miał charakter eksterminacyjny, a osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa (lit. c). W cyt. wyroku Sąd stwierdził, że nawet gdyby przyjąć, iż w przedmiotowych obozach osadzone tam osoby pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa, to aby przyznać uprawnienia kombatanckie na podstawie art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. b i c ustawy, organ musiałby jeszcze ustalić, że warunki panujące w tych obozach miały charakter nie różniący się od panujących w obozach koncentracyjnych, lub że ich charakter był eksterminacyjny. Tymczasem ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynikało, że warunki panujące w obozach w Peine różniły się od warunków panujących w obozach koncentracyjnych. Ograniczenia panujące w tych obozach dotyczyły szeroko rozumianej sfery warunków pracy i opieki. Obozy w Peine nie były bowiem miejscami odosobnienia przeznaczonymi do izolacji i niewolniczej eksploatacji fizycznej oraz eksterminacji ludzi. Zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Przepis art. 153 ma charakter bezwzględnie obowiązujący, co oznacza, że ani organ administracji publicznej ani sąd orzekając ponownie w tej samej sprawie nie mogą nie uwzględnić oceny prawnej i wskazań wyrażonych wcześniej w orzeczeniu sądu, gdyż są nimi związane. Nieprzestrzeganie tego przepisu podważałoby obowiązującą w demokratycznym państwie prawnym zasadę sądowej kontroli nad aktami i czynnościami organów administracji i prowadziłoby do niespójności działania systemu władzy publicznej. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreśla się, że obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku sądu administracyjnego ciążący na organie i na sądzie może być wyłączony tyko w wypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego, czyniącej pogląd prawny nieaktualnym, a także w razie wzruszenia wyroku w trybie przewidzianym prawem (por. wyrok NSA z dnia 26 czerwca 2000r. sygn. akt I SA/Ka 2408/98). Organ II instancji był zatem związany ustaleniami dokonanymi przez WSA w Kielcach oraz Naczelny Sąd Administracyjny w zapadłych w niniejszej sprawie wyrokach, a także oceną prawną wyrażoną w uzasadnieniach tych wyroków. Przedłożone przez skarżącą dokumenty, które stały się podstawą wznowienia postępowania administracyjnego na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., a także dokumenty, na które powołuje się w skardze, w żaden sposób nie podważają ustaleń poczynionych przez organ oraz rozważań Sądu w sprawie zakończonej wyrokiem z dnia 6 października 2010 r. Z pisma z archiwum miejskiego w Peine z dnia 11.05.2011r. wynika jedynie, że skarżąca została przeniesiona jako dziecko w wieku 4 lat do obozu "Edelweiss" na terenie walcowni w Peine (Peiner Walzwerke), a następnie umieszczona w obozie "Schaffeld" przy Hagenstrasse 1. Z dokumentu z dnia 2.05.2012r. wynika zaś, że obóz "Edelweiss", jakkolwiek strzeżony i ogrodzony płotem, miał status specjalnego obozu dla robotników przymusowych obydwu płci z Polski i Związku Radzieckiego. Żaden z tych dokumentów nie wskazuje aby przedmiotowe obozy były miejscami odosobnienia, o których mowa w art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. a-c ustawy. Przedłożone przez skarżącą pismo z Międzynarodowego Biura Poszukiwań w Arolsen z dnia 8.07.1977r. potwierdza, że w Peine istniał obóz dla cywilnych cudzoziemskich robotników przymusowych pod nazwą "Edelweiss – Peiner Walzwerke." Również z publikacji Martiny Staats i załączonej do niej mapy nie wynika aby przedmiotowy obóz miał charakter inny niż ustalony przez organ w sprawie zakończonej wyrokiem tut. Sądu z dnia 6 października 2010 r. W świetle powyższego organ administracji zasadnie odmówił, po wznowieniu postępowania, uchylenia kwestionowanej decyzji, na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a., albowiem trafnie stwierdził brak podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1 k.p.a. Przedstawione nowe dowody w żaden sposób nie podważyły dotychczasowych ustaleń co do charakteru obozów w Peine, w których skarżąca przebywała jako dziecko. W tym stanie rzeczy, ponieważ podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 151 p.p.s.a. Orzeczenie w przedmiocie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu Sąd oparł o art. 250 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 2 pkt 1 "c" w zw. z § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.). Koszty obejmują opłatę za czynności radcy prawnego w kwocie 240 zł, powiększoną o należny podatek od towarów i usług, wyliczony według 23% stawki w kwocie 55,20 zł.