II SA/Ke 643/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach, w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal po rozpoznaniu w dniu 29 stycznia 2018r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu radcy prawnego [...] od postanowienia starszego referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym Kielcach z dnia 21 grudnia 2017r. o sygn. akt II SA/Ke 643/15 w sprawie ze skargi [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] w przedmiocie zasiłku dla opiekuna p o s t a n a w i a : utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie z dnia 21 grudnia 2017r. Wyrokiem z dnia 19 sierpnia 2015r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach oddalił skargę [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] w przedmiocie zasiłku dla opiekuna. Postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 28 sierpnia 2016r. ustanowiono dla skarżącej na jej wniosek radcę prawnego z urzędu. Na tej podstawie Okręgowa Izba Radców Prawnych w Kielcach pismem z dnia 28 września 2015r. wyznaczyła pełnomocnikiem skarżącej radcę prawnego [...] . W dniu 2 lutego 2016r. radca prawny wniosła skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach. W skardze kasacyjnej zawarła wniosek o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego w wysokości maksymalnej, oświadczając, że koszty pomocy prawnej udzielonej skarżącej nie zostały w żadnym zakresie uiszczone. Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu skargi kasacyjnej wyrokiem z dnia 2 czerwca 2017r. uchylił zaskarżony wyrok i zaskarżoną decyzję. Sąd II instancji nie orzekł o wynagrodzeniu pełnomocnika z urzędu. Postanowieniem z dnia 21 grudnia 2017r. starszy referendarz sądowy w tut. Sądzie przyznał od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach) na rzecz radcy prawnego [...] kwotę 442,80 zł, w tym kwotę 82,80 zł VAT, tytułem wynagrodzenia za zastępstwo prawne wykonywane na zasadzie prawa pomocy – na podstawie art. 250 i art. 258 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017r. poz. 1369 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., w związku z § 21 ust. 1 pkt 2 lit. b i pkt 1 lit. c oraz § 4 ust. 1, 2 i 3 i § 2 pkt 1 i 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. z 2015r., poz. 1805), zwanym dalej "rozporządzeniem". W ustawowym terminie ustanowiony z urzędu pełnomocnik wniósł sprzeciw od ww. postanowienia, domagając się jego zmiany i zarzucając przyjęcie błędnej podstawy prawnej do wyliczenia należnych kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu – wobec zastosowania przepisu § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c zamiast § 21 ust. 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia, co w konsekwencji doprowadziło do znacznego zaniżenia przyznanych kosztów. W uzasadnieniu sprzeciwu wskazano, że wniesiona w niniejszej sprawie skarga dotyczyła należnej wypłaty zasiłku dla opiekuna, czyli konkretnej należności pieniężnej (6.240 zł) za określony czas – wobec czego w skardze kasacyjnej zaznaczono wartość przedmiotu zaskarżenia. Co istotne, dochodzona skargą kasacyjną kwota wskutek wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego została skarżącej wypłacona. Radca prawny wyraziła pogląd, że przyznanie prawa do zasiłku dla opiekuna jest nierozerwalnie połączone z należnością pieniężną i nie można tych aspektów rozpatrywać oddzielnie. Zasiłek dla opiekuna ma wartość pieniężną – wobec czego przy przyznawaniu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu należy odnieść się do treści paragrafu rozporządzenia mówiącego o sprawie, w której przedmiotem zaskarżenia jest należność pieniężna. Tym samym, przy wyliczaniu należnych kosztów należało odnieść się do § 21 ust. 1 pkt 1 lit a rozporządzenia i jako punkt wyjścia przyjąć stawkę określoną w § 8 pkt 4 rozporządzenia – gdyż w przedmiotowej sprawie wartość przedmiotu zaskarżenia mieści się we wskazanym w nim przedziale kwotowym. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 260 p.p.s.a., rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy (§ 1). W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (§ 2). Z kolei jak wynika z art. 258 § 1, 2 pkt 8 p.p.s.a. do czynności w zakresie przyznania prawa pomocy wykonywanych przez referendarza sądowego należy w szczególności m. in. wydawanie na posiedzeniu niejawnym postanowień o przyznaniu wynagrodzenia adwokatowi, radcy prawnemu, doradcy podatkowemu lub rzecznikowi patentowemu za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy oraz o zwrocie niezbędnych udokumentowanych wydatków. Zasady wynagradzania profesjonalnych pełnomocników, ustanowionych w ramach prawa pomocy, w postępowaniu przed sądami administracyjnymi określa przepis art. 250 p.p.s.a., z którego wynika że wyznaczony radca prawny otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności radców prawnych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków (§ 1). Aktem normatywnym regulującym zasady przyznawania radcom prawnym kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu jest w niniejszej sprawie ww. rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. (z uwagi na intertemporalny przepis § 22 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu, Dz. U. z 2016r. poz. 1715). Wbrew stanowisku radcy prawnego, referendarz sądowy prawidłowo przyjął, że opłatą maksymalną, na podstawie której ustalono wysokość wynagrodzenia z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu na etapie postępowania kasacyjnego, jest opłata, o której mowa w § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia czyli opłata "w innej sprawie" wynosząca 480 zł. Zaznaczyć trzeba, że przepis § 21 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia różnicuje opłaty maksymalne (w pierwszej instancji) w postępowaniu przed sądami administracyjnymi zależnie od rodzaju spraw, które na trzy grupy: - spraw, których przedmiotem zaskarżenia jest należność pieniężna (lit. a), - spraw ze skargi na decyzję lub postanowienie Urzędu Patentowego (lit. b), - innych spraw (lit. c). W sprzeciwie podniesiono, że niniejsza sprawa należy do pierwszej grupy, gdyż wniesiona w niniejszej sprawie skarga dotyczyła wypłaty zasiłku dla opiekuna (końcowo wypłaconego skarżącej), czyli konkretnej należności pieniężnej (6.240 zł) za określony czas – co przesądziło o zaznaczeniu w skardze kasacyjnej wartości przedmiotu zaskarżenia. W tym miejscu zaznaczyć trzeba, że zaskarżoną decyzją organ odwoławczy uchylił decyzję wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta z dnia 3 lutego 2015r. orzekającą o przyznaniu zasiłku dla opiekuna w związku z opieką nad niepełnosprawnym członkiem rodziny tj. [...] bezterminowo począwszy od 1 lipca 2014r. w wysokości 520,00 zł miesięcznie i w to miejsce orzekł o odmowie przyznania [...] zasiłku dla opiekuna w związku z opieką nad matką [...] za okres od 1 lipca 2013r. do 30 czerwca 2014r. oraz przyznaniu prawa do zasiłku dla opiekuna począwszy od 1 lipca 2014r. bezterminowo w wysokości 520,00 zł miesięcznie. W konsekwencji stanowisko wyrażone w złożonym sprzeciwie nie jest trafne. Jak wynika bowiem z tezy zawartej w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 września 2013r. o sygn. akt II FZ 693/13, LEX nr 1417324 – z którą tut. Sąd w całości się zgadza – w sprawach skarg na decyzje w przedmiocie świadczeń z zakresu pomocy społecznej (w konsekwencji również świadczeń rodzinnych oraz zasiłków dla opiekuna), przedmiotem zaskarżenia nie jest należność pieniężna, o jakiej mowa w § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 20002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. To ostatnie rozporządzenie zawiera rozwiązania tożsame z rozporządzeniem znajdującym zastosowanie w niniejszej sprawie – co uzasadnia powołanie się przez Sąd na ww. orzeczenie. Zaskarżenie decyzji w przedmiocie świadczeń z ww. zakresu z uwagi na odmowę przyznania określonego świadczenia lub na jego wysokość nie oznacza zatem, że przedmiotem zaskarżenia jest należność pieniężna oraz, że w takiej sprawie sądowoadministracyjnej występuje wartość przedmiotu zaskarżenia w rozumieniu art. 215 i 216 p.p.s.a. (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 września 2007r. o sygn. akt I OZ 625/07, niepubl.). Podobne stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny w sprawach dotyczących płatności obszarowych, których celem również jest wsparcie finansowe rolników, stwierdzając że "w sprawach ze skarg na decyzje odmawiające przyznania różnego rodzaju płatności mieszczących się w ramach pomocy ,udzielanej rolnikom ze środków unijnych i krajowych, zaskarżone decyzje należy traktować jako odmawiające przyznania określonego świadczenia, a nie decyzje o odmowie przyznania świadczenia w określonej wysokości" (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 kwietnia 2013r. o sygn. akt II GZ 11013, z dnia 5 maja 2011r. o sygn. akt II GZ 239/11, z dnia 28 stycznia 2011r. o sygn. akt II GZ 419/10). Z tych względów – skoro nie można przyjąć, że niniejsza sprawa jest sprawą, w której przedmiotem zaskarżenia jest należność pieniężna, niedopuszczalne było ustalenie opłaty dla radcy prawnego na podstawie § 21 ust. 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia – wobec czego w zakwestionowanym postanowieniu prawidłowo przyjęto za podstawę prawną regulacji § 21 ust. 1 pkt 2 lit. b i pkt 1 lit. c oraz § 4 ust. 1, 2 i 3 i § 2 pkt 1 i 2 rozporządzenia, przyznając radcy prawnemu kwotę 442,80 zł, w tym kwotę 82,80 zł VAT, tytułem wynagrodzenia za zastępstwo prawne wykonywane na zasadzie prawa pomocy. Niezależnie od powyższego zaznaczyć trzeba, że w zakwestionowanym postanowieniu uwzględniono fakt, że Naczelny Sąd Administracyjny uwzględnił zarzut obszernej, sporządzonej przez radcę prawnego skargi kasacyjnej i uchylił zaskarżony wyrok oraz zaskarżoną decyzję – poprzez ustalenie, zgodnie z § 4 ust. 1 i 2 rozporządzenia, wynagrodzenia w wysokości opłaty maksymalnej wskazanej w § 21 ust. 1 pkt 2 lit. b, wynoszącej 360 zł (bez VAT), obliczonej jako 75 % z kwoty 480 zł (§ 21 ust. 1 pkt 2 lit. b w związku z pkt 1 lit. c). Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach orzekł jak w sentencji postanowienia – na podstawie na podstawie art. 260 § 1 i 2 p.p.s.a.