II SA/Ke 646/12

Referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Kielcach Dnia 26 października 2012 r. Referendarz sądowy Małgorzata Długońska po rozpoznaniu w dniu 26 października 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. N. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi M. N. na postanowienie Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia prawomocnego postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku w sprawie o przyznanie płatności postanawia: I. oddalić wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. II. oddalić wniosek o ustanowienie radcy prawnego. M. N. złożyła w dniu 22.X.2012 r. formularz PPF wnosząc o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie z jej skargi na postanowienie Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia prawomocnego postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku w sprawie o przyznanie płatności. Ze złożonego formularza wynika, że wnioskodawczyni prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z trojgiem dzieci w wieku 24 lata, 20 lat i 17 lat. Skarżąca otrzymuje wynagrodzenie za pracę w wysokości 2880 zł, każde z dzieci pobiera rentę po zmarłym ojcu w wysokości po 506 zł miesięcznie. W sumie czteroosobowa rodzina osiąga dochód w wysokości 4398 zł miesięcznie. Skarżąca wykazała własność domu wielkości 120 m² i nieruchomości rolnej o powierzchni 4,08 ha, Posiada też zasoby pieniężne w wysokości 61477 zł i 50929 zł z polisy na życie zmarłego męża oraz oszczędności na lokacie w wysokości 97000 zł. Wnioskodawczyni podała następujące wydatki miesięcznie: 1400 zł na utrzymanie starszego syna studiującego we W., 200 zł na energię elektryczną, 250 zł tytułem opłaty za gaz, telefon, Internet, wodę, śmieci, 1500 zł na wyżywienie i środki czystości, 300 zł na dojazdy do szkoły i pracy, 200 zł na wydatki szkolne dzieci. Regulacje postępowania sądowoadministracyjnego pozwalają skarżącym, nie posiadającym wystarczających środków finansowych koniecznych do ochrony ich interesu prawnego na ubieganie się o przyznanie tzw. prawa pomocy. Zgodnie z art. 245 § 2 i art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, zwanej dalej p.p.s.a.) przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w całości i ustanowienie adwokata lub radcy prawnego z urzędu, przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Na wnioskodawcy ciąży zatem obowiązek wykazania, że jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od generalnej zasady ponoszenia kosztów sądowych i wynagrodzenia fachowego pełnomocnika przez osobę dochodzącą swych roszczeń przed sądem. W orzecznictwie sądowym prezentowane jest stanowisko, że przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym powinno mieć charakter wyjątkowy i być stosowane w stosunku do osób żyjących w ubóstwie (przykładowo do takich osób można zaliczyć bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia). W rozpatrywanej sprawie wniosek o przyznanie prawa pomocy podlega oddaleniu. Wnioskodawczyni nie wykazała w sposób przekonujący, iż nie stać jej na poniesienie kosztów sądowych (wpis sądowy w wysokości 100 zł i ewentualnie koszty sądowe na późniejszym etapie postępowania sądowoadministracyjnego nieprzekraczajace jednorazowo 100 zł) i ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika z wyboru. Skarżąca pobiera stałe wynagrodzenie za pracę, każde z trojga dzieci otrzymuje rentę po ojcu. Poza tym, wnioskodawczyni wraz dziećmi jest właścicielką gospodarstwa rolnego oraz posiada znaczne zasoby pieniężne na lokatach. Ponadto, jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 20 czerwca 2008 r. sygn. akt II OZ 625/08 (opublikowane w internetowej bazie orzeczeń - orzeczenia.nsa.gov.pl), ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika prawnego z urzędu następuje tylko wówczas, gdy brak profesjonalnej pomocy prawnej może pozbawić stronę możliwości obrony swoich praw. Takie niebezpieczeństwo nie zachodzi w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym z uwagi na gwarancje procesowe przewidziane w art. 134 § 1 i art. 140 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd zatem bada wnikliwie sprawę bez względu na fachowość, treść i konstrukcję skargi lub wniosku sporządzonych przez stronę. Ponadto sąd poucza strony działające w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego o dopuszczalności, terminie i sposobie wniesienia środka zaskarżenia od orzeczeń sądowych. Na etapie postępowania sądowodaministracyjnego przed wydaniem wyroku nie jest obowiązuje przymus adwokacki ani radcowski, skarżąca może skutecznie dokonać wszystkich czynności osobiście lub przez pełnomocnika, którym może być rodzeństwo lub dorosłe dziecko. Należy podkreślić, że skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach została napisana w sposób profesjonalny, z powołaniem się na naruszenie konkretnych przepisów oraz orzecznictwo sądów administracyjnych. Oznacza to, że M. N. bardzo dobrze orientuje się w okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy albo korzysta z usług profesjonalisty, a zatem zbędny jest radca prawny z urzędu. Wobec powyższego na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w związku z art. 245 § 2 i art. 246 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji postanowienia.