II SA/Ke 652/10
WyrokWSA w Kielcach2010-11-25
Skład orzekający: Anna Żak, Renata Detka, Jacek Kuza
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy przekazanie gospodarstwa rolnego na rzecz Agencji Nieruchomości Rolnych w ramach prawa pierwokupu, po zawarciu warunkowej umowy sprzedaży z osobą trzecią, a przed fizycznym przekazaniem nieruchomości, spełnia warunek zaprzestania prowadzenia działalności rolniczej dla celów przyznania renty strukturalnej?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy obu instancji nieprawidłowo oceniły materiał dowodowy, skupiając się nadmiernie na terminie przekazania nieruchomości Agencji Nieruchomości Rolnych, zamiast na faktycznym zaprzestaniu prowadzenia działalności rolniczej przez wnioskodawcę. Przekazanie gospodarstwa rolnego na rzecz Agencji Nieruchomości Rolnych w ramach prawa pierwokupu, po zawarciu warunkowej umowy sprzedaży, przenosi własność nieruchomości, ale nie przesądza o faktycznym zaprzestaniu prowadzenia działalności rolniczej przez wnioskodawcę. Konieczne jest ustalenie, kto faktycznie władał nieruchomością po dacie skorzystania z prawa pierwokupu, aby ocenić spełnienie warunku zaprzestania prowadzenia działalności rolniczej.Stan faktyczny
Wnioskodawca H.K. złożył wniosek o przyznanie renty strukturalnej, deklarując przekazanie części swojego gospodarstwa rolnego na powiększenie innych gospodarstw oraz sprzedaż pozostałych działek Agencji Nieruchomości Rolnych (ANR) w ramach prawa pierwokupu. Organy administracji odmówiły przyznania renty, uznając, że wnioskodawca nie dotrzymał 6-miesięcznego terminu na przekazanie gospodarstwa i zaprzestanie prowadzenia działalności rolniczej. Skarżący zarzucił organom błędną ocenę sytuacji, twierdząc, że spełnił wszystkie wymogi, a postanowienie o zawieszeniu postępowania przerwało bieg terminów.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Stwierdzono, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Żak, Sędziowie Sędzia WSA Renata Detka (spr.), Sędzia WSA Jacek Kuza, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Małgorzata Rymarz, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 25 listopada 2010 r. sprawy ze skargi H.K. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania renty strukturalnej I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku.
II SA/Ke 652/10
UZASADNIENIE
Decyzją z dnia [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, po rozpatrzeniu odwołania H. K. od decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w O. z dnia 20 maja 2010 r. o odmowie przyznania renty strukturalnej, zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy.
W uzasadnieniu organ ustalił, że do Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w O. wpłynął w dniu 20 sierpnia 2007 r. wniosek H. K. o przyznanie renty strukturalnej, w którym strona zadeklarowała działki ewidencyjne o Nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] o powierzchni 5,77 ha do przekazania umową kupna-sprzedaży na powiększenie trzech innych gospodarstw za rentę strukturalną. Jako osoby przejmujące gospodarstwo rolne wnioskodawca wskazał Z.P., E.O. i K.W.
W wyniku weryfikacji wniosku i przedstawionych w sprawie dokumentów, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w O. wydał w dniu [...] postanowienie Nr [...] o spełnieniu wstępnych warunków wymaganych do uzyskania renty strukturalnej, zaś 23.07.2008 r. ten sam organ wystosował do H. K. pismo informujące o upływającym w dniu 7.08.2008 r. terminie na przekazanie gospodarstwa określonym w § 19 ust. 7 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19 czerwca 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Renty strukturalne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. 2007 r. Nr 109, poz. 750, ze zm.), zwanego dalej rozporządzeniem.
W dniu 30.07.2008 r. H. K. złożył w Biurze Powiatowym w O. zmianę do wniosku wraz z następującymi dokumentami: dane osobowe, zobowiązania i oświadczenia rolnika, oświadczenie o zaprzestaniu prowadzenia działalności rolniczej, oświadczenie o przekazaniu użytków rolnych wchodzących
w skład gospodarstwa, zaświadczenie wydane przez Bank Spółdzielczy w O. o posiadaniu konta bankowego, zaświadczenie Naczelnika Urzędu Skarbowego
o nieprowadzeniu działów specjalnych produkcji rolnej przez małżonków K., pismo Agencji Nieruchomości Rolnych o skorzystaniu przez Agencję
z prawa pierwokupu nieruchomości rolnej położonej w gminie O. oraz akty notarialne - Repertorium A nr [...] r. z dnia 25.07.2008 r., nr [...] z dnia 25.07.2008 r. i Nr [...] z dnia 12.05.2008 r.
W dniu 14.08.2008 r. Kierownik Biura Powiatowego w O. wystosował do H. K. wezwanie do usunięcia braków formalnych w przekazanej dokumentacji w sprawie wniosku o przyznanie renty strukturalnej. W odpowiedzi na w/w wezwanie, strona w dniu 25.08.2008 r. złożyła w Biurze Powiatowym ARiMR
w O. prośbę o zawieszenie postępowania administracyjnego w przedmiotowej sprawie, a Kierownik Biura Powiatowego wydał postanowienie Nr 0240-2008-0001
o zawieszeniu postępowania na wniosek.
Do Biura Powiatowego ARiMR w O. w dniu 26.02.2010 r. wpłynęło podanie H. K. z prośbą o "odwieszenie" postępowania w sprawie renty strukturalnej. Wraz z ww. podaniem strona złożyła korektę do wniosku
o przyznanie renty strukturalnej, akt notarialny Repertorium A Nr: 1854/2001 z dnia 13.02.2010 r. stanowiący aneks do umowy sprzedaży z dnia 25.07.2008 r. Repertorium A [...] z dnia 25.07.2008 r., 1848/2010 z dnia 13.02.2010 r. stanowiący Aneks do umowy sprzedaży z dnia 25.07.2008 r. nr [...] z dnia 25.07.2008 r., [...] r. z dnia 12.05.2008 r., protokół zdawczo-odbiorczy
w sprawie wydania i przejęcia do Agencji Nieruchomości Rolnych, nieruchomości należących dotychczas do J. i H. K., zakupionych przez Agencję przy wykonaniu prawa pierwokupu.
Po podjęciu postępowania i rozpatrzeniu dokumentacji przedłożonej w sprawie wniosku o przyznanie renty strukturalnej, Kierownik Biura Powiatowego Decyzją Nr 0240-2010-004577 z dnia 20.05.2010 r. odmówił przyznania renty strukturalnej.
Rozpatrując odwołanie od tej decyzji organ II instancji podniósł, że jak wynika
z przedłożonych dokumentów wnioskodawca wskazał, że przekazuje posiadane gospodarstwo na rzecz 3 osób przejmujących je na powiększenie swoich gospodarstw. Wskazane we wniosku osoby przejmujące, to:
- Z.P. - w tym zakresie załączono akt notarialny z dnia 25.07.2008 r. - umowę sprzedaży oraz akt notarialny z dnia 13.02.2010 r. stanowiący aneks do umowy sprzedaży,
- E.O. - w tym zakresie załączono akt notarialny z dnia 25.07.2008 r. oraz akt notarialny z dnia 13.02.2010 r. stanowiący Aneks do umowy,
- K.W. - w tym zakresie przedłożony został akt notarialny z dnia 12.05.2008 r., oświadczenie o wykonaniu prawa pierwokupu przez Agencję Nieruchomości Rolnych. W treści tego Aktu w § 1 zapisano, że w Kancelarii Notarialnej została zawarta umowa warunkowa sprzedaży z dnia 10.04.2008 r., objęta aktem notarialnym wpisanym do repertorium A pod nr [...], na mocy której H. i J. małżonkowie K. złożyli oświadczenia woli, że sprzedają K. W. nieruchomość składającą się z działek nr [...] i [...] w O. o łącznej powierzchni 1,1879 ha oraz nr [...] o pow. 3,14 ha, za cenę 15.000 zł. W § 2 zapisano, że ANR wykonuje na rzecz Skarbu Państwa prawo pierwokupu ww. nieruchomości za cenę ustaloną
w w/w warunkowej umowie sprzedaży tj. za 15.000 zł. W § 3 zapisano, że ANR wyraża gotowość zapłaty za przedmiotowe nieruchomości w dniu wydania nieruchomości na jej rzecz lub w innym wskazanym terminie, na wskazane konto bankowe. ANR w dniu 12.05.2008 r. skierowała do J. i H. K. pismo o skorzystaniu z prawa pierwokupu. Dopiero w dniu 10.12.2009 r. - za protokołem zdawczo-odbiorczym - powyższe nieruchomości zostały przekazane na rzecz ANR.
Biuro Powiatowe ARiMR w O. pismem z dnia 14.08.2008 r. wezwało H. K. do usunięcia braków formalnych dokumentacji dotyczącej przekazanych nieruchomości - w tym przekazania nieruchomości na rzecz E. O. i Z. P. - wskazując, że przekazanie nastąpiło niezgodnie z uregulowaniami zawartymi w rozporządzeniu, pod rygorem pozostawienia sprawy bez rozpoznania. W tym zakresie, Aneksami z dnia 13.02.2010 r. do umów zawartych w aktach notarialnych, potwierdzono posiadanie wskazanych nieruchomości w zakresie wymienionym w umowach z dnia 25.07.2008 r., a także stwierdzono, że zawarcie umów sprzedaży związane było z uzyskaniem przez beneficjenta renty strukturalnej oraz spełnieniem wymogów przez przejmujących zgodnie z rozporządzeniem.
Organ podkreślił jednocześnie, że złożenie w/w aneksów z dnia 13.02.2010 r. do umów sprzedaży nieruchomości, nastąpiło z naruszeniem § 19 ust. 7 rozporządzenia, zgodnie z którym "wnioskodawca w terminie 6 miesięcy od dnia otrzymania postanowienia powinien przekazać gospodarstwo rolne i zaprzestać prowadzenia działalności rolniczej oraz przedłożyć dokumenty potwierdzające przekazanie gospodarstwa rolnego i zaprzestanie prowadzenia działalności rolniczej". Również stosownie do § 8, umowa o przekazaniu gospodarstwa rolnego lub użytków rolnych wchodzących w skład tego gospodarstwa powinna zawierać oświadczenia stron tej umowy o spełnieniu warunków określonych w § 6 ust. 1 lub 2 oraz § 7.
Powyższe wymogi zostały co do wskazanych dwóch punktów spełnione przy znacznym przekroczeniu wyżej wskazanego zakreślonego 6 - miesięcznego terminu na przekazanie gospodarstwa, w zakresie uzupełnienia wymogów określonych w § 8 rozporządzenia.
Natomiast co do nieruchomości sprzedanych przez beneficjenta na rzecz K. W., wobec których ANR skorzystała z prawa pierwokupu, to w tym zakresie warunek przekazania w tej części gospodarstwa został spełniony zgodnie z § 6 ust. 2 (co do zasady przekazanie osobie fizycznej bądź prawnej), jednakże nastąpiło to dopiero w dniu 10.12.2009 r. tj. z przekroczeniem 6 - miesięcznego terminu określonego w rozporządzeniu.
Skargę od powyższego rozstrzygnięcia złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego H. K. i w związku z rażącym naruszeniem prawa, wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji z dnia 16 sierpnia 2010r., jak również poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.
Skarżący podniósł, że dopełnił wszelkich formalności związanych z otrzymaniem renty strukturalnej, a twierdzenie Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w O.
i podzielenie tego poglądu przez Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR , o niezachowaniu 6 - miesięcznego terminu wskazanego w § 19 ust. 7 rozporządzenia, określił jako "niesłuszne."
Skarżący podniósł, że zgodnie z ustaleniami ARiMR nieruchomość została przekazana ANR w dniu 10 grudnia 2009 r. na podstawie protokołu zdawczo-odbiorczego z tego samego dnia, przy czym przekazanie gospodarstwa nastąpiło
o wiele wcześniej. Po pierwsze, sporządzenie protokołu zdawczo-odbiorczego nie jest wymagane przez wskazane powyżej rozporządzenie do skutecznego przekazania gospodarstwa. Po drugie, wśród złożonych przed upływem 6 miesięcznego terminu dokumentów znalazły się między innymi: pismo ANR
o skorzystaniu przez Agencję z prawa pierwokupu, jak również Akt Notarialny Repertorium A nr [...] potwierdzający skorzystanie z prawa pierwokupu sporządzony dnia 12 maja 2008 r. Na podstawie wskazanego aktu notarialnego własność nieruchomości przeszła z H. K. na rzecz ANR i od dnia jego sporządzenia nie był on już jej właścicielem.
Ponadto przedstawione oświadczenia o zaprzestaniu prowadzenia działalności rolniczej oraz o przekazaniu użytków rolnych wchodzących w skład gospodarstwa, jednoznacznie wykluczają możliwość jakiegokolwiek zarządzania nimi przez skarżącego.
Według skarżącego, wydane na jego prośbę postanowienie o zawieszeniu postępowania przerwało bieg terminów określonych w rozporządzeniu. Okres zawieszenia postępowania był dla skarżącego konieczny do uzupełnienia braków formalnych w dokumentach, które przedstawił ARiMR nie uchybiając 6 miesięcznemu terminowi.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna.
Nie ulega wątpliwości, że H. K. złożył w dniu 20 sierpnia 2007r. wniosek o przyznanie renty strukturalnej podając, że w skład jego gospodarstwa rolnego wchodzi 7 działek ewidencyjnych, z których sześć zadeklarował do sprzedaży (numery ewidencyjne: [...], [...], [...], [...], [...] i [...]), pozostawiając jedną – nr ewidencyjny [...] o pow. 4156 m2.
Postanowieniem z dnia 1 lutego 2008r. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) w O. stwierdził, że skarżący spełnia warunki niezbędne do uzyskania renty strukturalnej, określone
w § 4 pkt 1-4, 6 i 7, w § 11 oraz w § 19 ust.4 rozporządzenia. Postanowienie to zostało doręczone H. K. w dniu 7 lutego 2008r. i bezspornym jest, że termin 6 miesięcy określony w § 19 ust.7 rozporządzenia upłynął 7 sierpnia 2008r. Zgodnie z treścią tego przepisu (w brzmieniu obowiązującym na datę orzekania przez organy - stosownie do treści § 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa
i Rozwoju Wsi z dnia 16 lipca 2010r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Renty strukturalne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013, Dz.U.10.131.886), wnioskodawca, w terminie 6 miesięcy od dnia otrzymania postanowienia, powinien przekazać gospodarstwo rolne i zaprzestać prowadzenia działalności rolniczej oraz przedłożyć dowody potwierdzające przekazanie gospodarstwa rolnego i zaprzestanie prowadzenia działalności rolniczej.
Przed upływem tego terminu skarżący przedłożył następujące dokumenty:
- akt notarialny z dnia 25 lipca 2008r., zawarty w Kancelarii Notarialnej
w Sandomierzu przed notariuszem M. St. za numerem Rep. A [...], zawierający umowę sprzedaży zawartą pomiędzy H. K.
a E.O., dotyczącą działki nr [...]w O.,
- akt notarialny z 25 lipca 2008r., zawarty w Kancelarii Notarialnej
przed notariuszem M.S. za numerem Rep. A [...], zawierający umowę sprzedaży działek oznaczonych numerami [...] i [...]
w O., zawartą pomiędzy małżonkami K. a Z. P.,
- akt notarialny z dnia 12 maja 2008r., zawarty w Kancelarii Notarialnej
przed notariuszem D.W. za numerem Rep. A [...], zawierający oświadczenie woli wyrażone w imieniu Agencji Nieruchomości Rolnych o wykonaniu na rzecz Skarbu Państwa prawa pierwokupu nieruchomości położonej w O. i W., składającej się z działek oznaczonych nr ewidencyjnymi [...], [...] i [...], w związku
z warunkową umową sprzedaży tych działek, zawartą dnia 10 kwietnia 2008r. pomiędzy małżonkami K. a K. W..
Po terminie 6 miesięcy, o jakim mowa w § 19 ust.7 rozporządzenia, skarżący złożył:
- aneksy do umów sprzedaży zarejestrowanych pod numerem Rep. [...]
i [...], datowane na dzień 13 lutego 2010r., zawierające dodatkowe oświadczenia woli stron w/w umów zawartych 25 lipca 2008r., dostosowane do wymogów rozporządzenia oraz
- protokół zdawczo-odbiorczy z dnia 10 grudnia 2009r. "w sprawie wydania i przejęcia do Agencji Nieruchomości Rolnych, nieruchomości należących dotychczas do J. i H. K. (...), zakupionych przez Agencję przy wykonaniu prawa pierwokupu na podstawie aktu notarialnego Rep. [...] z dnia 12 maja 2008r." Zgodnie z protokołem, przedmiotem przejęcia są nieruchomości rolne niezabudowane położone w gminie O., oznaczone w ewidencji gruntów obrębu O. jako działki nr [...] i [...] o pow. 1,879 ha i obrębu W. jako działka nr [...] o pow. 3,14 ha.
W takich okolicznościach organy obu instancji uznały, że skarżącemu renta strukturalna nie przysługuje, gdyż nie dotrzymał terminu wynikającego z § 19 ust.7 rozporządzenia, aneksy do umów sprzedaży złożone zostały bowiem
z przekroczeniem 6 miesięcy od daty doręczenia postanowienia z dnia 1 lutego 2008r., zaś nieruchomość wobec której Agencja Nieruchomości Rolnych skorzystała z prawa pierwokupu, wydana została dopiero 10 grudnia 2009r.
Nie wnikając w charakter terminu określonego w § 19 ust.7 rozporządzenia
i skutków prawnych, jakie niesie jego uchybienie, podkreślić należy, że przedstawiona w zaskarżonej decyzji ocena zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, jest co najmniej przedwczesna.
Jak wynika z treści § 4 rozporządzenia, rentę strukturalną przyznaje się producentowi rolnemu będącemu osobą fizyczną prowadzącą na własny rachunek działalność rolniczą w gospodarstwie rolnym położonym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, zwanemu dalej "rolnikiem", jeżeli łącznie spełnia on następujące warunki:
1) ukończył 55 lat, lecz nie osiągnął wieku emerytalnego i nie ma ustalonego prawa do emerytury lub renty;
2) prowadził nieprzerwanie działalność rolniczą w gospodarstwie rolnym w okresie co najmniej 10 lat bezpośrednio poprzedzających złożenie wniosku o rentę strukturalną i w okresie ostatnich 10 lat podlegał przez okres co najmniej 5 lat ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu, określonemu w przepisach
o ubezpieczeniu społecznym rolników, zwanemu dalej "ubezpieczeniem emerytalno-rentowym";
3) w dniu złożenia wniosku o rentę strukturalną:
a) podlegał ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu,
b) nie posiadał zaległości w opłacaniu należności z tytułu ubezpieczenia społecznego rolników;
4) został wpisany do ewidencji producentów, stanowiącej część krajowego systemu ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności;
5) przekazał gospodarstwo rolne o łącznej powierzchni użytków rolnych wynoszącej co najmniej 3 ha, a w przypadku gospodarstw rolnych położonych
w województwie małopolskim, podkarpackim, śląskim lub świętokrzyskim - co najmniej 1 ha, z zastrzeżeniem § 6 ust. 1 pkt 2 lit.a (nie mającego zastosowanai w stanie sprawy); w przypadku gospodarstw rolnych położonych na obszarze więcej niż jednego województwa, za województwo, w którym jest położone gospodarstwo rolne, uznaje się to województwo, w którym jest położona największa część użytków rolnych wchodzących w skład tego gospodarstwa;
6) zaprzestał prowadzenia działalności rolniczej.
Przepis § 6 rozporządzenia stanowi zaś:
1. Warunek przekazania gospodarstwa rolnego, o którym mowa w § 4 pkt 5, uważa się za spełniony, jeżeli:
1) zostały przekazane wszystkie użytki rolne wchodzące w skład tego gospodarstwa, będące zarówno przedmiotem odrębnej własności rolnika i jego małżonka, jak również przedmiotem ich współwłasności, z zastrzeżeniem § 9 pkt 1;
2) przekazanie nastąpiło:
a) przez przeniesienie własności gospodarstwa rolnego w całości na rzecz jednego następcy, przy czym powierzchnia użytków rolnych wchodzących
w skład gospodarstwa rolnego przekazywanego na rzecz następcy,
z wyjątkiem zstępnego, nie może być mniejsza niż średnia powierzchnia gruntów rolnych w gospodarstwie w województwie, w którym jest położona największa część użytków rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego, z tym że w województwie, w którym średnia powierzchnia gruntów rolnych w gospodarstwie jest wyższa niż średnia powierzchnia gruntów rolnych w kraju, minimalna powierzchnia użytków rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego przekazywanych na rzecz następcy nie może być mniejsza niż średnia powierzchnia gruntów rolnych w gospodarstwie w kraju, albo
b) na powiększenie jednego lub kilku gospodarstw rolnych przez odpłatne lub nieodpłatne przeniesienie własności użytków rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego, przy czym powierzchnia użytków rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego po powiększeniu nie może być mniejsza niż średnia powierzchnia gruntów rolnych w gospodarstwie w województwie,
w którym jest położona największa część przekazywanych użytków rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego, z tym że w województwie, w którym średnia powierzchnia gruntów rolnych jest wyższa niż średnia powierzchnia gruntów rolnych w kraju, powierzchnia użytków rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego po powiększeniu nie może być mniejsza niż średnia powierzchnia gruntów rolnych w kraju.
2. Warunek przekazania gospodarstwa rolnego uważa się także za spełniony, jeżeli Agencja Nieruchomości Rolnych skorzystała z określonego w ustawie z dnia 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego (Dz. U. Nr 64, poz. 592) prawa pierwokupu lub prawa, o którym mowa w art. 4 ust. 1 tej ustawy, w zakresie użytków rolnych wchodzących w skład tego gospodarstwa.
Mając na uwadze stan faktyczny sprawy, nie ulega wątpliwości, że H. K. spełniał warunki określone w § 4 pkt 1-5 w zw. z § 6 ust.1 pkt 2b i § 6 ust.2, gdyż należące do niego gospodarstwo rolne przekazał na powiększenie dwóch innych gospodarstw poprzez odpłatne przeniesienie własności działek nr: [...]
i [...] - na rzecz Z. P. oraz [...]- na rzecz E. O.; co się zaś tyczy pozostałych trzech działek nr [...], [...] i [...] Agencja Nieruchomości Rolnych
w R. skorzystała z prawa pierwokupu.
O przeniesieniu własności w/w działek świadczą akty notarialne znajdujące się
w aktach sprawy, które zgodnie z treścią § 20 ust.3 rozporządzenia, stanowią dowód potwierdzający przekazanie gospodarstwa rolnego.
Przypomnienia przy tym wymaga, że stosownie do treści art. 155 § 1 w zw. z art. 158 kodeksu cywilnego, zawarta w formie aktu notarialnego umowa sprzedaży nieruchomości, przenosi własność na nabywcę. Do zaistnienia takiego właśnie skutku prawnego nie ma zatem żadnego znaczenia okoliczność zawarcia
w późniejszym terminie aneksów dotyczących uzupełnienia – zgodnie z § 8 rozporządzenia - złożonych przez strony umowy oświadczeń woli w zakresie spełnienia warunków określonych w § 6 ust.1 lub 2 oraz § 7. Przeniesienie własności gospodarstwa rolnego nastąpiło więc w dacie zawarcia aktów notarialnych, tj. 12 maja i 25 lipca 2008r. i w tym zakresie wymóg, o jakim mowa w § 4 pkt 5 w zw. z § 19 ust.7 rozporządzenia został zachowany. Dotyczy to także skorzystania przez ANR z prawa pierwokupu działek oznaczonych numerami [...], [...]
w O. oraz [...] w W.. Stosownie bowiem do treści art. 597 § 2 kc w zw. z art. 600 § 1 kc, prawo pierwokupu wykonywa się przez oświadczenie złożone zobowiązanemu. Jeżeli zawarcie umowy sprzedaży rzeczy, której dotyczy prawo pierwokupu, wymaga zachowania szczególnej formy, oświadczenie o wykonaniu prawa pierwokupu powinno być złożone w tej samej formie. Przez wykonanie prawa pierwokupu dochodzi do skutku między zobowiązanym a uprawnionym umowa sprzedaży tej samej treści, co umowa zawarta przez zobowiązanego z osobą trzecią, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej.
W stanie faktycznym sprawy, złożenie przez przedstawiciela ANR oświadczenia woli - w formie aktu notarialnego - o skorzystaniu wobec w/w nieruchomości z prawa pierwokupu, spowodowało zatem skutek prawny w postaci przeniesienia własności tej nieruchomości na Agencję.
Znajdujący się w aktach sprawy dokument, a mianowicie protokół zdawczo-odbiorczy z dnia 10 grudnia 2009r., organ winien był ocenić jedynie z punktu widzenia spełnienia warunku z § 4 pkt 6 w zw. z § 9 rozporządzenia, tj. zaprzestania prowadzenia działalności rolniczej.
Zgodnie z § 9, warunek zaprzestania prowadzenia działalności rolniczej,
o którym mowa w § 4 pkt 6, uważa się za spełniony, jeżeli po przekazaniu gospodarstwa rolnego:
1) łączna powierzchnia użytków rolnych posiadanych lub współposiadanych przez uprawnionego do renty strukturalnej i jego małżonka nie przekracza 0,5 ha,
a działalność rolnicza prowadzona na tych użytkach służy wyłącznie zaspokajaniu potrzeb własnych uprawnionego oraz osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym;
2) zarówno uprawniony do renty strukturalnej, jak i jego małżonek nie prowadzą działu specjalnego produkcji rolnej w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników.
Stosownie do treści § 20 ust.4 rozporządzenia, dowodami zaprzestania prowadzenia działalności rolniczej są w szczególności:
1) oświadczenie o spełnianiu warunku, o którym mowa w § 6 ust. 1;
2) zaświadczenie właściwego organu podatkowego o niepodleganiu wnioskodawcy opodatkowaniu podatkiem dochodowym z tytułu prowadzenia działów specjalnych produkcji rolnej.
Nie ulega wątpliwości, że takie oświadczenie skarżącego oraz zaświadczenie właściwego organu podatkowego, znajdują się w aktach sprawy.
Do ustalenia, czy skarżący zrealizował przesłankę zaprzestania prowadzenia działalności rolniczej, nie wystarczy zatem sam fakt spisania opisanego wyżej protokołu, z którego wynika jedynie, że wymienione w nim działki zostały w dniu 10 grudnia 2009r. przekazane na rzecz ANR, a więc od tej daty Agencja zaczęła nimi władać. Na podstawie treści tego dokumentu nie można jednak przyjąć, że przed 10 grudnia 2009r. skarżący i jego małżonka posiadali tę nieruchomość, co mogłoby powodować ustalenie, że H. K. nie zaprzestał prowadzenia działalności rolniczej, stosownie do treści § 9 rozporządzenia. Trzeba bowiem wziąć pod uwagę, że dnia 10 kwietnia 2008r. skarżący zawarł warunkową umowę sprzedaży działek nr [...], [...] i [...] z K. W. i na podstawie akt sprawy nie można ustalić, kto - do daty przekazania tych działek Agencji - był
w faktycznym ich posiadaniu. Jak wynika przy tym z oświadczenia H. K. złożonego na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w dniu 25 listopada 2010r., zaprzestał on wraz z żoną uprawiać i użytkować te działki od daty zawarcia umowy z K. W., która je "obsiewała (...) aż do wyjaśnienia (...) sprawy z Agencją".
Ustalenia powyższych okoliczności zabrakło w postępowaniu przed organami obu instancji, które – z naruszeniem art. 21 ust.2 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 7 marca 2007 r.
o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz.U.07.64.427 ze zm) – nie wyjaśniły, czy skarżący spełnia warunek zaprzestania prowadzenia działalności rolniczej, o jakim mowa w § 4 pkt 6 w zw. z § 9 rozporządzenia. Ponieważ naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a konkretnie na ustalenie prawa H. K. do renty strukturalnej, koniecznym stało się uchylenie zarówno zaskarżonej decyzji, jak poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, o czym Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c p.p.s.a.
Orzeczenie zawarte w pkt II wyroku oparte zostało na art. 152 p.p.s.a.
Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ, mając na uwadze przedstawione wyżej uwagi, ustali – po przeprowadzeniu stosownego postępowania wyjaśniającego - czy skarżący wraz z małżonką byli posiadaczami nieruchomości oznaczonej jako działki nr: [...],[...] i [...] po przejściu jej własności na ANR w R. (tj. po skorzystaniu z prawa pierwokupu) i dopiero na tej podstawie oceni, czy skarżący spełnia warunek zaprzestania prowadzenia działalności rolniczej, niezbędny do przyznania mu renty strukturalnej.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło