II SA/Ke 661/08

Referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Kielcach Dnia 3 grudnia 2008 r. Referendarz sądowy Małgorzata Długońska po rozpoznaniu w dniu 3 grudnia 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku H. K. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi H. K. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] nr [...] w przedmiocie płatności do gruntów rolnych postanawia: I. zwolnić skarżącego od kosztów sądowych w całości, II. oddalić wniosek o ustanowienie radcy prawnego. H. K. złożył w dniu 25 listopada 2008 r. formularz urzędowy PPF wnosząc o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie z jego skargi na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] w przedmiocie płatności do gruntów rolnych. Ze złożonego formularza wynika, że wnioskodawca prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną i jedynym źródłem ich utrzymania jest renta skarżącego w wysokości [...]zł netto miesięcznie. Wnioskodawca nie wykazał innego majątku poza domem jednorodzinnym wielkości 70 m kw i nieuprawianą nieruchomością rolną o powierzchni 3 ha. Skarżący jest osobą niepełnosprawną, schorowaną, wymaga stałej kontroli lekarskiej i przyjmowania lekarstw, na zakup których nie zawsze wystarcza mu pieniędzy. Na gruncie obowiązujących przepisów dotyczących postępowań sądowych obowiązuje zasada, zgodnie którą koszty sądowe, jak również koszty wynagrodzenia fachowego pełnomocnika, pokrywa strona dochodząca swych roszczeń. Regulacje postępowania sądowoadministracyjnego pozwalają skarżącym, nie posiadającym wystarczających środków finansowych koniecznych do ochrony ich interesu prawnego na ubieganie się o przyznanie tzw. prawa pomocy. Zgodnie z art. 245 § 1 i art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz.1270 ze zm.) przyznanie prawa pomocy przysługuje osobie fizycznej, która wykaże że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmujące zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub radcy prawnego) bądź osobie, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego). Ubiegający się o przyznanie prawa pomocy winien w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa. Biorąc pod uwagę sytuację majątkową i życiową wnioskodawcy, w tym niski dochód na dwie dorosłe osoby, posiadanie jedynie nieruchomości oraz zły stan zdrowia wiążący się z wydatkami na zakup lekarstw, że skarżący nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i żony, a zatem jego wniosek zasługuje na uwzględnienie w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Natomiast wniosek o ustanowienie radcy prawnego podlega oddaleniu. Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 20 czerwca 2008 r. sygn. akt II OZ 625/08 (niepublikowane), ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika prawnego z urzędu następuje tylko wówczas, gdy brak profesjonalnej pomocy prawnej może pozbawić stronę możliwości obrony swoich praw. Takie niebezpieczeństwo nie zachodzi w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym z uwagi na gwarancje procesowe przewidziane w art. 134 § 1 i art. 140 § 1 ustawy p.p.s.a. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd zatem bada wnikliwie sprawę bez względu na fachowość, treść i konstrukcję skargi lub wniosku sporządzonych przez stronę. Ponadto sąd poucza strony działające w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego o dopuszczalności, terminie i sposobie wniesienia środka zaskarżenia od orzeczeń sądowych. Na etapie postępowania sądowodaministracyjnego przed wydaniem wyroku nie jest wymagany przymus adwokacki, skarżący może skutecznie dokonać wszystkich czynności osobiście. Ponadto należy podkreślić, że wnioskodawca był obecny na rozprawie w Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w dniu 18 września 2008 r., a zatem jest w stanie stawić się w sądzie i ma pewne doświadczenie w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Poza tym H. K. w dniu 7 listopada 2008 r. udzielił adwokatowi R. B. pełnomocnictwa do sporządzenia skargi kasacyjnej i reprezentowania go w sprawie II SA/Ke 386/08 dotyczącej płatności bezpośrednich do gruntów rolnych. Nie ma przeszkód aby ten sam adwokat z wyboru był pełnomocnikiem skarżącego także w rozpatrywanej sprawie. Wobec powyższego na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 1 i 3, art. 246 § 1 pkt 1 i 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji postanowienia.