II SA/Ke 665/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Teresa Kobylecka (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Sylwester Miziołek, Sędzia NSA Anna Żak, Protokolant Joanna Nowak, po rozpoznaniu w dniu 26 sierpnia 2014 r. na rozprawie sprawy ze skargi Z. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie specjalnego zasiłku opiekuńczego p o s t a n a w i a umorzyć postępowanie sądowe. Decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu odwołania Z.S., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymało w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta z dnia [...] orzekającą o odmowie przyznania prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego dla osoby rezygnującej z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą o odpowiedniej niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności, wnioskowanego na B. S. Odmawiając przyznania prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego organ I instancji podniósł, że na mocy orzeczenia Lekarza Orzecznika ZUS z dnia 3 lipca 2013r. B.S. została zaliczona do znacznego stopnia niepełnosprawności. Wskazał, że obowiązek alimentacyjny, stosownie do art. 128 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo, a przyczyną odmowy przyznania świadczenia było pozostawanie strony w związku małżeńskim. W odwołaniu od ww. decyzji Z.S. wyjaśnił, że żona B.S. na mocy orzeczenia lekarskiego ZUS z dnia 3 lipca 2013r. została uznana za osobę niezdolną do samodzielnej egzystencji, wymaga całodobowej opieki i rehabilitacji przez bardzo długi okres, w związku z czym on sam nie może podjąć żadnej pracy. Rozpatrując sprawę w trybie odwoławczym Kolegium nie podzieliło stanowiska, że w sytuacji pozostawania w związku z małżeńskim nie można mówić o obowiązku alimentacyjnym jednego małżonka względem drugiego i stwierdziło, że ta okoliczność nie stanowi podstawy do odmowy przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego. Organ odwoławczy zauważył, że łączny dochód rodziny Z.S. w 2011r. nie przekroczył kryterium dochodowego. Jednakże, zdaniem SKO, skarżący nie może zostać zaliczony do osób rezygnujących z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania stałej opieki nad niepełnosprawną żoną. Kolegium wskazało, że B.S. w listopadzie 2010r. uległa wypadkowi, w wyniku czego doznała urazu rdzenia kręgowego i porusza się na wózku inwalidzkim. Opiekuje się nią mąż – Z. S., który w okresie od 21 grudnia 2010r. do 31 grudnia 2011r. prowadził działalność gospodarczą. W oświadczeniu z 12 sierpnia 2013r. stwierdził, że musiał zrezygnować z pracy aby zapewnić opiekę żonie, która jest całkowicie uzależniona od pomocy osób drugich przy ubieraniu, myciu, sporządzaniu posiłków, robieniu zakupów, sprzątaniu, podczas wizyt lekarskich oraz ćwiczeń rehabilitacyjnych. W rodzinie nie ma innej osoby, która mogłaby się nią zająć. Skarżący nie rejestruje się w PUP, gdyż nie może podjąć pracy, syn mieszka w S., gdzie pracuje i zajmuje się swoją rodziną, zaś córka jest uczennicą III klasy liceum i nie może opiekować się matką. W oświadczeniu z dnia sierpnia 2013 r. B.S. potwierdziła, że opiekuje się nią mąż, który nie może podjąć pracy z uwagi na konieczność sprawowania nad nią opieki. W ocenie Kolegium zebrany materiał dowodowy potwierdza, że skarżący nie zrezygnował z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad żoną, albowiem niezdolność do pracy oraz do samodzielnej egzystencji B.S. powstała 19 listopada 2010r. Po dacie ustalenia niepełnosprawności skarżący zarejestrował w dniu 21 grudnia 2010r. działalność gospodarczą, którą prowadził do 31 grudnia 2011r., a następnie był zarejestrowany jako bezrobotny m.in. od dnia 4 stycznia 2012r. do 16 marca 2012r. Zdaniem Kolegium, Z.S. podjął się prowadzenia działalności gospodarczej już po zaliczeniu żony do znacznego stopnia niepełnosprawności, a zatem nie jest możliwe przyznanie mu wnioskowanego świadczenia, bowiem brak jest faktycznego związku między ustaniem zatrudnienia skarżącego, a koniecznością sprawowania opieki nad żoną. Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach złożył Z.S. zarzucając, że jest dla niego krzywdząca. Wyjaśnił, że będąc osobą zarejestrowaną w PUP z prawem do zasiłku od dnia 13 czerwca 2008r. do 12 grudnia 2009r., a następnie od 13 grudnia 2009r. bez prawa do zasiłku, gromadził dokumenty oraz załatwiał formalności związane z uruchomieniem działalności gospodarczej oraz oczekiwał na środki na ten cel. Wypadek żony przerwał te procedury, a opieka nad nią pochłaniała zbyt dużo czasu, aby mógł ich dopełnić. W dniu 21 grudnia 2010r. rozpoczął działalność gospodarczą jednocześnie wywiązując się z opieki nad żoną. Działalność ta nie przynosiła dochodów, ponieważ skarżący, z uwagi na konieczność opieki, praktycznie jej nie prowadził i nie mógł kontynuować. Po "wyrejestrowaniu" działalności w dniu 31 grudnia 2011r. ponownie zarejestrował się w PUP i nie podjął zatrudnienia. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Dokonane przez skarżącego Z. S. cofnięcie skargi w sprawie niniejszej oznacza jego rezygnację z dochodzenia na drodze sądowej ochrony tej sfery jego praw i interesów, które były przedmiotem postępowania, a tym samym rezygnację z kontynuowania postępowania sądowoadministracyjnego i realizacji uprawnień wynikających z zasady prawa do sądu. Zgodnie bowiem z art. 60 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przesądami administracyjnymi (Dz.U. 2012, poz. 2170), dalej p.p.s.a., skarżący może cofnąć skargę. Ta czynność skarżącego jest co do zasady wiążąca dla wojewódzkiego sądu administracyjnego. Związanie sądu wolą skarżącego jest wynikiem zasady, że skarżący może rozporządzać skargą po jej wniesieniu do czasu jej rozpoznania przez sąd pierwszej instancji (por. wyrok NSA z dnia 8 października 2007r., sygn. akt I OSK 3/07). Instytucja ta jednak podlega kontroli sądu administracyjnego, ponieważ cyt. przepis art. 60 stanowi, że sąd uzna cofnięcie za niedopuszczalne, jeżeli zmierza ono do obejścia prawa lub spowodowałoby utrzymanie w mocy aktu lub czynności dotkniętych wada nieważności. W sprawie niniejszej Sąd uznał, że nie zachodzą przesłanki określone w cytowanym przepisie, co oznacza że cofnięcie skargi w świetle art. 60 p.p.s.a. było dopuszczalne i skuteczne. Zaskarżona decyzja nie jest dotknięta wadą nieważności. Przede wszystkim zauważyć należy, że ustawą z dnia 4 kwietnia 2014r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz.U. 2014, poz. 567) określono warunki nabywania oraz zasady ustalania i wypłacania zasiłków dla opiekunów osobom, które utraciły prawo do świadczeń pielęgnacyjnych z dniem 1 lipca 2013r. w związku z wygaśnięciem z mocy prawa decyzji przyznającej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Z dniem 1 lipca 2013r. wygasła z mocy prawa (na podstawie art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw - Dz.U. poz. 1548 oraz 2013r. poz. 1557) decyzja z dnia 5 lipca 2012r., na mocy której skarżący pobierał świadczenie pielęgnacyjne na żonę B.S. Należy zatem wskazać, że przepis art. 2 ustawy z dnia 4 kwietnia 2014r. stanowi, że zasiłek dla opiekuna, przysługujący osobom, które utraciły prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z dniem 1 lipca 2013r. przysługuje - za okresy od dnia 1 lipca 2013r. do dnia poprzedzającego dzień wejścia w życie ustawy (tj. do dnia 14 maja 2014r.), w których osoba spełniała warunki do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego określonego w ustawie z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 2012r., z ustawowymi odsetkami (13%), przysługującymi od dnia wejścia w życie ustawy, tj. od 15 maja 2014r. (ust. 1 pkt 1) - oraz od dnia wejścia w życie ustawy (tj. od 15 maja 2014r.), jeżeli osoba spełnia warunki do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego określone w ustawie o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 2012r. (ust. 1 pkt 2). Przepis art. 16a ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 2012r. określał, że uprawnionymi do uzyskania specjalnego zasiłku opiekuńczego są osoby, na których ciąży obowiązek alimentacyjny i które nie podejmują zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej oraz które rezygnują zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby, w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Należy także zauważyć, że zasiłek dla opiekuna nie przysługuje za okresy, w których osobie ubiegającej się o zasiłek dla opiekuna zostało ustalone m.in. prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego (art. 2 ust. 5 pkt 1), o które w sprawie niniejszej wnosił Z. S.. Umorzenie niniejszego postępowania sądowego w sprawie ze skargi na decyzję odmawiającą przyznania skarżącemu specjalnego zasiłku opiekuńczego oznacza, że w określonym zaskarżoną decyzją okresie Z.S. nie miał ustalonego prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego, wobec czego może skorzystać z uprawnienia przewidzianego w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 161 § 1 pkt 1 p.p.s.a. umorzył postępowanie sądowe