II SA/Ke 666/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Ziomek, Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Armański, Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal (spr.), Protokolant Starszy inspektor sądowy Urszula Opara, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 stycznia 2018r. sprawy ze skargi [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy I. oddala skargę; II. przyznaje od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach) na rzecz adwokata [...] kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych w tym VAT w kwocie 55,20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze , po rozpatrzeniu odwołania A. B., utrzymało w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Starosty [...] z dnia [...] w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy kategorii A, B, C, E. Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych: Wnioskiem z dnia 23.12.2016r. Prokurator Prokuratury Rejonowej [...] zwrócił się do organu I instancji o skierowanie A. B. na badania lekarskie celem stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami mechanicznymi. Powołano się na postanowienie Sądu Rejonowego III Wydział Rodzinny i Nieletnich z dnia 20 października 2016r. o sygn. akt III RNs 1546/16, w którym orzeczono wobec A. B. obowiązek podjęcia leczenia odwykowego w warunkach lecznictwa niestacjonarnego. W załączeniu została przedstawiona opinia sporządzona przez specjalistów z zakresu psychiatrii i psychologii, z której wynika że A. B. jest uzależniony od alkoholu i powinien być poddany zarówno leczeniu odwykowemu, jak również psychiatrycznemu w warunkach ambulatoryjnych. Ze względu na powyższe, ostateczną decyzją z dnia 19.01.2017r., wydaną z upoważnienia Starosty [...], A. B. został skierowany na badania lekarskie przeprowadzone w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami z pouczeniem, że strona powinna się na nie zgłosić w terminie miesiąca od dnia doręczenia decyzji – na podstawie art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy z dnia 5.01.2011r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2016r. poz. 627 ze zm.), zwanej dalej ustawą. W związku z niewywiązaniem się przez stronę z nałożonego obowiązku organ I instancji decyzją z dnia 11.05.2017r. orzekł o zatrzymaniu A. B. prawa jazdy kategorii A, B, C, E, wydanego w dniu 13.05.2002r. przez Starostę [...] – na podstawie art. 102 ust. 1 pkt 3 lit. a w zw. z art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy. Odwołanie od powyższej decyzji wniósł A. B., podnosząc, że prawo jazdy jest mu potrzebne w celu zapewnienia dojazdu do lekarzy. Podkreślił, że nigdy nie prowadził samochodu pod wpływem alkoholu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymując w mocy zakwestionowane rozstrzygnięcie, podkreśliło, że wydawana na podstawie art. 102 ust. 1 pkt 3 lit. a ustawy decyzja nie ma charakteru uznaniowego, lecz jest decyzją, którą organ jest zobowiązany wydać w każdym przypadku opisanym w hipotezie tej normy prawnej. W postępowaniu administracyjnym w sprawie dotyczącej zatrzymania prawa jazdy z powodu niepoddania się badaniu przez kierowcę nie mogą być ponownie badane okoliczności i przesłanki, które warunkowały wydanie decyzji nakazującej kierowcy poddanie się badaniu, a podjętym w tym zakresie rozstrzygnięciem organ jest związany. Reasumując, Kolegium stwierdziło, że decyzja o skierowaniu na badania lekarskie została doręczona stronie w dniu 24.01.2017r., a zawiadomienie o wszczęciu postępowania administracyjnego - w dniu 28.04.2017r. W konsekwencji w niniejszej sprawie została spełniona przesłanka nieprzedstawienia w wymaganym terminie orzeczenia o istnieniu lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem, a tym samym zasadnym było wydanie decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniósł A. B., powtarzając argumentację przedstawioną w odwołaniu i dodając, że w lutym 2017r., po otrzymaniu zawiadomieniu o skierowaniu na badania lekarskie, zgłosił się do Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy i uzyskał informację, że ma udokumentować, iż podjął leczenie odwykowe. Następnie w dniu 17.02.2017r. złożył wniosek o wydanie przedmiotowej dokumentacji, przy czym od lipca 2016r. nie spożywa alkoholu – dlatego też postanowieniem z dnia 30.03.2017r. 194/17 Sąd Rejonowy uchylił obowiązek leczenia odwykowego, orzeczony postanowieniem z dnia 20.10.2016r. Orzeczenia tego nie posiadał w dniu zgłoszenia się do Ośrodka, gdyż był przekonany, że Sąd prześle wyrok do Starostwa Powiatowego w sposób na tyle sprawny, że zostanie poinformowany, jakie będzie dalsze postępowanie w zakresie badań lekarskich po uchyleniu tego orzeczenia. W konsekwencji nie spodziewał się, że informacja o postanowieniu Sądu Rejonowego zwalniającym z obowiązku leczenia odwykowego nie wpłynęła do Starostwa. Uznał natomiast, że zostanie poinformowany, iż badania lekarskie również będą uchylone. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1, art. 2 i art. 3 ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2017r., poz. 1369 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.", wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 P.p.s.a.). Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się naruszeń prawa skutkujących koniecznością jego uchylenia lub stwierdzenia nieważności. Materialnoprawną podstawę wydania decyzji w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy stanowił art. 102 ust. 1 pkt 3 lit. a ustawy o kierujących pojazdami. Stosownie do tego przepisu, starosta wydaje decyzję administracyjną o zatrzymaniu prawa jazdy lub pozwolenia na kierowanie tramwajem, w przypadku gdy osoba posiadająca prawo jazdy lub pozwolenie na kierowanie tramwajem nie przedstawiła w wymaganym terminie orzeczenia o istnieniu lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem, o którym mowa w art. 79 ust. 2, w myśl którego uprawniony lekarz, po przeprowadzeniu badania lekarskiego, wydaje osobie badanej orzeczenie lekarskie. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym zgodnie podnosi się, że wydawana na podstawie przepisu art. 102 ust. 1 pkt 3 lit. a tej ustawy decyzja nie ma charakteru uznaniowego, lecz jest decyzją, którą organ jest zobowiązany wydać w każdym przypadku opisanym w hipotezie tej normy prawnej. Z akt sprawy niniejszej wynika, że w związku z wydaniem przez Sąd Rejonowy III Wydział Rodzinny i Nieletnich postanowienia z dnia 20 października 2016r., Prokurator Prokuratury Rejonowej [...] wnioskiem z dnia 23.12.2016r. zwrócił się do organu I instancji o skierowanie A. B. na badania lekarskie celem stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami mechanicznymi. W powołanym postanowieniu orzeczono bowiem wobec A. B. obowiązek podjęcia leczenia odwykowego w warunkach lecznictwa niestacjonarnego. Ponadto z opinii psychiatryczno-psychologicznej z lipca 2016r. wynika, że A. B. jest uzależniony od alkoholu i powinien być poddany leczeniu odwykowemu, jak również psychiatrycznemu w warunkach ambulatoryjnych. Z uwagi na powyższe, decyzją z dnia 19.01.2017r. Starosta [...] skierował skarżącego na badania lekarskie przeprowadzone w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami z pouczeniem, że strona powinna się na nie zgłosić w terminie miesiąca od dnia doręczenia decyzji. Jak wynika bowiem z art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy o kierujących pojazdami starosta wydaje decyzję administracyjną o skierowaniu kierowcy na badanie lekarskie, jeżeli istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do stanu zdrowia. Z uwagi na brak wniesienia przez stronę odwołania, rozstrzygnięcie to stało się ostateczne. W związku z niewywiązaniem się przez stronę z nałożonego obowiązku (okoliczność niesporna) organ I instancji zawiadomił o wszczęciu postępowania w sprawie wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy (pismo z dnia 25.04.2017r., doręczone w dniu 28.04.2017r.), a następnie wydał – wobec spełnienia przesłanek z art. 102 ust. 1 pkt 3 lit. a ustawy – rozstrzygnięcie w tym przedmiocie. Jak już wskazano wyżej, decyzja z dnia 19.01.2017r. w przedmiocie skierowania skarżącego na badania lekarskie stała się ostateczna w administracyjnym toku instancji (art. 16 § 1 K.p.a.). Decyzja ta funkcjonuje w obrocie prawnym i korzysta z domniemania legalności i prawidłowości, co oznacza, że powinna być respektowana tak przez samego skarżącego, jak również przez organy prowadzące postępowanie w sprawie niniejszej. W tym stanie rzeczy, organy obu instancji były związane treścią tego rozstrzygnięcia i wobec braku wypełnienia przez stronę nałożonego obowiązku, nie miały innej możliwości, jak tylko orzec o zatrzymaniu skarżącemu prawa jazdy. W tych okolicznościach faktycznych i prawnych nie mogła odnieść skutku argumentacja skarżącego, oparta na błędnym założeniu, że w sprawie, której przedmiotem jest zatrzymanie prawa jazdy, ocenie organów powinny podlegać okoliczności i przesłanki warunkujące wydanie wcześniejszego rozstrzygnięcia tj. skierowania na badania lekarskie. Zaznaczyć również trzeba, że jakkolwiek obie decyzje wymienione w przepisach art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b (skierowanie na badania lekarskie) i art. 102 ust. 1 pkt 3 lit. a ustawy (zatrzymanie prawa jazdy) pozostają ze sobą w związku w tym znaczeniu, że decyzja o zatrzymaniu prawa jazdy wydawana jest w następstwie niepoddania się przez stronę badaniu, to jednak każda z nich podejmowana jest w odrębnym postępowaniu administracyjnym w rozumieniu art. 1 pkt 1 K.p.a., kreując odrębne sprawy administracyjne (sprawy indywidualne, rozstrzygane w drodze decyzji administracyjnej). Jak trafnie zauważył w tym zakresie Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 7.02.2017r. o sygn. akt I OSK 778/15, LEX nr 2278453, od każdego z tych rozstrzygnięć stronie przysługuje odwołanie, a następnie skarga do sądu administracyjnego. W rezultacie w postępowaniu administracyjnym w sprawie dotyczącej zatrzymania prawa jazdy z powodu niepoddania się badaniu lekarskiemu przez kierowcę nie mogły być ponownie badane te okoliczności i przesłanki, które warunkowały wydanie uprzedniej decyzji nakazującej kierowcy poddanie się temu badaniu. Organ załatwiający sprawę zatrzymania prawa jazdy jest bowiem związany decyzją o skierowaniu na badania lekarskie. Sprawy rozstrzygane odrębnymi decyzjami pozostają natomiast odrębnymi sprawami administracyjnymi w rozumieniu art. 1 pkt 1 K.p.a. bez względu na fakt, że jedna z nich, jak przyjmuje się w doktrynie, wchodzi w skład szeroko rozumianej podstawy prawnej kolejnej decyzji (por. B. Adamiak, J. Borkowski, k.p.a., Komentarz, wyd. 13, Warszawa 2014, s. 590). W konsekwencji, w postępowaniu sądowoadministracyjnym dotyczącym orzeczenia o zatrzymaniu stronie prawa jazdy nie istnieje możliwość podważenia prawomocnej decyzji o skierowaniu strony na stosowne badania lekarskie (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 6 listopada 2014r. o sygn. akt III SA/Po 285/14, LEX nr 1766924). Niezależnie od powyższego, należy wskazać, że w przypadku decyzji administracyjnej, której byt warunkowany jest istnieniem w obrocie wcześniejszej decyzji, wadliwość pierwszej z nich może zasadniczo wpływać na wadliwość późniejszej decyzji tzw. decyzji opartej o wcześniejszą. Rodzaj wadliwości jednej z nich będzie decydował o konieczności i sposobie wzruszenia kolejnej, co jest możliwe – ale dopiero w odrębnym postępowaniu administracyjnym we właściwym trybie nadzwyczajnym (por. art. 145 § 1 pkt 8 i art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. oraz uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia z dnia 13.11.2012r. o sygn. akt I OPS 2/12, dostępną w Centralnej Bazie Orzeczeń i Informacji o Sprawach). Natomiast w rozpoznawanej sprawie brak jest informacji, aby skarżący składał stosowne wnioski w tym zakresie, w rezultacie których doszłoby do uchylenia decyzji o skierowaniu na badania lekarskie (co nie wyklucza podjęcia takich działań w przyszłości). Tym samym organy obu instancji były zobligowane do respektowania postanowień zawartych w ostatecznej, pozostającej w obrocie prawnym, decyzji z dnia 19.01.2017r., prawidłowo ograniczając się w prowadzonym postępowaniu wyłącznie do zbadania przesłanki braku poddania się przez skarżącego nakazanemu badaniu lekarskiemu. W świetle powyższego, skoro z prawidłowych ustaleń organów wynika, że skarżący w wymaganym trybie został skierowany na badania lekarskie i nie dopełnił tego obowiązku w wyznaczonym terminie, to nie może budzić wątpliwości, że w realiach rozpoznawanej sprawy zostały spełnione przesłanki przewidziane w art. 102 ust. 1 pkt 3 lit. a ustawy. Skoro podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w pkt I sentencji wyroku na podstawie art. 151 ustawy P.p.s.a. Jednocześnie w pkt II tego orzeczenia Sąd przyznał pełnomocnikowi ustanowionemu z urzędu wynagrodzenie w łącznej wysokości 295,20 zł – na podstawie art. 250 § 1 ustawy P.p.s.a. w związku z § 21 ust. 1 pkt 1c i § 4 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2016r., poz. 1714 ze zm.).