II SA/Ke 676/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Ziomek (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Jacek Kuza, Asesor WSA Agnieszka Banach, Protokolant Starszy inspektor sądowy Sebastian Styczeń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 listopada 2018r. sprawy ze skargi W. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 21 września 2018r. znak: [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę. Decyzją z dnia 21 września 2018 r., znak: [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta decyzję z dnia 16 lipca 2018 r., znak: [...], odmawiającą przyznania W. S. pomocy społecznej w formie zasiłku specjalnego celowego z przeznaczeniem na realizację recept. W uzasadnieniu organ II instancji przedstawił następujący stan faktyczny i prawny sprawy. Wnioskiem z dnia 6 kwietnia 2018 r. W. S. wystąpił do Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie (MOPR) o pomoc w formie opiekuna przy wchodzeniu do domu oraz świadczeń zdrowotnych. W dniu 23 kwietnia 2018 r. pracownicy MOPR udali się do miejsca zamieszkania wnioskodawcy, nie zostali jednak wpuszczeni do domu w celu przeprowadzenia wywiadu środowiskowego; wnioskodawca stwierdził, że do mieszkania wchodzi się po drabinie przez okno. W dniu 23 kwietnia 2018 r. W. S. do protokołu doprecyzował, że wnioskuje o pomoc przy wykupieniu recept na leki z dnia 27 lutego, 12 kwietnia i 19 kwietnia 2018 r. Wniosek uzasadnił tym, że cały swój dochód (rentę) przeznaczył na obsługę prawną związaną ze sprawą sądową o udostepnienie budynku (nakaz). W dniu 4 maja 2018 r. wnioskodawca, uprzedzony o dacie wywiadu środowiskowego i konsekwencjach niewyrażenia zgody na jego przeprowadzenie, ponownie poinformował pracowników socjalnych, przybyłych przeprowadzić wywiad środowiskowy, że do lokalu wchodzi się po drabinie przez okno. Główne wejście do mieszkania przez ganek było zabite deskami. Wnioskodawca do protokołu oświadczył, że wejście do lokalu zabezpieczył główny najemca P. S. W piśmie z dnia 15 maja 2018 r. zarządca zamieszkiwanego przez wnioskodawcę budynku przy ul. T. 5 w K., Prezes Zarządu "C". S.A. , oświadczył, że nie znane mu są problemy ze stanem technicznym wejścia do ww. lokalu. Wykonane w roku 2016 przez W. S. i P. S. prace remontowe przy ganku i wejściu do lokalu uznane zostały za samowole budowlaną, a wykonawcy zostali zobowiązani do ich doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem. Na przełomie 2017/18 roku podejmowano próbę dokonania przeglądu instalacji gazowej i elektrycznej w przedmiotowym lokalu i wówczas nie było żadnego problemu z wejściem do niego. Podczas wizyty pracowników MOPR w dniu 17 maja 2018 r. W. S. poinformował ich, że wejście do mieszkania jest niebezpieczne, drzwi były zabite deskami. Wystąpił też o wystosowanie do zarządcy budynku prośby o wykonanie remontu. W piśmie z dnia 13 czerwca 2018 r. Prezes spółki "C." wyjaśnił, że dewastacja wejścia do budynku nastąpiła w wyniku przebudowy ganku wykonanej przez najemcę bez zgody właściciela budynku. W dniu 6 lipca 2018 r. pracownicy socjalni bez zapowiedzi udali się do wnioskodawcy w celu doprecyzowania jego oczekiwań zawartych we wniosku z dnia 2 lipca 2018 r. dotyczących wydania kopii dokumentów. Zostali wówczas wprowadzeni do mieszkania przez ganek, drzwiami wejściowymi, niezabitymi deskami. Nie stwierdzili, by wejście zagrażało bezpieczeństwu. W takich okolicznościach sprawy organ I instancji wydał opisaną na wstępie decyzję z dnia 16 lipca 2018 r. W odwołaniu W. S. zarzucił pracownikom MOPR współdziałanie z przestępcami, którzy chcą go wyeksmitować z zajmowanego lokalu. Wskazał, że o istniejących utrudnieniach przy wejściu do mieszkania świadczy zachowanie pracowników socjalnych, którzy nie potrafią lub nie chcą wejść po drabinie przez okno. Organ odwoławczy ustalił, że W. S. prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe, jest rozwiedziony, utrzymuje się z renty inwalidzkiej, która od marca 2018 r. wynosi 1534,18 zł miesięcznie. Wnioskodawca przekracza więc kryterium dochodowe uprawniające do zasiłku celowego, wynikające z art. 8 ust. 1 i art. 39 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej ("ups") w zw. z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 14 lipca 2015 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, tj. 634 zł. Rozważając możliwość przyznania, na podstawie art. 41 pkt 1 ups, specjalnego zasiłku celowego na realizację recept na leki, Kolegium stwierdziło, że wnioskodawca uniemożliwiając pracownikom socjalnym wejście do mieszkania, utrudniał im przeprowadzenie wywiadu środowiskowego, co w świetle art. 4 oraz art. 107 ust. 1 i 4a ups stanowi podstawę do odmowy przyznania ww. świadczenia. Zdaniem organu, postawa wnioskodawcy świadczy o tym, że nie jest on zainteresowany uzyskaniem wsparcia ze strony organu pomocy społecznej. Wnioskodawca na okoliczność różnych postępowań prowadzonych przez organ I instancji podaje różne fakty. W niniejszej sprawie zgromadzone dowody wskazują, że brak było przeciwskazań do wejścia do lokalu zajmowanego przez stronę. Na poparcie swojego stanowiska organ przywołał stosowne orzecznictwo. Ponadto, uzasadniając własne rozstrzygnięcie, organ powołał się na opinię Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 20 listopada 2017 r., z której wynika, że przeprowadzona w dniu 11 sierpnia 2017 r. kontrola stanu technicznego budynku mieszkalnego przy ul. T. 5 nie wykazała, aby wejście do budynku (ganek) było w nieodpowiednim stanie technicznym i zagrażało bezpieczeństwu życiu i mienia. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach W. S., nie precyzując kierunku rozstrzygnięcia i nie wskazując konkretnych zarzutów natury prawnej, stwierdził m.in., że decyzje Kolegium "są podszyte rasizmem i ksenofobią", "ludzi starszych 60+, chorych, niepełnosprawnych, przedstawicieli mniejszości narodowych traktuje się gorzej niż nierozumne bydło". W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), zwanej dalej "Ppsa", wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 Ppsa). Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się w nim naruszeń prawa skutkujących koniecznością jego uchylenia lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 i 2 Ppsa). Zasady i tryb przyznawania świadczeń z pomocy społecznej uregulowane są w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2018 r., poz. 1508 ze zm.), dalej jako "ups". Wszczęcie postępowania w sprawie niniejszej nastąpiło na skutek wniosku skarżącego, w którym wystąpił o pomoc przy wykupieniu recept na leki z dnia 27 lutego, 12 kwietnia i 19 kwietnia 2018 r. W sprawie bezsporne jest, że w przypadku skarżącego przekroczone zostało kryterium dochodowe (634 zł), wobec czego złożony wniosek, w świetle art. 8 pkt 1 ups, mógł zostać rozpatrzony wyłącznie pod kątem przyznania specjalnego zasiłku celowego, o jakim mowa w art. 41 ust. 1 tej ustawy. Pomoc w tej formie może być przyznana w "szczególnie uzasadnionych przypadkach". Chodzi tu o zdarzenia występujące zupełnie okazjonalnie, wymagające wielu niefortunnych zbiegów okoliczności, wykraczające poza możliwości ludzkiej zapobiegliwości (por. wyroki NSA: z dnia 28 listopada 2017 r., sygn. I OSK 967/17; z dnia 13 października 2017r., sygn. I OSK 43/17). Zgodnie z art. 106 ust. 4 ups, decyzję administracyjną o przyznaniu lub odmowie przyznania świadczenia, z wyjątkiem decyzji o odmowie przyznania biletu kredytowanego oraz decyzji w sprawach cudzoziemców, o których mowa w art. 5a, wydaje się po przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego. Zgodnie z art. 107 ust. 1 ups, rodzinny wywiad środowiskowy przeprowadza się u osób i rodzin korzystających lub ubiegających się o świadczenia z pomocy społecznej w celu ustalenia ich sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej (...). W przypadku ubiegania się o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej po raz kolejny, a także gdy nastąpiła zmiana danych zawartych w wywiadzie, sporządza się aktualizację wywiadu. W przypadku osób korzystających ze stałych form pomocy aktualizację sporządza się nie rzadziej niż co 6 miesięcy, mimo braku zmiany danych (ust. 4). Niewyrażenie zgody na przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego przez osoby lub rodziny ubiegające się o świadczenia z pomocy społecznej lub na jego aktualizację przez osoby lub rodziny korzystające ze świadczeń z pomocy społecznej stanowi podstawę do odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (ust. 4a). Z treści przywołanych przepisów wynika, że rodzinny wywiad środowiskowy lub jego aktualizacja jest nieodzownym elementem postępowania prowadzącego do wydania decyzji przyznającej lub odmawiającej przyznania świadczenia z pomocy społecznej. Ta obligatoryjna forma postępowania wyjaśniającego wymaga od strony szczególnej aktywności, bowiem z uwagi na charakter ustaleń odnoszących się do sfery ściśle osobistej, nie można jej zastąpić innymi środkami dowodowymi. Niemożność przeprowadzenia wywiadu środowiskowego uniemożliwia organowi dokonanie oceny rzeczywistej sytuacji majątkowej, rodzinnej i bytowej osoby ubiegającej się o świadczenie. Przeprowadzenie wywiadu środowiskowego wymaga współpracy beneficjenta pomocy społecznej z organem, a uchylanie się od tej współpracy, z mocy przepisów ups, jest traktowane jako naruszenie przez beneficjenta obowiązku współdziałania z organem pomocy społecznej w rozwiązywaniu swojej trudnej sytuacji życiowej (por. wyrok NSA z dnia 19 grudnia 2016 r. sygn. akt I OSK 2186/16). W rozpoznawanej sprawie pracownicy socjalni kilkakrotnie, tj. w dniach 23 kwietnia oraz 4 i 17 maja 2018 r., próbowali bezskutecznie przeprowadzić wywiad środowiskowy, jednak skarżący nie wpuścił ich do mieszkania, twierdząc, że wejście do niego jest niezabezpieczone i informując o możliwości wejścia po drabinie przez okno. Drzwi wejściowe do mieszkania zabite były deskami. Jednakże, w dniu 6 lipca 2018 r., kiedy pracownicy socjalni udali się do mieszkania skarżącego bez zapowiedzi, w ramach postępowania z wniosku z dnia 2 lipca 2018 r., zostali wprowadzeni do mieszkania przez skarżącego drzwiami wejściowymi. Skarżący nie informował wówczas pracowników socjalnych o jakichkolwiek trudnościach z wejściem do mieszkania. Dodatkowo, z pisma spółki "C.", tj. zarządcy budynku, z dnia 15 maja 2018 r. nie wynika by były jakiekolwiek problemy z wejściem do lokalu. W ocenie Sądu, opisane zachowanie skarżącego organ prawidłowo zakwalifikował jako niewyrażenie zgody na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego, co uzasadnia odmowę przyznania świadczenia z pomocy społecznej (art. 107 ust. 4a ups). Organ wykazał, że podejmował kilkakrotnie próby przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, a wnioskodawca zamiar ten jeśli nie uniemożliwił, to w stopniu znacznym utrudnił. Trudno bowiem oczekiwać, że pracownicy socjalni będą wchodzić do mieszkania wnioskodawcy po drabinie przez okno, w sytuacji gdy brak jest przeciwskazań do wejścia do lokalu przez drzwi wejściowe, co organ w niniejszej sprawie również wykazał. Okoliczność, że skarżący uchylił się od współpracy z pracownikami socjalnymi przy próbie przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, zwalnia organ od obowiązku oceny zasadności wniosku o pomoc w wykupieniu recept na leki. W tym stanie rzeczy, ponieważ w skardze w istocie nie podniesiono żadnych zarzutów co do zaskarżonej decyzji, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę - Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na podstawie art. 151 Ppsa.