II SA/Ke 682/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Detka, Sędziowie Sędzia WSA Jacek Kuza, Sędzia WSA Beata Ziomek (spr.), Protokolant Starszy sekretarz sądowy Joanna Dziopa, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 21 listopada 2013 r. sprawy ze skargi E. L. na postanowienie Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 4 lipca 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy I. uchyla zaskarżone postanowienie; II. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku; III. zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz E. L. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; IV. przyznaje od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach) na rzecz adwokata M. D. kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych, w tym VAT w kwocie 55,20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Postanowieniem z dnia 4 lipca 2013 r. nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W., działając na podstawie art. 59 § 1 w zw. z art. 58 § 1 i 2 k.p.a, odmówił E. L. przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy od decyzji z dnia 7 maja 2013 r. nr [...]. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że ww. decyzja z dnia 7 maja 2013 r. została doręczona E. L. w dniu 13 maja 2013 r., natomiast wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu został nadany w dniu 31 maja 2013 r. We wniosku o przywrócenie terminu strona jako przyczynę uchybienia wskazywała chorobę i skierowanie przez lekarza do szpitala. W piśmie z dnia 22 czerwca 2013 r. uchybienie terminu uzasadniała natomiast przebytą chorobą (grypą), dużą odległością do najbliższego urzędu pocztowego i brakiem pomocy ze strony rodziny. W tej sytuacji, zdaniem organu, strona nie uprawdopodobniła, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. Wskazane okoliczności nie stanowiły podstawy do przyjęcia, że przeszkoda była nagła i nie dająca się usunąć, a tylko wówczas zachodziłyby przesłanki do przywrócenia terminu. Ponadto strona nie uprawdopodobniła, że podanie o przywrócenie terminu zostało złożone w terminie 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach E. L. podnosił, że uchybienie terminu usprawiedliwił zaświadczeniem lekarskim. Skarżący zaakcentował okoliczność, że liczy 86 lat, jest bardzo chory, mieszka sam i nie ma opiekunki. Odległość do urzędów wynosi 14 km, a on sam ma kłopoty z poruszaniem. W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Organ nie zgodził się z twierdzeniem skarżącego jakoby usprawiedliwił uchybienie terminu zaświadczeniem lekarskim uznając złożone w tym zakresie wyjaśnienia za nieprawdziwe i pozostające w sprzeczności z jego wcześniejszymi wyjaśnieniami. W piśmie procesowym z dnia 18.11.2013r. pełnomocnik skarżącego, w uzupełnieniu skargi, zarzucił organowi naruszenie art. 58 § 1 i 2 k.p.a., domagając się uchylenia zaskarżonego postanowienia. W uzasadnieniu podniesiono, że w okresie biegu terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżący był chory na grypę, co wynika z treści pism z dnia 31.05.2013r. i 21.06.2013r. Choroba ta wystąpiła nagle i uniemożliwiła E. L. osobiste dokonanie czynności. Skarżący nie mógł wyręczyć się inną osobą, ponieważ mieszka sam. Poza tym ma 86 lat i trudności z chodzeniem. Ze względu na wiek choroba miała u skarżącego dłuższy i ostrzejszy przebieg, wymagała również leżenia w łóżku. Wskazano ponadto, że między G., gdzie skarżący mieszka, a najbliższą placówką pocztową w N., skąd skarżący wysłał pismo z dnia 31.05.2013r. jest około 15 km. Najbliższy szpital znajduje się w odległości 13 km a przychodnia – 4 km. Skarżący udał się na pocztę, gdy tylko wyzdrowiał tj. w dniu 31.05.2013r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1, art. 2 i art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej "p.p.s.a.", wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania jeżeli miało lub mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Wychodząc z tak zakreślonych granic kognicji Sąd stwierdził, że zaskarżone rozstrzygnięcie zostało wydane z naruszeniem przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). Przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie jest postanowienie o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Zgodnie z art. 58 k.p.a. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy (§ 1). Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu i jednocześnie należy dopełnić czynności, dla której określony był termin (§ 2). Zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 7 k.p.a. organ administracji ma obowiązek podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Realizację zasady prawdy obiektywnej zapewniają przede wszystkim gwarancje procesowe zawarte w przepisach regulujących postępowanie dowodowe. Według art. 77 § 1 kpa organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Ocena czy dana okoliczność została udowodniona następuje na podstawie całokształtu materiału dowodowego (art. 80 kpa). Z przedstawionych regulacji wynika obowiązek organu administracji publicznej do zbadania wniosku o przywrócenie terminu zgodnie z zasadami procedury administracyjnej. Powyższe oznacza, że ocena przesłanek zastosowania w sprawie art. 58 k.p.a. może nastąpić po wszechstronnym wyjaśnieniu okoliczności konkretnego przypadku, z pomocą wszelkich koniecznych środków dowodowych i z uwzględnieniem słusznego interesu strony, a niejasności i niedopowiedzenia nie mogą być interpretowane na jej niekorzyść. Wskazanym wymogom organ nie sprostał, albowiem ocena przesłanek, od których spełnienia zależy przywrócenie uchybionego terminu, o którym mowa w art. 58 k.p.a. została dokonana w sposób dowolny, z przekroczeniem przewidzianej w art. 80 k.p.a. zasady swobodnej oceny dowodów. W orzecznictwie przyjmuje się, że o braku winy zainteresowanego podmiotu w zachowaniu terminu można mówić jedynie wówczas, gdy zainteresowany podmiot działał z najwyższą starannością, jednakże dopełnienie czynności w terminie stało się niemożliwe z powodu trudnej do przezwyciężenia przeszkody, niezależnej od osoby zainteresowanej ( por. wyrok NSA OZ w Lublinie z dnia 8 lipca 1998r., ISA/Lu 727/97 – LEX nr 34743; wyrok NSA OZ w Szczecinie z dnia 2 lutego 2000r., SA/Sz 2125/98 – LEX nr 39797). Typowym przykładem braku winy jest choroba, która uniemożliwiła stronie wyręczenie się osobami trzecimi. O braku winy można bowiem mówić w sytuacjach niezależnych od strony, w których nie ma ona wpływu na zdarzenie, określane często jako losowe. Brak winy w uchybieniu terminu należy przyjąć wtedy, gdy osoba nie była w stanie pokonać przeszkody przy użyciu sił i środków normalnie dostępnych, nie ryzykując zdrowiem (własnym bądź innych), życiem lub nie narażając siebie bądź innych na poważne straty majątkowe. Sąd podziela pogląd, że nie każda choroba będzie uzasadniać brak winy w uchybieniu terminu. Jednakże należy mieć na uwadze, iż ocena, czy zachodzą przesłanki do zastosowania art. 58 k.p.a. musi odbywać się z odwołaniem do okoliczności konkretnego przypadku (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 listopada 2006 r., sygn. II OSK 1397/05). Istotnie skarżący we wniosku o przywrócenie terminu z dnia 31.05.2013r. jako przyczynę uchybienia terminu wskazywał chorobę i skierowanie przez lekarza do szpitala, natomiast w piśmie z dnia 22.06.2013r. uzasadniał powyższe chorobą (grypa), dużą odległością do najbliższego urzędu pocztowego i brakiem pomocy ze strony rodziny. Zdaniem Sądu, powyższa argumentacja nie stanowiła wystarczającej podstawy do uznania organu, że skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu. Przy ocenie tej przesłanki organ bowiem pominął przede wszystkim okoliczność, że skarżący liczy 86 lat, ma trudności z chodzeniem, zamieszkuje sam, a jego rodzina mieszka na Śląsku. Trudno nie zgodzić się z argumentacją pełnomocnika skarżącego, że w przypadku osób starszych grypa może mieć ostrzejszy i dłuższy przebieg i wymaga leżenia w łóżku. Ponadto z uwagi na sytuację rodzinną zasługuje na uwzględnienie zarzut, że skarżący nie miał możliwości wyręczenia się inną osobą w celu dokonania czynności. Nie bez znaczenia pozostają także okoliczności związane ze znaczną odległością zarówno do placówki pocztowej (15 km) jak i do przychodni zdrowia (4 km). Nie zasługuje na uwzględnienie twierdzenie organu, że skarżący nie uprawdopodobnił, że wniosek o przywrócenie terminu został złożony w terminie 7 dni od dnia w którym ustała przyczyna jego uchybienia. W piśmie z dnia 22.06.2013r. skarżący wskazywał, że udał się na pocztę, gdy tylko wyzdrowiał. Uzasadnione jest zatem stwierdzenie, że skarżący bezzwłocznie po ustaniu choroby skierował się na pocztę, celem nadania przesyłki zawierającej wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do dokonania tej czynności. Tym samym skarżący wykazał okoliczności, które jego zdaniem potwierdzają zachowanie 7-dniowego terminu do wniesienia prośby o przywrócenie terminu. Reasumując należy uznać, że odmawiając przywrócenia terminu w kontekście regulacji przewidzianej w art. 58 § 1 i § 2 k.p.a., bez uwzględnienia całościowej analizy zebranego w sprawie materiału dowodowego w zakresie istotnych okoliczności rozpatrywanej sprawy, organ naruszył powołany wyżej przepis w zw. z art. 80 k.p.a. Reasumując powyższe obowiązkiem organu administracji publicznej jest rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej na nowo, zgodnie z przepisami procedury administracyjnej z uwzględnieniem dokonanej przez Sąd oceny prawnej. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 152 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania, na które złożył się wpis od skargi w kwocie 100 zł orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. Na podstawie art. 250 p.p.s.a. w zw. z § 18 ust. 1 pkt 1 lit c, § 20 oraz § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.) przyznano pełnomocnikowi skarżącego wynagrodzenie, obejmujące należną stawkę minimalną.