II SA/Ke 683/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Detka (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Chraniuk-Stępniak, Sędzia WSA Jacek Kuza, Protokolant Joanna Nowak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 listopada 2016 r. sprawy ze skargi C. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. znak: [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji w przedmiocie wydania prawa jazdy I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję tego samego organu i umarza postępowanie administracyjne; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. na rzecz C. Z. kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. II SA/Ke 683/16 UZASADNIENIE Decyzją z [...] r. znak: [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 15 kwietnia 2016 r. stwierdzającą nieważność decyzji Urzędu Miejskiego w K. z 27 lutego 1991 r. dotyczącej wydania C. Z. prawa jazdy kat B. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 2 kpa, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ wskazał, że decyzją z 15 kwietnia 2016 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. stwierdziło nieważność decyzji Urzędu Miejskiego w K. z dnia 27 lutego 1991 r. dotyczącej wydania C. Z. prawa jazdy kat. B nr [...] druk G [...]. Wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji nastąpiło w związku z otrzymanym w dniu 23 grudnia 2015 r. pismem z Urzędu Miasta Kielce, w którym zwrócono się z prośbą o rozważenie możliwości stwierdzenia nieważności decyzji Urzędu Miejskiego w K. z dnia 27 lutego 1991 r. W uzasadnieniu pisma wskazano, że orzeczeniem Kolegium ds. Wykroczeń przy Sądzie Rejonowym w K. z 17 kwietnia 1991 r. orzeczono wobec C.a Z. karę dodatkową zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych na okres 30 miesięcy, licząc od dnia 17 grudnia 1990r. Pomimo jednak obowiązywania powyższego zakazu, Urząd Miejski w K. decyzją z dnia 27 lutego 1991 r. wydał skarżącemu prawo jazdy kat. B. W ocenie organu zachodzi prawdopodobieństwo, iż powyższa decyzja z 27 lutego 1991 r. jest dotknięta wadą, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 kpa, czyli została wydana bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżący zarzucił decyzji organu I instancji naruszenie art. 158 § 1 kpa w związku z art. 156 § 1 pkt 2 kpa poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na stwierdzeniu nieważności kontrolowanej decyzji Starosty Kieleckiego z dnia 27 lutego 1991 r. w sytuacji, gdy nie naruszała ona w ogóle prawa, naruszenie art. 7, 77 § 1 kpa przez wadliwe ustalenie stanu faktycznego sprawy, w szczególności przez brak dokonania należytej oceny znaczenia pkt II sentencji orzeczenia Kolegium ds. Wykroczeń przy Sądzie Rejonowym w K. dla kwestii zgodności z prawem decyzji z dnia 27 lutego 1991r. Rozpatrując sprawę w trybie odwoławczym SKO ustaliło, że decyzją Urzędu Miejskiego w K. z 4 czerwca 1983 r. zostało wydane C. Z. prawo jazdy kat. B. Następnie postanowieniem Kolegium ds. Wykroczeń przy Sądzie Rejonowym w K., z dniem 17 grudnia 1990 r. zostało zatrzymane do czasu uprawomocnienia się rozstrzygnięcia Kolegium prawo jazdy kat. A, B. Orzeczeniem z dnia 17 kwietnia 1991 r. Kolegium ds. Wykroczeń przy Sądzie Rejonowym w K. nałożyło na C. Z. m.in. karę dodatkową zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych na okres 30 miesięcy, począwszy od dnia 17 grudnia 1990 r. Kara ta obowiązywała zatem do dnia 17 czerwca 1993 r. Tymczasem z akt sprawy wynika, że C. Z. w okresie od dnia 2 stycznia 1991 r. do dnia 22 stycznia 1991 r. odbył kurs nauki kierowania pojazdem silnikowym dla uzyskania prawa jazdy kat. B, a następnie w dniu 1 lutego 1991r. uzyskał wynik pozytywny z egzaminu w zakresie prawa jazdy kat. B. W związku z tym wystąpił do Urzędu Miejskiego w K. o wydanie uprawnień kat. B, wskazując jednocześnie, że nie posiada innego prawa jazdy. W oparciu o powyższe dokumenty, Urząd Miejski w K. decyzją z dnia 27 lutego 1991 r. wydał skarżącemu prawo jazdy kat. B. Podaniem z 17 sierpnia 1993 r. C. Z. zwrócił się o zwrot zatrzymanego prawa jazdy z uwagi na zakończenie okresu obowiązywania zakazu z dniem 17 czerwca 1993 r. SKO wskazało, że zgodnie z obowiązującym wówczas przepisem art. 72 ustawy z dnia 11 lutego 1983 r. Prawo o ruchu drogowym, prawo jazdy nie może być wydane osobie: 1) u której w drodze badania lekarskiego stwierdzono uzależnienie od alkoholu lub podobnie działającego środka, 2) w stosunku do której orzeczony został prawomocnym wyrokiem sądu lub orzeczeniem kolegium do spraw wykroczeń zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych - w okresie obowiązywania tego zakazu. Z powyższego przepisu wynika zatem, zdaniem SKO, że wobec osoby, co do której orzeczono prawomocnie zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych, w okresie obowiązywania tego zakazu, prawo jazdy nie może zostać wydane. W niniejszej sprawie prawomocnie orzeczony wobec C. Z. zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych obowiązywał przez 30 miesięcy, począwszy od 17 grudnia 1990 r. do 17 czerwca 1993 r. W dniu 17 grudnia 1990 r. prawo jazdy skarżącego zostało bowiem zatrzymane do czasu uprawomocnienia się orzeczenia Kolegium ds. Wykroczeń przy Sądzie Rejonowym w K.. Postanowienie Kolegium ds. Wykroczeń przy Sądzie Rejonowym w K. dotyczące zatrzymania zainteresowanemu prawa jazdy z dniem 17 grudnia 1990 r. zostało doręczone do Urzędu Miejskiego w K. w dniu 21 stycznia 1991 r. Powyższe, w ocenie Kolegium oznacza, że we wskazanym okresie skarżącemu nie mogło zostać wydane prawo jazdy, pomimo uzyskania pozytywnego wyniku z egzaminu na prawo jazdy kat. B w dniu 1 lutego 1991 r. . Tymczasem decyzją z 27 lutego 1991 r. Urząd Miejski w K., pomimo obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych, wydał skarżącemu prawo jazdy kat. B, wbrew jednoznacznym zapisom art. 72 pkt 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym. W ocenie SKO powyższe oznacza, że decyzja z 27 lutego 1991 r. została wydana z rażącym naruszeniem prawa i zasadne stało się wyeliminowanie jej z obrotu prawnego. W złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K. skardze C. Z. wniósł o uchylenie decyzji z 7 czerwca 2016 r. oraz zasądzenie od organu kosztów postępowania zarzucając: - naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 kpa w zw. z art. 158 § 1 kpa poprzez jego wadliwe zastosowanie polegające na utrzymaniu w mocy decyzji SKO w K. z 15 kwietnia 2016 r. w sytuacji, gdy właściwym rozstrzygnięciem w przedmiotowej sprawie winno być uchylenie tej decyzji i odmowa stwierdzenia nieważności decyzji Urzędu Miejskiego w K. z 27 lutego 1991 r., - naruszenie art. 72 pkt 2 ustawy z dnia 11 lutego 1983 r. Prawo o ruchu drogowym poprzez jego wadliwą wykładnię polegającą na przyjęciu, że zatrzymanie prawa jazdy jest tożsame z orzeczeniem zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych, w sytuacji gdy powyższy przepis w sposób jednoznaczny wskazuje, że prawo jazdy nie może być wydane osobie, w stosunku do której orzeczony został prawomocnym wyrokiem sądu lub orzeczeniem kolegium do spraw wykroczeń zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych - w okresie obowiązywania tego zakazu, nie ma zaś w przedmiotowym uregulowaniu mowy o zatrzymaniu prawa jazdy jako przesłanki uzasadniającej odmowę wydania prawa jazdy, - art. 8 kpa oraz art. 11 kpa w zw. z art. 107 § 3 kpa poprzez nierozpoznanie zarzutów wskazanych w treści wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy z dnia 2 maja 2016 r., w tym brak odniesienia się do zarzutu wadliwego ustalenia stanu faktycznego sprawy, w szczególności przez brak dokonania należytej oceny znaczenia pkt II sentencji orzeczenia Kolegium ds. Wykroczeń przy Sądzie Rejonowym w K. dla kwestii zgodności z prawem decyzji z 27 lutego 1991 r. Skarżący zarzucił, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. dokonało wykładni celowościowej art. 72 ustawy z dnia 11 lutego 1983 r. Prawo o ruchu drogowym bez podania jakichkolwiek argumentów uzasadniających odstąpienie od wykładni językowej. W art. 72 ww. ustawy przesłanki odmowy wydania prawa jazdy przez organ zostały unormowane w sposób jednoznaczny i nie budzący żadnych wątpliwości interpretacyjnych. Nie ma wśród nich przesłanki w postaci zatrzymania prawa jazdy, które dokonywał - co szczególnie istotne w świetle właściwego odczytania sensu art. 72 ww. ustawy - przewodniczący kolegium ds. wykroczeń (art. 84 ust. 4 ustawy z dnia 11 lutego 1983 r.). O ile w dniu wydania decyzji z 27 lutego 1991 r. faktycznie prawo jazdy skarżącego było zatrzymane, niemniej jednak w dacie tej nie istniało w obrocie prawnym prawomocne orzeczenie kolegium do spraw wykroczeń orzekające zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych. Zatem nie została w sprawie spełniona przesłanka z art. 72 pkt 2 ustawy z dnia z 1 lutego 1983 r. Prawo o ruchu drogowym. Wydając decyzję z 27 lutego 1991 r. organ nie naruszył więc tego przepisu. Należy wyciągnąć stąd wniosek, że rażące naruszenie prawa wystąpiłoby wówczas, gdyby w dniu 27 lutego 1991 r. istniał prawomocny zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych przez C.a Zielonkę. Taki zakaz nie istniał i nie mógł w świetle obowiązującego prawa istnieć. Dodatkowo skarżący podniósł, że organ II instancji nie rozpoznał w sposób należyty podniesionych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zarzutów, w szczególności nie odniósł się do zarzutu wadliwego ustalenia stanu faktycznego sprawy, w tym przez brak dokonania należytej oceny znaczenia pkt II sentencji orzeczenia Kolegium ds. Wykroczeń przy Sądzie Rejonowym w K. dla kwestii zgodności z prawem decyzji z 27 lutego 1991 r. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). W niniejszej sprawie przedmiotem kontroli jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. utrzymująca w mocy własną decyzję stwierdzającą nieważność decyzji Urzędu Miejskiego w K. z 27 lutego 1991 r. w przedmiocie wydania C. Z. prawa jazdy kat. B. Przede wszystkim trzeba podkreślić, że niniejsza sprawa dotyczy oceny zgodności z prawem decyzji wydanej przez organ w trybie nadzwyczajnym, po wszczęciu postępowania w dniu 16 marca 2016 r. w oparciu o przesłankę z art. 156 § 1 pkt 2 kpa. W odróżnieniu od "zwykłego" toku odwoławczego, stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej może i musi mieć miejsce jedynie w razie ustalenia, że decyzja jest dotknięta konkretną wadą kwalifikowaną, w tym przypadku określoną w art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Zdaniem Kolegium, rażące naruszenie prawa przy wydawaniu decyzji z 27 lutego 1991 r. polegało na wydaniu jej wbrew obowiązującemu wówczas art. 72 ustawy z dnia 1 lutego 1983 r. Prawo o ruchu drogowym, zgodnie z którym prawo jazdy nie mogło być wydane osobie: 1) u której w drodze badania lekarskiego stwierdzono uzależnienie od alkoholu lub podobnie działającego środka, 2) w stosunku do której orzeczony został prawomocnym wyrokiem sądu lub orzeczeniem kolegium do spraw wykroczeń zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych - w okresie obowiązywania tego zakazu. Z akt sprawy wynika, że na mocy postanowienia Kolegium ds. Wykroczeń przy Sądzie Rejonowym w K. z dnia 10 stycznia 1991 r., skarżącemu zostało z dniem 17 grudnia 1990 r. zatrzymane prawo jazdy kat. AB - do czasu uprawomocnienia się rozstrzygnięcia Kolegium. Orzeczeniem Kolegium ds. Wykroczeń przy SR w K. z 17 kwietnia 1991r. C. Z. został uznany winnym popełnienia zarzucanego mu czynu w postaci kierowania samochodem w stanie nietrzeźwym i wymierzona mu została m.in. kara dodatkowa "zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych na okres 30 miesięcy licząc od 18 grudnia 1990 r." Orzeczenie to stało się prawomocne z dniem 25 kwietnia 1991 r. Wydanie skarżącemu prawa jazdy kat. B nastąpiło na mocy decyzji z dnia 27 lutego 1991 r. wydanej z upoważnienia Prezydenta Miasta Kielce. Zauważyć w tym miejscu należy, że zgodnie z art. 29 ustawy z dnia 20 maja 1971 r. Kodeks wykroczeń (Dz. U. z 1971 r. nr 12 poz. 114 ze zm.) – w brzmieniu obowiązującym na datę wydania decyzji z 27 lutego 1991 r., - karę zakazu prowadzenia określonej działalności lub wykonywania czynności związanych z wymaganym zezwoleniem wymierza się w miesiącach na okres od 3 miesięcy do roku; karę zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych lub innych pojazdów wymierza się w miesiącach lub latach na okres od 6 miesięcy do 3 lat (§ 1), - orzeczone zakazy obowiązują od uprawomocnienia się orzeczenia (§ 2), - na poczet wymierzonej kary dodatkowej zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych lub innych pojazdów zalicza się okres zatrzymania prawa jazdy lub innego dokumentu (§ 3). Przepis zawarty w art. 29 § 3 k.w. stanowi wyraz ogólnie akceptowanej w systemach prawa karnego zasady, zgodnie z którą na poczet kary (czy jak w tym przypadku środka karnego) zalicza się okres przed prawomocnym jej wymierzeniem, w czasie którego stosowany był środek zapobiegawczy odpowiadający dolegliwością i charakterem samej karze (np. na poczet kary pozbawienia wolności zalicza się okres tymczasowego aresztowania). Nie oznacza to jednak poglądu, że kara (środek karny) wymierzona została od daty orzeczenia środka zaliczonego na jej poczet, gdyż zawsze decyduje o tym uprawomocnienie się orzeczenia wymierzającego karę. Jeżeli zatem w orzeczeniu z 17 kwietnia 1991 r. Kolegium ds. Wykroczeń przy Sądzie Rejonowym w K. wymierzyło karę dodatkową zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych na okres 30 miesięcy "licząc od 17 grudnia 1990 r.", to takie stwierdzenie oznacza tylko tyle, że w oparciu o art. 29 § 3 k.w. na poczet tej kary zaliczony został okres zatrzymania prawa jazdy dokonanego postanowieniem Kolegium z dnia 10 stycznia 1991 r., o którym była już mowa wyżej. Błędne jest natomiast stanowisko Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K., że zakaz prowadzenia pojazdów wymierzony C. Z., obowiązywał w okresie od 17 grudnia 1990 r. albowiem zakaz ten wszedł w życie dopiero od daty uprawomocnienia się orzeczenia z dnia 17 kwietnia 1991 r., co wynika wprost z treści cytowanego wyżej art. 29 § 2 k.w. Skoro więc w dniu 27 lutego 1991 r. wobec C.a Z. nie było zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych orzeczonego prawomocnym wyrokiem sądu lub orzeczeniem kolegium do spraw wykroczeń, to nie sposób przyjąć, jak uczynił to organ w zaskarżonej decyzji, że wydanie decyzji z 27 lutego 1991 r. nastąpiło z naruszeniem art. 72 pkt 2 ustawy z dnia 1 lutego 1983 r. Prawo o ruchu drogowym. Powyższe powoduje konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji SKO na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a. Stosownie do treści art. 145 § 3 p.p.s.a. w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, sąd stwierdzając podstawę do umorzenia postępowania administracyjnego, umarza jednocześnie to postępowanie. Przepis ten nakłada na Sąd obowiązek umorzenia postępowania administracyjnego, gdy nie ma możliwości merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy przez organ administracji publicznej. Taka sytuacja zaistniała w niniejszej sprawie. Postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji z 27 lutego 1991 r. zostało bowiem wszczęte z urzędu w zakresie przesłanki z art. 156 § 1 pkt 2 kpa, tj. wydania decyzji z rażącym naruszeniem prawa. Stwierdzenie, że do naruszenia takiego nie doszło, czyni wszczęte postępowanie bezprzedmiotowym. O zwrocie kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. Na koszty składają się: wpis od skargi – 200 zł oraz wynagrodzenie pełnomocnika – 480 zł - ustalone zgodnie z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. 2015r., poz. 1800).