II SA/Ke 683/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Armański, Sędziowie Sędzia WSA Dorota Chobian (spr.), Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal, Protokolant Starszy inspektor sądowy Urszula Opara, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 listopada 2017r. sprawy ze skargi M. Z. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie kosztów postępowania rozgraniczeniowego oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z [...], po rozpatrzeniu zażalenia M.Z. na postanowienie Wójta Gminy z [...] w przedmiocie ustalenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i z art. 144 kpa, utrzymało zaskarżone postanowienie w mocy. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że zaskarżonym postanowieniem Wójt Gminy ustalił wysokość kosztów postępowania w przedmiocie rozgraniczenia nieruchomości położonych w miejscowości C. tj. działki ewidencyjnej nr [...] o pow. 0,43 ha stanowiącej własność J. W. z działką ewidencyjną nr [...] stanowiącą własność M. Z. Organ obciążył kosztami postępowania rozgraniczeniowego strony postępowania będące właścicielami gruntów objętych rozgraniczeniem po połowie, tj. po 2.152,50 zł. Dalej Kolegium podniosło, że niniejsze postępowanie rozgraniczeniowe toczyło się z wniosku J. W. która wystąpiła o rozgraniczenie nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] o pow. 0,43 ha z nieruchomością sąsiednią oznaczoną nr [...] o pow. 0,19 ha. W dniu [...] Wójt Gminy wydał decyzję, którą umorzył postępowanie o rozgraniczenie powyższych nieruchomości i przekazał z urzędu sprawę do rozpatrzenia SR w Opatowie. Zatem, w ocenie organu II instancji, Wójt był uprawniony do obciążenia skarżącego kosztami postępowania rozgraniczeniowego ponieważ również w jego interesie prawnym leżało ustalenie granic sąsiadujących nieruchomości, a ponadto niewątpliwie był on stroną tego postępowania. Kolegium dodało, że wydanie postanowienia w przedmiocie kosztów dotyczy tyko tych kosztów, które zostały poniesione przez organ w interesie strony, a nie wynikają z ustawowego obowiązku organów prowadzących postępowanie. Niewątpliwie kosztami takimi są koszty postępowania rozgraniczeniowego. Na koszty te w niniejszej sprawie złożyło się wynagrodzenie geodety uprawnionego do przeprowadzenia postępowania rozgraniczeniowego w wysokości 4.305,00 zł brutto. Organ odwoławczy podkreślił, że przy ustalaniu kosztów postępowania rozgraniczeniowego na podstawie art. 262 § 1 pkt 2 kpa znajduje zastosowanie zasada przewidziana w art. 152 k.c., o czym jednoznacznie wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale składu siedmiu sędziów z 11 grudnia 2006r. sygn. akt I OPS 5/06 (dostępnej na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Zgodnie z art. 152 k.c. właściciele nieruchomości ponoszą koszty rozgraniczenia po połowie, co wynika z zasady, że właściciele gruntów sąsiadujących mają obowiązek współdziałania przy rozgraniczeniu gruntów oraz przy utrzymywaniu stałych znaków granicznych (por. wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt II SA/Ke 189/16 z 5.05.2016 r.). W oparciu o art. 262 § 1 pkt 2 kpa organ powinien w drodze postanowienia orzec o kosztach rozgraniczenia, poniesionych przez ten organ w postaci wynagrodzenia upoważnionego geodety i obciążyć tymi kosztami proporcjonalnie strony będące właścicielami gruntów sąsiadujących objętych rozgraniczeniem, na zasadach określonych w art. 152 k.c. Ponieważ rozgraniczeniu w niniejszym postępowaniu podlegała nieruchomość stanowiąca własność J. W. z nieruchomością sąsiednią stanowiącą własność odwołującego się, słusznie organ I instancji podzielił koszty postępowania rozgraniczeniowego po połowie. W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skardze na powyższe postanowienie M.Z. zarzucił, że brak jest podstaw do obciążania go kosztami postępowania rozgraniczeniowego. Stwierdził, że wszystkie koszty związane z tym postępowaniem winna ponosić wnioskodawczym, która bezzasadnie je zainicjowała. Skarżący zaznaczył, że do chwili zainicjowania niniejszego postępowania przebieg granicy pomiędzy działkami stron był stabilny, a granicę wyznaczało i wyznacza trwałe ogrodzenie istniejące od ponad 20 lat i wzniesione przy aktywnym udziale męża wnioskodawczyni. Ponadto między stronami nie dochodziło do żadnych sporów granicznych. Autor skargi podniósł, że nie ma żadnego interesu prawnego w tym postępowaniu i ponoszenia związanych z nim wysokich kosztów. Ponadto w toku postępowania rozgraniczeniowego nie została wykonana żadna czynność, która uzasadniałaby obciążania go jakąkolwiek częścią jego kosztów, zwłaszcza, że geodeta potwierdził jedynie, że granica pomiędzy działkami winna przebiegać zgodnie z linią wyznaczoną przez ogrodzenie. Skarżący podkreślił, że koszty postępowania rozgraniczeniowego nie powinny być rozliczane pomiędzy jego uczestnikami w oderwaniu od wyników tego postępowania, zwłaszcza w sytuacji, gdy postępowanie rozgraniczeniowe zostało zainicjowane przez jednego z jego uczestników bez uzasadnionej i racjonalnej przyczyny, a taki właśnie przypadek zachodzi w niniejszej sprawie. W przywołanej przez organu uchwale I OPS 5/06 jest mowa o możliwości obciążenia kosztami postępowania rozgraniczeniowego stron będących właścicielami rozgraniczanych nieruchomości, ale kwestia ta jest uzależniona od oceny interesu faktycznego i interesu prawnego danej strony w postępowaniu rozgraniczeniowym. Tym samym zawarte w tej uchwale stwierdzenie /słowo " może"/ nie oznacza automatyzmu w obciążaniu stron postępowania rozgraniczeniowego jego kosztami po połowie. Kończąc wnoszący skargę dodał, że na skutek postawy wnioskodawczyni postępowanie rozgraniczeniowe nie zostało ostatecznie zakończone, co oznacza konieczność prowadzenia dalszych czynności zmierzających do skontrolowania przebiegu granic nieruchomości już przez sąd cywilny. Tym samym także z tego względu trudno jest mówić o jakiejkolwiek korzyści odniesionej przez niego w dotychczasowym postępowaniu, uzasadniającej obciążanie go jego kosztami. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Poza sporem w świetle znajdującej się w aktach umowy z 27 grudnia 2016 r., dotyczącej zlecenia wykonania rozgraniczenia, pozostaje okoliczność, że koszty postępowania rozgraniczeniowego wyniosły 4305 złotych. Postępowanie toczyło się na wniosek właścicielki jednej z dwóch rozgraniczanych nieruchomości, w związku z tym prawidłowo organy uznały, że w sprawie ma zastosowanie przepis art. 262 § 1 pkt 2 kpa, zgodnie z którym stronę obciążają te koszty postępowania, które zostały poniesione w interesie lub na żądanie strony, a nie wynikają z ustawowego obowiązku organów prowadzących postępowanie. Istniejące rozbieżności w orzecznictwie dotyczące stosowania powyższego przepisu w sprawach administracyjnych o rozgraniczenie nieruchomości zostały wyjaśnione powołaną przez organy obu instancji uchwałą składu 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 grudnia 2006 r. sygn. OPS 5/06. Zgodnie z jej tezą organ administracji publicznej, orzekając o kosztach postępowania rozgraniczeniowego na podstawie art. 262 § 1 pkt 2 kpa, może obciążyć tymi kosztami strony będące właścicielami sąsiadujących nieruchomości / art. 153 kc/ a nie tylko stronę, która żądała wszczęcia postępowania. Wbrew twierdzeniom autora skargi, ze sporządzonej przez geodetę uprawnionego dokumentacji geodezyjnej (sprawozdanie techniczne, protokół graniczny) nie wynika, aby zdaniem geodety granica prawna między nieruchomościami przebiegała wzdłuż istniejącego ogrodzenia. Z dokumentacji tej wynika natomiast, że operaty z ewidencji gruntów nie zawierają danych dotyczących osnowy pomiarowej, do której nawiązano pomiary geodezyjne, w związku z czym nie jest możliwe obliczenie punków granicznych działek z wymaganą dokładnością i że istnieje rozbieżność pomiędzy szerokością działek obecnie, a szerokością istniejącą podczas aktualizacji gruntów. Geodeta wskazał, że dane metryczne dokumentów ewidencji gruntów nie pozwalają na jednoznaczne określenie przebiegu granicy, z zachowaniem dokładności związanej ze standardami geodezyjnymi. Z kolei w protokole granicznym w punkcie 9.3. Wyniki wywiadu środowiskowego geodeta wskazał, że granice ewidencyjne określone w przybliżeniu na podstawowe mapy ewidencji gruntów odbiegają od stanu użytkowania ok. 0,6 m do 2,1 m. Jak już wyżej wskazano, w żadnym miejscu geodeta nie wskazał, że jego zdaniem granica winna przebiegać wzdłuż istniejącego ogrodzenia, a jedynie zaproponował on stronom przyjęcie takiego przebiegu granicy, na co wnioskodawczyni nie wyraziła zgody. Zauważyć jednak należy, że równie dobrze skarżący mógł zgodzić się na przebieg granicy wskazywany przez J. W. Niewątpliwie między stronami istnieje spór co do przebiegu granicy. W tej sytuacji, wbrew temu, co zarzuca skarżący, przeprowadzenie postępowania rozgraniczeniowego administracyjnego (które musi poprzedzać postępowanie sądowe o rozgraniczenie, gdy strony nie dojdą do porozumienia co do przebiegu granicy, tak jak to miało miejsce w niniejszej sprawie) jest prowadzone w interesie każdego z właścicieli rozgraniczanych nieruchomości. Zgodnie z art. 152 kodeksu cywilnego właściciele gruntów sąsiadujących obowiązani są do współdziałania przy rozgraniczaniu gruntów oraz przy utrzymywaniu stałych znaków granicznych; koszty rozgraniczenia ponoszą po połowie. Ustalenie granic sąsiadujących nieruchomości leży w interesie prawnym wszystkich właścicieli, gdy granice gruntów sąsiadujących stały się sporne. Skład orzekający w całości podziela przytoczoną na wstępie uchwałę NSA z 11 grudnia 2006 r., która zgodnie z art. 269 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), dalej P.p.s.a., wiąże pośrednio wszystkie składy orzekające sądów administracyjnych. Natomiast zawarte w tej uchwale sformułowanie, że organ administracji publicznej orzekając o kosztach postępowania rozgraniczeniowego na podstawie art. 262 § 1 pkt 2 kpa może obciążyć tymi kosztami strony będące właścicielami sąsiadujących nieruchomości, a nie tylko stronę, która żądała wszczęcia postępowania, wynika ze sformułowania pytania, na które odpowiadała. W uzasadnieniu uchwały już wprost NSA wskazał, że koszty postępowania, których poniesienie nie jest ustawowym obowiązkiem organu, obciążają strony; w przypadku kosztów rozgraniczenia obciążają one strony będące właścicielami rozgraniczanych nieruchomości, według zasady wyrażone w art. 152 Kodeksu cywilnego (por. wyrok NSA z dnia 20 września 2017 r. sygn. I OSK 3039/15 dostępny w internetowej bazie orzecznictwa sądów administracyjnych). Dlatego też nie jest zasadny zawarty w skardze zarzut, jakoby z uchwały tej wynikało, że kwestia obciążenia właścicieli rozgraniczanych działek kosztami była uzależniona od oceny ich interesu faktycznego. Jeśli zaś chodzi o interes prawny, to jak już wcześniej wskazano, niewątpliwie każdy właściciel nieruchomości, której granice stały się sporne, ma interes prawny w ustaleniu przebiegu tej granicy. Mając powyższe na uwadze skargę jako niezasadną należało oddalić, o czym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach orzekł na podstawie art. 151 P.p.s.a.