II SA/Ke 715/18
WyrokWSA w Kielcach2018-12-19
Skład orzekający: Anna Żak, Krzysztof Armański, Dorota Pędziwilk-Moskal
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Samorządowe Kolegium Odwoławcze zasadnie stwierdziło nieważność własnej decyzji uchylającej decyzję przyznającą świadczenie z funduszu alimentacyjnego, powołując się na rażące naruszenie prawa przez organ pierwszej instancji?Ratio decidendi
Samorządowe Kolegium Odwoławcze niezasadnie stwierdziło nieważność własnej decyzji uchylającej decyzję organu pierwszej instancji. Organ pierwszej instancji prawidłowo przyznał świadczenie z funduszu alimentacyjnego, uwzględniając dochód z roku poprzedzającego okres świadczeniowy, a następnie, po uzyskaniu informacji o dochodzie z miesiąca następującego po miesiącu uzyskania zatrudnienia, prawidłowo uchylił świadczenie od daty przekroczenia kryterium dochodowego. SKO błędnie uznało, że organ pierwszej instancji naruszył prawo, nie uwzględniając dochodu z zatrudnienia podjętego we wrześniu 2016 r. przy wydawaniu decyzji przyznającej świadczenie, podczas gdy zgodnie z przepisami należało uwzględnić dochód z października 2016 r.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi D.W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego (SKO) w Kielcach, która stwierdziła nieważność własnej decyzji uchylającej decyzję przyznającą świadczenie z funduszu alimentacyjnego. Organ pierwszej instancji pierwotnie przyznał świadczenie, następnie uchylił je od 1 listopada 2016 r. z powodu przekroczenia kryterium dochodowego po podjęciu zatrudnienia. SKO uchyliło decyzję organu pierwszej instancji i umorzyło postępowanie, uznając, że nie było podstaw do uchylenia świadczenia. Następnie SKO samo stwierdziło nieważność swojej decyzji uchylającej, zarzucając organowi pierwszej instancji rażące naruszenie prawa. Skarżąca zarzuciła m.in. stronniczość SKO i nowe okoliczności dotyczące korekty zeznania podatkowego.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Żak, Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Armański (spr.), Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal, Protokolant Starszy inspektor sądowy Joanna Dziopa, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 grudnia 2018 r. przy udziale Prokuratora Prokuratury Rejonowej Kielce - Zachód w Kielcach delegowanej do Prokuratury Okręgowej w Kielcach sprawy ze skargi D.W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach z dnia 24 września 2018 r. znak: [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie świadczenia z funduszu alimentacyjnego oddala skargę.
Decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło nieważność własnej decyzji z dnia [...], orzekającej o uchyleniu zaskarżonej decyzji, wydanej z upoważnienia Burmistrza Miasta i Gminy [...] z dnia [...], uchylającej własną decyzję z dnia [...], przyznającą świadczenie z funduszu alimentacyjnego na rzecz osoby uprawnionej A. B. oraz na rzecz C. B., w całości i umorzeniu postępowania organu pierwszej instancji w całości.
W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że wnioskiem z dnia 6 czerwca 2018r. Kierownik MGOPS zwrócił się do Kolegium o wszczęcie z urzędu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności powyższej decyzji SKO z dnia [...] W uzasadnieniu wniosku organ I instancji wskazał, iż w dniu 30 sierpnia 2016r. D. E. złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz C. B. oraz A. B. na okres świadczeniowy 2016/2017 i decyzją z dnia [...] przyznano stronie wnioskowane świadczenia z funduszu alimentacyjnego. Z dniem 1 września 2016r. strona podjęła zatrudnienie. Z uwagi na fakt, iż podjęła zatrudnienie we wrześniu 2016r., natomiast dochód osiągnęła w m-cu październiku 2016r., na dzień wydania decyzji stronie przysługiwały świadczenia za miesiąc październik 2016r., natomiast od miesiąca listopada 2016r. ponownie zweryfikowano sytuację dochodową rodziny. W związku z powyższym w/w decyzją z dnia [...] uchylono świadczenia z funduszu alimentacyjnego od dnia 1 listopada 2016r. z uwagi na przekroczone kryterium dochodowe. W wyniku rozpoznania odwołania strony od tej decyzji Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...], uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i umorzyło postępowanie organu I instancji w całości. W związku z powyższym organ I instancji wystąpił do Kolegium o stwierdzenie nieważności decyzji przyznającej świadczenia z funduszu alimentacyjnego. Decyzją z dnia [...] Kolegium stwierdziło nieważność w/w decyzji. Na decyzję SKO D. E. wniosła skargę do WSA w Kielcach. Wyrokiem z dnia 11 stycznia 2018r., sygn. akt II SA/Ke 852/17, WSA uchylił zaskarżoną decyzję Kolegium. Konsekwencją powyższego było wydanie przez Kolegium decyzji z dnia [...] o umorzeniu postępowania w sprawie wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] Organ podniósł, że w ocenie WSA decyzja wydana z upoważnienia Burmistrza Miasta i Gminy, uwzględniająca wniosek z dnia 30 sierpnia 2016r., nie tylko, że nie została wydana z rażącym naruszeniem prawa, ale była zgodna z obowiązującymi przepisami. We wrześniu 2016r. organ nie mógł bowiem uwzględnić uzyskania dochodu, a więc dokonać powiększenia dochodu osiągniętego w 2015r. o kwotę osiągniętego dochodu za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu, gdyż tym miesiącem był październik 2016r., a za ten miesiąc w dacie wydawania decyzji skarżąca jeszcze nie otrzymała wynagrodzenia. D. E. złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego 30 sierpnia 2016r., a zatem zgodnie z obowiązującymi przepisami ustalenie prawa do świadczeń oraz wypłata miały nastąpić do dnia 31 października 2016r. i nie było podstaw prawnych do zawieszenia postępowania. Tym samym decyzja przyznająca świadczenia D. E. na okres świadczeniowy 2016/2017 została wydana zgodnie z obowiązującymi przepisami. Organ podniósł, że niewątpliwy jest fakt, iż strona uzyskała dochód od m-ca września 2016r. podejmując zatrudnienie w [...], na co również wskazał Sąd, a którego wysokość nie została uwzględniona w decyzji przyznającej świadczenia z funduszu alimentacyjnego znak: OPS 8187/FA/77/153/09/2016, zaś zgodnie z art. 9 ust. 4a ustawy w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny po roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy jego dochód ustala się na podstawie dochodu członka rodziny, powiększonego o kwotę osiągniętego dochodu za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na który ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego. W związku z powyższym organ winien był ponownie rozpatrzyć sytuację dochodową rodziny D.E. uwzględniając dochód osiągnięty m.in. z tytułu zatrudnienia w [...]. Z uwagi na fakt, iż uzyskanie dochodu nastąpiło w miesiącu wrześniu 2016r., natomiast podstawą weryfikacji jest dochód osiągnięty za miesiąc październik 2016r., a w dniu wydania decyzji, tj. [...], nie znana była oraz niemożliwa do ustalenia wysokość dochodu osiągniętego przez wnioskodawcę za miesiąc październik 2016r., od miesiąca listopada 2016r. ponownie zweryfikowano sytuację dochodową rodziny.
Z uwagi na fakt, iż uzyskanie dochodu nastąpiło w miesiącu wrześniu 2016r., a osiągnięcie w miesiącu październiku 2016r., pierwszym miesiącem po osiągnięciu dochodu jest miesiąc listopad 2016r. W związku z powyższym decyzją z dnia 6 grudnia 2016r., znak: OPS 8187/FA/l00/153/12/2016/U, uchylono świadczenia z funduszu alimentacyjnego od dnia 1 listopada 2016r. z uwagi na przekroczone kryterium dochodowe. Organ powołał się na w/w wyrok WSA w Kielcach, w którego uzasadnieniu wskazano, że organ I instancji był zobligowany na mocy ustawy przeprowadzić postępowanie w celu weryfikacji uprawnień do świadczeń od miesiąca listopada 2016r. Natomiast Kolegium w decyzji z dnia [...] stwierdziło, że nie było podstaw prawnych do przeprowadzenia postępowania w sprawie dochodu uzyskanego, gdyż wydając decyzję organ powinien uwzględnić dochód uzyskany, mimo, iż nie miał wiedzy na temat jego wysokości. Organ zauważył, że uzyskanie dochodu oznacza uzyskanie dochodu spowodowane uzyskaniem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Zatem Kolegium nie ma racji twierdząc, że przez dochód uzyskany należy rozumieć uzyskanie zatrudnienia, a nie uzyskanie wynagrodzenia, a więc dochodu związanego z wynagrodzeniem uzyskanym w związku z podjęciem zatrudnienia. Organ stwierdził, że postępowanie w sprawie decyzji uchylającej prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego, zostało właściwie przeprowadzone, a w konsekwencji wniósł o wszczęcie postępowania z urzędu w celu stwierdzenia nieważności decyzji Kolegium z dnia [...]
Po szczegółowej analizie materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że istnieją podstawy do stwierdzenia nieważności w/w decyzji z dnia [...] albowiem jest ona obarczona wadą, która jest wadą istotną, co skutkuje potrzebą stwierdzenia jej nieważności w trybie art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Decyzja ta została bowiem wydana z rażącym naruszeniem przepisów art. 24 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów oraz art. 138 § 1 pkt 2 kpa, a zatem zachodzi konieczność jej wyeliminowania z obrotu prawnego.
Organ podniósł, że w uzasadnieniu powyższej decyzji własnej przyjął, iż w sprawie nie ma podstaw do zastosowania art. 24 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, albowiem okoliczności, na które powołuje się organ, zaistniały już na dzień wydania decyzji przyznającej świadczenie, a nie w trakcie jej realizacji.
Dalej organ powołał się na stanowisko doktryny, zgodnie z którym ustawodawca poczynił założenie, że decyzja, która ma być zmieniana lub uchylana w trybie art. 24 ustawy, jest wydana zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, a świadczeniobiorca spełnia wszelkie przesłanki do jego uzyskania w dacie wydawania decyzji. Omawiana instytucja w założeniu ma bowiem zastosowanie do sytuacji faktycznych, gdy w trakcie wypłaty świadczenia nastąpiła jedna z okoliczności, o których stanowi komentowany przepis, a która spowodowała konieczność zmiany lub uchylenia ostatecznej decyzji. Powołując się na stanowisko WSA w Kielcach wyrażone w wyroku z dnia 11 stycznia 2018r., sygn. II SA/Ke 852/17, organ podniósł, że decyzja wydana z upoważnienia Burmistrza Miasta i Gminy [...] z dnia 28 września 2016 r. nie tylko nie została wydana z rażącym naruszeniem prawa, ale była zgodna z obowiązującymi przepisami. D. E. podjęła bowiem zatrudnienie 1 września 2016r., a zatem bez względu na to, czy otrzymywała wynagrodzenie płatne z góry czy z dołu, stosownie do treści art. 9 ust. 4a ustawy, wysokość uzyskanego w związku z tym dochodu należało uwzględnić na podstawie wynagrodzenia osiągniętego przez nią w miesiącu październiku 2016r. Dlatego też w decyzji z dnia [...] organ I instancji prawidłowo, uwzględniając dochód z 2015r., przyznał D. E. świadczenie, bowiem na datę wydawania tej decyzji spełniała ona kryterium dochodowe. W decyzji tej, w związku z informacją o podjęciu 1 września 2016r. zatrudnienia, organ ds. świadczeń z funduszu alimentacyjnego w Suchedniowie zobowiązał stronę do dostarczenia m.in. zaświadczenia o wysokości dochodu netto za miesiąc październik 2016r. w celu ponownej weryfikacji dochodu. We wrześniu 2016r. organ nie mógł uwzględnić uzyskania dochodu, a więc dokonać powiększenia dochodu osiągniętego w 2015r. o kwotę osiągniętego dochodu za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu, gdyż tym miesiącem był październik 2016r., a za ten miesiąc w dacie wydawania decyzji skarżąca jeszcze nie otrzymała wynagrodzenia.
W związku z uzyskaniem zaświadczeń o dochodzie strony z tytułu zatrudnienia od 1 września 2016r. organ I instancji zobligowany był zweryfikować sytuację dochodową rodziny D. D. E. uwzględniając dochód osiągnięty z tytułu zatrudnienia. Po uwzględnieniu m.in. dochodu z tytułu zatrudnienia w [...] oraz w [...] jako dochodu uzyskanego, łączny miesięczny dochód czteroosobowej rodziny D. E. wyniósł 2967,98 zł, a w przeliczeniu na osobę w rodzinie 742,00 zł. Mając na uwadze utratę zatrudnienia w [...], ustalając dochód rodziny, dochodów z w/w źródeł nie wzięto pod uwagę. Stosownie do obowiązujących przepisów od miesiąca grudnia pomniejszono ustalony dochód również o dochód utracony z tytułu wyrejestrowania działalności gospodarczej. Dochód wyniósł 2928,81 zł, a w przeliczeniu na osobę w rodzinie 732,20 zł, co również przekracza kryterium dochodowe. Przytaczając treść przepisów art. 24 ust. 1 i 18 ust. 5 ustawy SKO stwierdziło, że w tej sytuacji organ I instancji był zobligowany do wydania decyzji z dnia 6 grudnia 2016r., znak: OPS 8187/FA/l 00/153/12/2016ZU, o uchyleniu świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz osób uprawnionych A. B. oraz C. B.. Tym samym Kolegium błędnie uznało, że w niniejszej sprawie nie ma podstaw do zastosowania art. 24 ust. 1 ustawy, a w konsekwencji niezasadnie uchyliło decyzję organu I instancji w całości i orzekło o umorzeniu postępowania organu I instancji w całości.
Skargę na powyższą decyzję SKO z dnia [...]. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach D. E., zarzucając naruszenie przepisów prawa, które legły u podstaw jej wydania. Wskazała na stronniczość Samorządowego Kolegium Odwoławczego, o czym świadczy jej zdaniem tok postępowania, jak również podniosła nową okoliczność, tj. korektę zeznania podatkowego, gdzie kwota otrzymana na podstawie art. 27f wyniosła 2884,79 zł, co – jeśli uwzględnić pozostałe dochody – spowoduje konieczność uznania, że kryterium dochodowe nie zostało przekroczone. W konsekwencji skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do podnoszonej w skardze okoliczności związanej z korektą zeznania podatkowego organ wyjaśnił, że w postępowaniu o stwierdzenie nieważności nie jest dopuszczalne ponowne ustalanie stanu faktycznego będącego podstawą wydania badanej decyzji i nie jest dopuszczalne przeprowadzanie jakichkolwiek nowych dowodów co do stanu faktycznego ustalonego w pierwotnej sprawie.
Na rozprawie sądowej w dniu 19 grudnia 2018r. skarżąca zarzuciła dodatkowo, że ten sam członek SKO brał udział w wydaniu decyzji stwierdzającej nieważność decyzji z dnia [...]. i z dnia 29 września 2017r.
Obecna na rozprawie Prokurator Prokuratury Rejonowej Kielce-Zachód w Kielcach delegowana do Prokuratury Okręgowej w Kielcach, która zgłosiła swój udział w sprawie na podstawie art. 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2018r. poz. 1302), zwanej dalej p.p.s.a., wniosła o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie jest zasadna.
Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 p.p.s.a. wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
Dokonując tak rozumianej kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się naruszeń prawa skutkujących koniecznością uchylenia lub stwierdzenia nieważności decyzji będącej przedmiotem skargi (art. 145 § 1 p.p.s.a.).
W sprawie niniejszej podlegała rozpoznaniu skarga na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z [...]., którą organ ten stwierdził nieważność własnej decyzji z dnia [...] z powodu rażącego naruszenia prawa.
W pierwszej kolejności trzeba odnotować, że choć na podstawie art. 127 § 3 kpa skarżącej przysługiwał w tym przypadku wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, zgodnie z aktualnym brzmieniem art. 52 ust. 3 p.p.s.a. jeżeli stronie przysługuje prawo do zwrócenia się do organu, który wydał decyzję z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, strona może wnieść skargę na tę decyzję bez skorzystania z tego prawa, co miało miejsce w tym przypadku.
Przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji zostały wyczerpująco określone w art. 156 § 1 kpa. Zgodnie z tym przepisem organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która:
1) wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości;
2) wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa;
3) dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną albo sprawy, którą załatwiono milcząco;
4) została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie;
5) była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały;
6) w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą;
7) zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa.
Stosownie do treści art. 157 § 1 i 2 kpa właściwy do stwierdzenia nieważności decyzji w przypadkach wymienionych w art. 156 jest organ wyższego stopnia, a gdy decyzja wydana została przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze - ten organ. Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu.
Postępowanie nieważnościowe, w wyniku którego została wydana zaskarżona decyzja, polega na badaniu, czy kontrolowana decyzja jest obarczona jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 kpa, nie polega zaś na ponownym rozpoznaniu sprawy zakończonej tą decyzją. Tylko stwierdzenie wady lub wad decyzji wymienionych w zamkniętym katalogu w/w przepisu pozwala na wyeliminowanie jej z obrotu prawnego. Postępowanie nieważnościowe jest bowiem postępowaniem nadzwyczajnym i dla wzruszenia wprowadzonej skutecznie do obrotu prawnego decyzji administracyjnej – a tym samym wzruszenia zasady stabilności, pewności obrotu prawnego przewidzianej z art. 16 kpa – wymagane jest spełnienie ściśle określonych przesłanek wynikających z art. 156 § 1 kpa.
Rozstrzygnięcie zaskarżonej decyzji zostało oparte na przesłance przewidzianej w art. 156 § 1 pkt 2 kpa, tj. przesłance rażącego naruszenia prawa.
Pojęcie "rażącego naruszenia prawa" obejmuje różne stany faktyczne i prawne, przy czym zachodzi ono w przypadku naruszenia przepisu niepozostawiającego wątpliwości co do jego bezpośredniego rozumienia. "Rażące" oznacza więc oczywiste, wyraźne, bezsporne. "Rażące naruszenie prawa" o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2 kpa stanowi podstawę stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej w sytuacji gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej sprzeczności z przepisami prawa i gdy charakter tego naruszenia powoduje, że decyzja taka nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa. Przekroczenie normy prawnej musi mieć charakter jednoznaczny, co ma miejsce w sytuacji oczywistej sprzeczności pomiędzy treścią przepisu prawa a rozstrzygnięciem objętym decyzją. Z rażącym naruszeniem prawa mamy do czynienia wówczas, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią przepisu, a istnienie sprzeczności da się wykazać przez proste zestawienie przepisu i rozstrzygnięcia. Nie chodzi przy tym o błędy w wykładni prawa, ale o przekroczenie prawa w sposób jasny i niedwuznaczny (por. m.in. wyrok NSA z dnia 27 października 2017r., sygn. II OSK 336/16, Lex nr 2395598, wyrok WSA w Poznaniu z dnia 22 listopada 2017r., sygn. IV SA/Po 760/17, Lex nr 2408672).
W ocenie Sądu Samorządowe Kolegium Odwoławcze zasadnie przyjęło, że w przypadku decyzji tego organu z dnia [...] wspomniana przesłanka w powyższym rozumieniu została spełniona. Decyzją tą w trybie odwoławczym uchylono decyzję organu I instancji z dnia [...] wydaną na podstawie m.in. art. 24 ust. 1 ustawy z dnia 7 września 2007r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (t.j. Dz.U. z 2016r. poz. 169 ze zm. – na dzień wydania decyzji), dalej powoływanej jako "ustawa", i uchylającą własną decyzję z dnia [...] o przyznaniu świadczenia z funduszu alimentacyjnego na rzecz A. B. i C. B., w całości i umorzono postępowanie organu pierwszej instancji w całości. Jak bowiem wówczas (w decyzji z dnia [...]) stwierdziło Kolegium, brak było podstaw do zastosowania art. 24 ust. 1 ustawy albowiem okoliczności, na które powołał się organ, zaistniały już na dzień wydania decyzji przyznającej świadczenie, a nie w trakcie jej realizacji. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy – jak dalej wnosił organ – ponad wszelką wątpliwość dowodził, że strona już na dzień wydania decyzji z dnia [...] osiągnęła dochód z tytułu zatrudnienia na podstawie umowy o pracę (podjęcie pracy nastąpiło już w toku postępowania poprzedzającego wydanie decyzji z dnia [...]).
Powyższe stanowisko, wyrażone przez SKO w decyzji z dnia [...], naruszało w sposób oczywisty przepis art. 24 ust. 1 ustawy, w powiązaniu z art. 9 ust. 4a i art. 2 pkt 18 ustawy. Zgodnie z pierwszym z tych przepisów organ właściwy wierzyciela może bez zgody osoby uprawnionej albo jej przedstawiciela ustawowego zmienić lub uchylić ostateczną decyzję administracyjną, na mocy której strona nabyła prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa rodziny mająca wpływ na prawo do świadczeń, egzekucja stała się skuteczna, osoba nienależnie pobrała świadczenia lub wystąpiły inne okoliczności mające wpływ na prawo do świadczeń.
Jak trafnie podniósł organ, instytucja przewidziana w powyższym przepisie ma zastosowanie do sytuacji faktycznych, w których w trakcie wypłaty świadczenia nastąpiła jedna z okoliczności w nim wymienionych, powodująca konieczność zmiany lub uchylenia ostatecznej decyzji przyznającej świadczenie, która to decyzja została wydana zgodnie z obowiązującymi przepisami. Taka właśnie sytuacja zaistniała w tym przypadku.
Zgodnie bowiem z treścią art. 9 ust. 4a ustawy w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny po roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy jego dochód ustala się na podstawie dochodu członka rodziny, powiększonego o kwotę osiągniętego dochodu za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na który ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Z kolei zgodnie z art. 2 pkt 18 ustawy przez uzyskanie dochodu należy rozumieć uzyskanie dochodu spowodowane m.in. uzyskaniem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Dochód uzyskany wiąże się zatem nie tyle z samym uzyskaniem zatrudnienia, ale z dochodem z tym związanym. Dodatkowo, w sytuacji przewidzianej w art. 9 ust. 4a ustawy istotne znaczenie ma tak rozumiany dochód osiągnięty za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu.
A zatem w okolicznościach rozpatrywanej sprawy wydając decyzję z dnia [...] organ I instancji nie mógł uwzględnić dochodu osiągniętego przez skarżącą z tytułu zatrudnienia podjętego z dniem 1 września 2016r. Z art. 9 ust. 4a ustawy wprost wynika bowiem, że w tej sytuacji podstawą weryfikacji prawa do świadczeń (powiększenia dochodu osiągniętego w roku 2015) był dochód osiągnięty w październiku 2016r., a za ten miesiąc w dacie wydawania decyzji z dnia [...] skarżąca nie otrzymała jeszcze wynagrodzenia. Prawidłowo zatem, na co zwrócił uwagę tut. Sąd w wyroku z dnia 11 stycznia 2018r., sygn. akt II SA/Ke 852/17, decyzją tą organ I instancji przyznał świadczenie uwzględniając dochód z 2015r., zobowiązując jednocześnie skarżącą do dostarczenia w miesiącu listopadzie 2016r. m.in. zaświadczenia o wysokości dochodu za miesiąc październik 2016r. w celu ponownej weryfikacji dochodu. Tak uzyskane dane stały się podstawą decyzji organu I instancji z dnia 6 grudnia 2016r., wydanej w trybie art. 24 ust. 1 ustawy, w której stwierdzono, że dochód uzyskany za miesiąc październik 2016r. (zgodnie z art. 9 ust. 4a ustawy) powoduje – według zgromadzonych wówczas dowodów – przekroczenie kryterium dochodowego, a w konsekwencji utratę prawa do świadczenia począwszy od dnia 1 listopada 2016r.
W tej sytuacji wskazana w decyzji SKO z dnia [...], a przytoczona wyżej, argumentacja, nie mogła stać się podstawą do stwierdzenia, że przepis art. 24 ust. 1 ustawy, według stanu na dzień orzekania, nie znajdował zastosowania przez organ wydający decyzję z dnia 6 grudnia 2016r., a tym samym podstawą do wydania rozstrzygnięcia o uchyleniu z tego powodu decyzji i umorzeniu postępowania organu I instancji.
Jak wyżej podniesiono, postępowanie nieważnościowe polega na badaniu, czy kontrolowana decyzja jest obarczona jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 kpa (w oparciu o dowody zgromadzone w dacie wydania decyzji), nie polega zaś na ponownym rozpoznaniu sprawy zakończonej tą decyzją. Tym samym w niniejszym postępowaniu nie mogły podlegać badaniu kwestie dowodowe (nowe okoliczności) podniesione w skardze, dotyczące korekty zeznania podatkowego. Należy jednak zauważyć, że na skutek wydania zaskarżonej decyzji wyeliminowana z obrotu prawnego została decyzja SKO z dnia [...], wydana na skutek rozpatrzenia odwołania od decyzji organu I instancji z dnia 6 grudnia 2016r.
W aktualnym stanie sprawy zatem odwołanie to winno podlegać rozpatrzeniu przez organ odwoławczy, z uwzględnieniem zasady dwuinstancyjności postępowania (art. 15 kpa).
Nie zasługuje na uwzględnienie zarzut podniesiony przez skarżącą na rozprawie sądowej, dotyczący uczestniczenia tej samej osoby w wydaniu zaskarżonej decyzji oraz decyzji SKO z dnia [...]. Ta ostatnia decyzja dotyczyła stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] o przyznaniu wnioskowanego świadczenia. Nie zachodził tu zatem żaden z powodów wyłączenia pracownika, przewidzianych w art. 24 czy art. 27 kpa.
Jeśli chodzi o udział w sprawie prokuratora, którą to kwestię skarżąca poruszyła w piśmie z dnia 20 grudnia 2018r., należy podnieść, że zgodnie z art. 8 § 1 p.p.s.a. prokurator może wziąć udział w każdym toczącym się postępowaniu, a także wnieść skargę, skargę kasacyjną, zażalenie oraz skargę o wznowienie postępowania, jeżeli według jego oceny wymagają tego ochrona praworządności lub praw człowieka i obywatela. W takim przypadku przysługują mu prawa strony.
Ponieważ zatem podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło