II SA/Ke 717/14

PostanowienieWSA w Kielcach2015-04-15

Skład orzekający: Małgorzata Długońska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy wniosek o ustanowienie adwokata z urzędu w ramach prawa pomocy może zostać oddalony, jeśli strona nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, a jednocześnie nie dołożyła starań w celu zdobycia środków na opłacenie pełnomocnika?
Ratio decidendi
Wniosek o ustanowienie adwokata z urzędu w ramach prawa pomocy podlega oddaleniu, jeśli strona nie wykazała, że jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów przez stronę, a nadto nie dołożyła starań w celu zdobycia środków na opłacenie profesjonalnego pełnomocnika, mimo posiadania takiej możliwości. Prawo pomocy przyznawane jest osobom, które pomimo starań i przy największym możliwym wysiłku nie mogą ponieść kosztów postępowania.
Stan faktyczny
A. Ż. złożyła wniosek o ustanowienie adwokata z urzędu w sprawie ze skargi na decyzję Wojewody dotyczącą ustalenia odszkodowania za przejęcie nieruchomości. Wnioskodawczyni utrzymuje się z emerytury w wysokości 670 zł miesięcznie, a jej dorosłe dzieci nie pracują. Wcześniej została zwolniona z kosztów sądowych w całości. Pomimo przyznanego odszkodowania w kwocie 31.319,00 zł, które zostało wpłacone do depozytu sądowego, wnioskodawczyni nie podjęła go ani nie wystąpiła o jego wypłatę, co sąd uznał za brak starań w celu zdobycia środków na opłacenie pełnomocnika.
Rozstrzygnięcie
Oddalono wniosek o ustanowienie adwokata.

Pełny tekst orzeczenia

Referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Kielcach Dnia 15 kwietnia 2015 r. Referendarz sądowy Małgorzata Długońska po rozpoznaniu w dniu 15 kwietnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. Ż. o ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi A. Ż. na decyzję Wojewody z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania za przejęcie z mocy prawa własności nieruchomości postanawia: oddalić wniosek o ustanowienie adwokata. A. Ż. złożyła formularz urzędowy PPF wnosząc o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z jej skargi na decyzję Wojewody w przedmiocie ustalenia odszkodowania za przejęcie z mocy prawa własności nieruchomości. Ze złożonego formularza wynika, że wnioskodawczyni prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z dwudziestoletnim synem i dwudziestoczteroletnią córką. Skarżąca nie wykazała innego majątku poza domem wielkości 80 m² na działce przy ul. [...]. Wnioskodawczyni oświadczyła, że utrzymuje się wyłącznie z emerytury w wysokości 670 zł miesięcznie. Z akt sprawy sygn. II SA/Ke 126/14 wynika, że syn skarżącej podjął studia w szkole wyższe. Syn i córka wnioskodawczyni nie pracują i nie osiągają żadnego dochodu. W odpowiedzi na zapytanie Referendarza sądowego Dyrektor Zarządu Dróg pismem z dnia 22 października 2014 r. (data wpływu do Sądu 27 października 2014 r.) poinformował, że kwota 31.319,00 zł ustalona tytułem odszkodowania dla A. Ż. J. Ż., stosownie do decyzji Prezydenta Miasta, została wpłacona w dniu 29 lipca 2014 r. do depozytu sądowego. Dyrektor Zarządu Dróg, wyjaśnił, że odszkodowanie nie zostało podjęte w ustawowym terminie przez osoby uprawnione, jak również nie został podany numer konta bankowego ani wskazana inna forma wypłaty. Zatem zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, w przypadku gdy wypłata odszkodowania natrafia na trudne do przezwyciężenia szkody, zachodzą przesłanki do złożenia kwoty odszkodowania do depozytu sądowego. Postanowieniem Referendarza sądowego z dnia 14 listopada 2014 r. zwolniono skarżącą od kosztów sądowych w całości. Wyrokiem z dnia 19 lutego 2015 r. oddalił Wojewódzki Sad Administracyjny w Kielcach skargę A. Ż.. W dniu 340 marca 2015 r. skarżąca złożyła kolejny formularz PPF, wnosząc o ustanowienie adwokata i podając te same, co poprzednio. Regulacje postępowania sądowoadministracyjnego pozwalają skarżącym, nie posiadającym wystarczających środków finansowych koniecznych do ochrony ich interesu prawnego na ubieganie się o przyznanie tzw. prawa pomocy. Zgodnie z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym tylko ustanowienie adwokata lub radcy prawnego z urzędu, przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Za każdym razem na wnioskodawcy ciąży jednak obowiązek wykazania, że jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od generalnej zasady ponoszenia wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika prawnego przez stronę dochodzącą swych roszczeń przed sądem. Jak wskazuje się w orzecznictwie, przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony w taki sposób, że nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 10 maja 2005 r., sygn. akt II OZ 318/05 (dostępne na www.orzeczenia.nsa.gov.pl) wskazał, że prawo pomocy przyznawane jest osobom, które pomimo starań i przy największym możliwym wysiłku nie mogą ponieść kosztów postępowania, ponieważ ich dochód jest wybitnie niski lub też nie osiągają żadnego dochodu. Nie każdy więc wydatek, który subiektywnie przez stronę jest postrzegany jako dolegliwy finansowo oznacza, że ponoszony jest jako uszczerbek w utrzymaniu koniecznym skarżącego i jego rodziny. W rozpatrywanej sprawie oceniając wniosek o przyznanie prawa pomocy oparto się na zgromadzonym w aktach sprawy materiale dowodowym. Uwzględniono fakt, że wnioskodawczyni nie podjęła w ustawowym terminie przyznanego jej odszkodowania za przejęcie nieruchomości w wysokości 15651 zł, nie podała organowi numeru konta bankowego ani nie wskazała innej formy wypłaty, jak również nie wystąpiła o wypłacenie tej kwoty z depozytu sądowego. W tej sytuacji należy uznać, że skarżąca nie dołożyła starań i wysiłków w celu zdobycia środków finansowych na opłacenie profesjonalnego pełnomocnika prawnego z wyboru, pomimo, że miała i ma taką możliwość. Jej wniosek o przyznanie prawa pomocy nie zasługuje zatem na uwzględnienie i podlega oddaleniu. Wobec powyższego na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji postanowienia.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło