II SA/Ke 718/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Chobian, Sędziowie Sędzia WSA Renata Detka, Sędzia WSA Beata Ziomek (spr.), Protokolant Starszy sekretarz sądowy Katarzyna Tuz-Stando, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 października 2015r. sprawy ze skargi E. Z. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia 18 czerwca 2015r. znak: [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania I. uchyla zaskarżone postanowienie; II. zasądza od Dyrektora Izby Celnej na rzecz E. Z. kwotę 340 ( trzysta czterdzieści ) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Postanowieniem z dnia 18 czerwca 2015 r. znak: [...], Dyrektor Izby Celnej stwierdził uchybienie przez E. Z. terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego z dnia 29 stycznia 2015 r. znak: [...] wymierzającej karę pieniężną w wysokości 24.000 zł za urządzanie gry na automatach poza kasynem. W uzasadnieniu organ II instancji wskazał, że opisana na wstępie decyzja z dnia 29 stycznia 2015 r. została doręczona stronie w trybie zastępczym, zgodnie z art. 150 Ordynacji podatkowej, w dniu 16 lutego 2015 r. W dniu 6 maja 2015 r. strona wniosła odwołanie od ww. decyzji. Jednocześnie złożyła wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Postanowieniem z dnia 12 czerwca 2015 r. znak: [...], Dyrektor Izby Celnej odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Organ odwoławczy wyjaśnił, że 14-dniowy termin do wniesienia odwołania, wynikający z art. 223 § 2 Ordynacji podatkowej, jest terminem zawitym, którego przekroczenie powoduje bezskuteczność odwołania. W niniejszej sprawie termin do wniesienia odwołania upłynął z dniem 2 marca 2015 r. i nie został przywrócony. W konsekwencji należało stwierdzić jego uchybienie na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach E. Z. domagała się stwierdzenia nieważności zaskarżonego postanowienia, ewentualnie jego uchylenia, oraz przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, podnosząc zarzut naruszenia art. 148 Ordynacji podatkowej poprzez błędne przyjęcie, że decyzja została skarżącej doręczona. W uzasadnieniu skarżąca podniosła, że w dniu 13 kwietnia 2015 r. najemca lokalu w miejscowości G. 1 przekazał jej upomnienie w przedmiocie uregulowania należności wynikającej z decyzji z dnia 29 stycznia 2015 r. Wcześniej skarżąca nie otrzymała ani ww. decyzji, ani tytułu wykonawczego, ani postanowienia o wszczęciu postępowania przez organ I instancji. Cała korespondencja była kierowana na adres: G. 1, tymczasem skarżąca w dniu 28 sierpnia 2014 r. wynajęła przedmiotową nieruchomość. Również przed zawarciem tej umowy nie zamieszkiwała pod ww. adresem. W szczególności nie odebrała postanowienia o wszczęciu postępowania, a tym samym nie miała obowiązku zawiadamiać organu o zmianie adresu stosownie do art. 146 Ordynacji podatkowej. Skarżąca wyjaśniła, że zamieszkuje pod adresem: K., ul. K. 1/37. Zdaniem skarżącej, zarówno postanowienie o wszczęciu postępowania jak i decyzja nie zostały jej doręczone pod żadne z miejsc wskazanych w art. 148 ordynacji podatkowej, albowiem adres: G. 1 nie był ani miejscem zamieszkania skarżącej, ani miejscem pracy. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł i jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1, art. 2 i art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej "Ppsa", wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania jeżeli miało lub mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 Ppsa). Wychodząc z tak zakreślonych granic kognicji Sąd stwierdził, że zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c Ppsa). W pierwszej kolejności należy zaznaczyć, że sprawa niniejsza pozostaje w ścisłym związku z zawisłą przed tut. Sądem sprawą ze skargi E. Z. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia 12 czerwca 2015 r., znak: [...], o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, zarejestrowaną pod sygn. II SA/Ke 719/15. Konsekwencją odmowy przywrócenia przez organ terminu do wniesienia odwołania było bowiem stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia odwołania. W rozpoznawanej sprawie organ uznał, że decyzja organu I instancji z dnia 29 stycznia 2015 r. została doręczona skarżącej w trybie zastępczym, zgodnie z art. 150 Ordynacji podatkowej, w dniu 16 lutego 2015 r. Przywołany przepis reguluje tryb doręczania pism osobom fizycznym w razie niemożności doręczenia w sposób wskazany w art. 148 § 1 (w mieszkaniu lub miejscu pracy) lub art. 149 Ordynacji podatkowej (pełnoletniemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu). Skuteczne doręczenie pisma na podstawie art. 150 Ordynacji podatkowej jest uzależnione ponadto od zgodnej z prawem próby doręczenia pisma na zasadach określonych w art. 148 § 1 lub art. 149 tej ustawy, w tym w szczególności na prawidłowy adres osoby, do której pismo jest kierowane. Doręczenie winno bowiem nastąpić w miejscu, gdzie adresat mieszka aktualnie, a nie w mieszkaniu, w którym mieszkał w przeszłości. Warunkiem zastosowania ww. fikcji prawnej jest bowiem to, aby adresat pisma istotnie mieszkał pod wskazanym adresem, a nie jest możliwe doręczenie mu pisma w inny sposób przewidziany w ustawie. W rozpoznawanej sprawie kara pieniężna została wymierzona osobie fizycznej. Wszelkie doręczenia pism w toku postępowania przed organami celnymi powinny być więc dokonywane w trybie art. 148-150 Ordynacji podatkowej. Oprócz mieszkania lub miejsca pracy (art. 148 § 1) pisma mogą być doręczane adresatom w siedzibie organu podatkowego; dodatkowo w miejscu pracy adresata – osobie upoważnionej do odbioru korespondencji (art. 148 § 2). W niniejszej sprawie postanowienie o wszczęciu postępowania z dnia 24 lipca 2014 r. zostało wysłane na adres: G. 1 i w dniu 28 lipca 2014 r. pokwitowane przez K. S., z adnotacją, że osoba ta jest kuzynką i pełnoletnim domownikiem adresata. W tym miejscu podzielić należy stanowisko tut. Sądu w sprawie II SA/Ke 719/15, zgodnie z którym do uznania skutecznego doręczenia postanowienia o wszczęciu postępowania, w którym zawarte było pouczenie o obowiązku informowania o zmianie miejsca zamieszkania ze skutkiem, o jakim mowa w art. 146 § 2 Ordynacji podatkowej – konieczne było ustalenie, że faktycznie w dniu 28 lipca 2014 r. E. Z. zamieszkiwała pod adresem: G. 1, a K. S. była jej dorosłym domownikiem, lub też, że G. 1 było miejscem pracy skarżącej, a K. S. była osobą upoważnioną przez pracodawcę do odbioru korespondencji. W aktach sprawy brak jest dowodów potwierdzających takie założenie. W konsekwencji nie wiadomo, na jakiej podstawie organ uznał, że doszło do skutecznego doręczenia skarżącej zawiadomienia o wszczęciu postępowania i pouczenia o obowiązku informowania i zmianie miejsca zamieszkania. Wszelkie późniejsze pisma, w tym decyzja z dnia 29 stycznia 2015 r., również były kierowane na adres: G. 1 i powracały z adnotacją: "zwrot, nie podjęto w terminie". Takie doręczenie można uznać za skuteczne, stosownie do art. 150 § 2 Ordynacji podatkowej, wyłącznie gdy przesyłka zaadresowana jest na prawidłowy adres zamieszkania lub miejsca pracy osoby fizycznej. Tymczasem z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia nie wynika, aby organ kwestionował twierdzenie skarżącej, że w tym czasie ani nie pracowała, ani nie mieszkała pod adresem: G. 1. W świetle powyższego należy stwierdzić, że zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem art. 187 § 1, art. 191 i art. 122 Ordynacji podatkowej, tj. bez wymaganego wyjaśnienia sprawy i bez rozważenia dowodów znajdujących się w jej aktach, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W konsekwencji zaskarżone postanowienie podlegało uchyleniu, o czym Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c Ppsa. Rozpatrując sprawę ponownie, organ powinien wyjaśnić, mając na uwadze wyżej poczynione wywody, czy faktycznie w dniu 28 lipca 2014 r. skarżąca mieszkała lub pracowała pod adresem: G. 1, i czy K. S. była jej domownikiem bądź pracownikiem, a następnie, czy w ogóle doszło do skutecznego doręczenia skarżącej jakiegokolwiek pisma, w szczególności decyzji z dnia 29 stycznia 2015 r., W przypadku ustalenia, że w ogóle nie doszło do skutecznego doręczenia żadnego pisma, organ powinien rozważyć, czy można w tej sytuacji mówić o uchybieniu przez skarżącą terminu do wniesienia odwołania.