II SA/Ke 721/09

Referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Kielcach Dnia 19 stycznia 2010 r. Referendarz sądowy Małgorzata Długońska po rozpoznaniu w dniu 19 stycznia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku E. M. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi E. M. na postanowienie Wojewody z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie podjęcia postępowania administracyjnego postanawia: I. oddalić wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, II. oddalić wniosek o ustanowienie radcy prawnego. W dniu 6 stycznia 2010 r. E. M złożył formularz urzędowy PPF, wnosząc o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie z jego skargi na postanowienie Wojewody z dnia [...] w przedmiocie podjęcia postępowania administracyjnego Ze złożonego formularza wynika, że wnioskodawca prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną. Utrzymują się z dwóch emerytur w wysokości 1073,24 zł i 1778,93 zł, co daje łącznie miesięczny dochód netto w wysokości 2852,17 zł. Skarżący nie wykazał innego majątku poza mieszkaniem wielkości 46 m kw. Wnioskodawca i jego żona są osobami niepełnosprawnymi, co potwierdzają orzeczenia komisji lekarskich. Po odliczeniu kosztów utrzymania mieszkania w wysokości 680 zł oraz wydatków na rehabilitację, dojazdy, zakup lekarstw i środków czystości w wysokości 1290 zł do dyspozycji skarżącego i jego żony pozostaje kwota 882,17 zł miesięcznie, która jest przeznaczana na bieżące utrzymanie. Na gruncie obowiązujących przepisów dotyczących postępowań sądowych obowiązuje zasada, zgodnie którą koszty sądowe, jak również koszty wynagrodzenia fachowego pełnomocnika, pokrywa strona dochodząca swych roszczeń. Regulacje postępowania sądowoadministracyjnego pozwalają skarżącym, nie posiadającym wystarczających środków finansowych koniecznych do ochrony ich interesu prawnego na ubieganie się o przyznanie tzw. prawa pomocy. Zgodnie z art. 245 § 1 i art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz.1270 ze zm., (zwanej dalej p.p.s.a.), przyznanie prawa pomocy przysługuje osobie fizycznej, która wykaże że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmujące zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub radcy prawnego) bądź osobie, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego). Ubiegający się o taką pomoc winien w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa. W orzecznictwie sądowym prezentowane jest stanowisko, że przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym powinno mieć charakter wyjątkowy i być stosowane w stosunku do osób żyjących w ubóstwie (przykładowo do takich osób można zaliczyć bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia). Strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe, w szczególności posiada stały miesięczny dochód przewyższający ustalone minimalne wynagrodzenie za pracę. W rozpatrywanej sprawie wniosek o przyznanie prawa pomocy podlega oddaleniu. Uznano bowiem, że stały dochód z dwóch emerytur oraz kwota, która pozostaje do dyspozycji wnioskodawcy i jego żony po opłaceniu kosztów eksploatacji mieszkania i leczenia pozwalają mu na uiszczenie wpisu sądowego od skargi w wysokości 100 zł oraz poniesienie innych ewentualnych kosztów sądowych nie przekraczających jednorazowo tej kwoty. Sytuacja majątkowa i rodzinna skarżącego nie uzasadnia również przyznania pełnomocnika z urzędu. Podniesione przez wnioskodawcę okoliczności takie jak: skomplikowany charakter sprawy oraz fakt, że do tej pory nie korzystał z prawa pomocy, nie stanowią, w świetle obowiązujących przepisów, podstawy do zwolnienia go od kosztów sądowych i ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika z urzędu. Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 20 czerwca 2008 r. sygn. akt II OZ 625/08, ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika prawnego z urzędu następuje tylko wówczas, gdy brak profesjonalnej pomocy prawnej może pozbawić stronę możliwości obrony swoich praw. Takie niebezpieczeństwo nie zachodzi w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym z uwagi na gwarancje procesowe przewidziane w art. 134 § 1 i art. 140 § 1 p.p.s.a. W myśl powołanych przepisów, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd zatem bada wnikliwie sprawę bez względu na fachowość, treść i konstrukcję skargi lub wniosku sporządzonych przez stronę. Ponadto, sąd poucza strony działające w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego o dopuszczalności, terminie i sposobie wniesienia środka zaskarżenia od orzeczeń sądowych. Wobec powyższego na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w zw. art. 245 § 2, art. 246 § 1 pkt 1 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji postanowienia.