II SA/Ke 728/12

Referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach Dnia 23 listopada 2012 r. Referendarz sądowy Małgorzata Długońska po rozpoznaniu w dniu 23 listopada 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. W. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, radcy prawnego w sprawie ze skargi M. W. na decyzję Wojewody z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie zwrotu nieruchomości postanawia: I. zwolnić M. W. od wpisu sądowego od skargi, II. oddalić wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w pozostałym zakresie, III. oddalić wniosek o ustanowienie radcy prawnego, IV. oddalić wniosek o ustanowienie adwokata. W dniu 9.XI.2012 r. M. W. złożyła urzędowy formularz PPF wnosząc o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, radcy prawnego w sprawie z jej skargi na decyzję Wojewody w przedmiocie zwrotu nieruchomości. Ze złożonego formularza wynika, że wnioskodawczyni prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe i utrzymuje się z emerytury z dodatkiem pielęgnacyjnym w łącznej wysokości w wysokości 1582,44 miesięcznie. Wnioskodawczyni nie wykazała innego majątku poza mieszkaniem wielkości 41,5 m² Skarżąca oświadczyła, że od kilkunastu lat leczy się kardiologicznie, reumatologicznie i okulistycznie, cierpi na astmę, nadciśnienie tętnicze i cukrzycę. Na gruncie obowiązujących przepisów dotyczących postępowań sądowych obowiązuje zasada, zgodnie którą koszty sądowe, jak również koszty wynagrodzenia fachowego pełnomocnika, pokrywa strona dochodząca swych roszczeń. Regulacje postępowania sądowoadministracyjnego pozwalają skarżącym, nie posiadającym wystarczających środków finansowych koniecznych do ochrony ich interesu prawnego na ubieganie się o przyznanie tzw. prawa pomocy. Zgodnie z art. 245 § 1 i art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270) przyznanie prawa pomocy przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmujące zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub radcy prawnego) bądź osobie, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego). Ubiegający się o przyznanie prawa pomocy winien w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa. W orzecznictwie sądowym prezentowane jest stanowisko, że przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym powinno mieć charakter wyjątkowy i być stosowane w stosunku do osób żyjących w ubóstwie (przykładowo do takich osób można zaliczyć bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia). Strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe, w szczególności posiada stały miesięczny dochód przewyższający ustalone minimalne wynagrodzenie za pracę. W rozpatrywanej sprawie biorąc pod uwagę wysokość dochodu osiąganego przez skarżącą oraz zły stan zdrowia wiążący się z wydatkami na zakup leków i leczenie, uznano, że jej wniosek o przyznanie prawa pomocy zasługuje na uwzględnienie w zakresie zwolnienia od wpisu sądowego od skargi. Umożliwi to rozpoznanie skargi M. W. przez wojewódzki sąd administracyjny. Jednocześnie należy podkreślić, że wnioskodawczyni, osiąga stały miesięczny dochód z emerytury przewyższający ustalone minimalne wynagrodzenie za pracę. Uznano zatem, że przy racjonalnym gospodarowaniu stałym dochodem skarżąca ma możliwość, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie ponieść inne ewentualne koszty sądowe na późniejszym etapie postępowania (w wypadku oddalenia skargi 100 zł tytułem opłaty kancelaryjnej za doręczenie odpisu wyroku z uzasadnieniem, a następnie wpis od skargi kasacyjnej w wysokości 100 zł) oraz wynagrodzenia adwokata lub radcy prawnego z wyboru. Poza tym należy zauważyć, że brat M.W. – J. R. wniósł identyczną skargę na tę samą decyzję Wojewody, zarejestrowaną pod sygnaturą II SA/Ke 729/12. Oznacza to, że oboje mają w tej sprawie wspólny interes i działają w porozumieniu. Mają zatem możliwość wspólnie zapłacić ewentualne późniejsze koszty sądowe i honorarium profesjonalnego pełnomocnika prawnego z wyboru. Ponadto, jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 20 czerwca 2008 r. sygn. akt II OZ 625/08, ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika prawnego z urzędu następuje tylko wówczas, gdy brak profesjonalnej pomocy prawnej może pozbawić stronę możliwości obrony swoich praw. Takie niebezpieczeństwo nie zachodzi w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym z uwagi na gwarancje procesowe przewidziane w art. 134 § 1 i art. 140 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd zatem bada wnikliwie sprawę bez względu na fachowość, treść i konstrukcję skargi lub wniosku sporządzonych przez stronę. Ponadto sąd poucza strony działające w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego o dopuszczalności, terminie i sposobie wniesienia środka zaskarżenia od orzeczeń sądowych. Na etapie postępowania sądowodaministracyjnego przed wydaniem wyroku nie obowiązuje przymus adwokacki ani radcowski, skarżąca może skutecznie dokonać wszystkich czynności osobiście lub przez pełnomocnika, którym może być małżonek, dorosłe dziecko lub rodzeństwo. Należy podkreślić, że skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach została napisana w sposób profesjonalny, z powołaniem się na naruszenie konkretnych przepisów. Oznacza to, że M.W. bardzo dobrze orientuje się w okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy albo korzysta z usług profesjonalisty, a zatem zbędny jest radca prawny, adwokat z urzędu. Wobec powyższego na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w związku z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji postanowienia.