II SA/Ke 733/15

Referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Kielcach Dnia 13 października 2015 r. Referendarz sądowy Małgorzata Długońska po rozpoznaniu w dniu 13 października 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. C. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. C. i S. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie nakazu wykonania czynności zapobiegających szkodom postanawia: zwolnić J. C. od kosztów sądowych w całości. S. C. złożył na formularzu urzędowym PPF wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi J. C. i S. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie nakazu wykonania czynności zapobiegających szkodom. Ze złożonego formularza wynika, że wnioskodawca prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną i dorosłą córką. Skarżący otrzymuje wynagrodzenie za pracę w wysokości 1350 zł, jego żona pobiera rentę w wysokości 823,60 zł netto miesięcznie, córka studiuje, nie osiąga własnego dochodu i pozostaje na utrzymaniu rodziców. Wnioskodawca wykazał współwłasność wraz z żoną domu wielkości 100 m² na działce o powierzchni 880 m² oraz osiemnastoletniego samochodu służącego głownie do dojazdów na wizyty lekarskie. Skarżący podał następujące stałe miesięcznie wydatki: prąd - 100 zł, butla z gazem - 50 zł, ubezpieczenie na życie 52,50 zł, zakup leków 200-300 zł, wywóz odpadów – 15 zł, telefon stacjonarny – 52zł, Internet- 65 zł, paliwo do samochodu – 150 zł. Ponadto wydają rocznie 2180 zł na zakup węgla, 523 zł na ubezpieczenie OC samochodu, 70 na ubezpieczenie NNW, 40 zł na ubezpieczenie córki od następstw nieszczęśliwych wypadków, płacą 100 zł tytułem podatku o nieruchomości i 160 zł za przegląd samochodu. Żona cierpi na stwardnienie rozsiane, nadciśnienie tętnicze, alergie, niedosłuch, lambliozę, chorobę tarczycy. Zgodnie z art. 245 § 1 i art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz.270 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a" przyznanie prawa pomocy przysługuje osobie fizycznej, która wykaże że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmujące zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub radcy prawnego) bądź osobie, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego). Na wnioskodawcy ciąży zatem obowiązek wykazania, że jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od generalnej zasady ponoszenia kosztów sądowych i wynagrodzenia fachowego pełnomocnika przez osobę dochodzącą swych roszczeń przed sądem. Oznacza to, iż ubiegający się o taką pomoc winien w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero, gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające – może zwrócić się o pomoc państwa. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych prawo pomocy w zakresie całkowitym powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku, tj. w sytuacji ubóstwa. Strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe, w szczególności posiada stały miesięczny dochód przewyższający ustalone minimalne wynagrodzenie za pracę. W rozpoznawanej sprawie biorąc pod uwagę sytuację życiową i majątkową wnioskodawcy, przede wszystkim wysokość dochodu przypadającego na trzy dorosłe osoby w rodzinie, brak majątku poza domem i starym samochodem, duże wydatki związane z leczeniem, uznano, że skarżący nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie, żony i córki. Zatem jego wniosek zasługuje na uwzględnienie w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Oddaleniu podlega natomiast wniosek o ustanowienie adwokata z urzędu. Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 20 czerwca 2008 r. sygn. akt II OZ 625/08 (opublikowane w bazie http://orzecznictwo.nsa.gov.pl), ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika prawnego z urzędu następuje tylko wówczas, gdy brak profesjonalnej pomocy prawnej może pozbawić stronę możliwości obrony swoich praw. Takie niebezpieczeństwo nie zachodzi w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym z uwagi na gwarancje procesowe przewidziane w art. 134 § 1 i art. 140 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd zatem bada wnikliwie sprawę bez względu na fachowość, treść i konstrukcję skargi lub wniosku sporządzonych przez stronę. Ponadto sąd poucza strony działające w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego o dopuszczalności, terminie i sposobie wniesienia środka zaskarżenia od orzeczeń sądowych. Na etapie postępowania sądowoadministracyjnego przed wydaniem wyroku nie obowiązuje przymus adwokacki ani radcowski, skarżąca może skutecznie dokonać wszystkich czynności osobiście lub przez pełnomocnika, którym może być małżonka, rodzeństwo lub dorosłe dzieci i wnuki. W większości spraw Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach wydaje wyrok albo postanowienie kończące po przeprowadzeniu jednej rozprawy sądowej. Należy podkreślić, że skarga została sporządzona w sposób prawidłowy, a z pism znajdujących się w aktach sprawy wynika, że S. C. nie jest osobą nieporadną życiowo, zna bardzo dobrze okoliczności faktyczne sprawy. Wobec powyższego na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w związku z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji postanowienia.