II SA/Ke 751/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Sylwester Miziołek po rozpoznaniu w dniu 27 maja 2013r. na posiedzeniu niejawnym w dniu 27 maja 2013r. wniosku R. P. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, radcy prawnego w sprawie ze skargi P. i R P. na postanowienie Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wniosku o udzielenie jednorazowej pomocy finansowej p o s t a n a w i a : I. oddalić wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, II. oddalić wniosek o ustanowienie adwokata, III. oddalić wniosek o ustanowienie radcy prawnego. R. P. działając w imieniu własnym i P. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skargę na postanowienie Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wniosku o udzielenie jednorazowej pomocy finansowej. W dniu 13 marca 2013r. R. P. złożył formularz PPF wnosząc o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata lub radcy prawnego. W treści formularza wnioskodawca podał wyłącznie dane dotyczące P. – nie zaś jego własne. Zarządzeniem z dnia 21 marca 2013r. (doręczonym R. P. w dniu 26 marca 2013r.) Referendarz w tut. Sądzie wezwał skarżącego – w trybie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r. poz. 270), zwanej dalej ustawą P.p.s.a – do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez wskazanie: 1.osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym, 2.majątku – domu, mieszkania, innych nieruchomości, zasobów pieniężnych, przedmiotów o wartości powyżej 4000 euro posiadanych przez niego i osoby pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym, 3. wysokości i źródła dochodów miesięcznych osiąganych przez niego i osoby pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym, 4. wysokości miesięcznych wydatków związanych z utrzymaniem oraz z innych tytułów ponoszonych przez niego i osoby pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym, 5. podanie innych informacji o sytuacji majątkowej i osobistej jego samego i osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym, które uzna za istotne, przedłożenie dokumentów potwierdzających podane informacje. W zarządzeniu wskazano, że dokumenty i wyjaśnienia należy złożyć w terminie 7 dni licząc od daty doręczenia wezwania, a treść odpowiedzi lub jej brak będzie mieć wpływ na rozstrzygnięcie w sprawie przyznania prawa pomocy. W wyznaczonym terminie R. P. nie złożył żadnych wyjaśnień ani dokumentów celem uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Postanowieniem z dnia 23 kwietnia 2013r. Referendarz sądowy w tut. Sądzie oddalił wniosek R. P. o zwolnienie od kosztów sądowych, o ustanowienie adwokata i o ustanowienie radcy prawnego W ustawowym terminie R. P. wniósł sprzeciw od ww. orzeczenia, wskazując jedynie, że postanowienie to jest niezgodne ze stanem faktycznym i prawnym. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy P.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie przeciwko któremu został wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd. Tym samym już samo wniesienie sprzeciwu, a nie jego zakres określony przez stronę, powoduje utratę mocy wiążącej postanowienia wydanego przez referendarza sądowego – w całości. W konsekwencji prowadzi to do ponownego rozpatrzenia wszystkich żądań zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy przez Sąd. Stosownie do art. 246 § 1 ustawy P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy przysługuje osobie, która wykaże że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym – pkt 1) bądź osobie, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym – pkt 2). Oznacza to, iż ubiegający się o taką pomoc winien w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero, gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające – może zwrócić się o pomoc państwa. Należy przy tym zauważyć, że przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 ustawy P.p.s.a.). Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 ustawy P.p.s.a.). Podkreślić ponadto należy, że opłaty sądowe – do których zalicza się wpis – stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienie od tego rodzaju danin stanowi odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Z tego względu może być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia. Na wnioskodawcy ciąży zatem obowiązek wykazania, że jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od generalnej zasady ponoszenia kosztów sądowych i wynagrodzenia fachowego pełnomocnika przez osobę dochodzącą swych roszczeń przed sądem. Wnioskodawca powinien zatem złożyć stosowne dokumenty w postaci rachunków, wyciągów bankowych, zaświadczeń. W tym stanie rzeczy należy przyjąć, że rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. Wynika to z treści art. 252 § 1 ustawy P.p.s.a., który stanowi, że wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o jej stanie majątkowym i dochodach. W przedmiotowej sprawie brak było podstaw do uwzględnienia wniosku R. P. o przyznanie prawa pomocy tak w zakresie częściowym, jak i całkowitym. W tym miejscu podkreślić trzeba, że strona wnosząca o przyznanie prawa pomocy składa stosowny wniosek na urzędowym formularzu (art. 252 § 2 ustawy P.p.s.a.). Sporządzony w ten sposób wniosek ma na celu ogólne zobrazowanie sytuacji materialnej wnioskodawcy. W razie pojawienia się wątpliwości w tym zakresie przepis art. 255 ustawy P.p.s.a. dopuszcza możliwość wezwania strony do złożenia dodatkowych oświadczeń lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego – jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252 § 2 ustawy P.p.s.a., okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych lub budzi wątpliwości. W niniejszej sprawie Referendarz sądowy w tut. Sądzie, wobec podania przez R. P. w złożonym formularzu PPF wyłącznie danych dotyczących P. – nie zaś jego własnych, skorzystał z możliwości z art. 255 ustawy P.p.s.a. i zobowiązał skarżącego do podania szczegółowych informacji mogących ustalić i potwierdzić jego sytuację majątkową. Pomimo doręczenia tego wezwania w dniu 26 marca 2013r. strona nie nadesłała jakiejkolwiek odpowiedzi w tym zakresie. W takiej sytuacji, skoro Sąd nie posiada żadnych informacji o stanie majątkowym i dochodach wnioskodawcy. Reasumując stwierdzić trzeba, że brak współpracy ze strony podmiotu ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy skutkuje uznaniem, że nie wykazał on zaistnienia przesłanek, o których mowa w art. 246 § 1 ustawy P.p.s.a., koniecznych dla przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 października 2012r. o sygn. akt II FZ 700/12, LEX nr 1219910). Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia – na podstawie art. 246 § 1 w związku z art. 260 ustawy P.p.s.a.