II SA/Ke 775/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Ziomek, Sędziowie Sędzia WSA Renata Detka,, Sędzia WSA Jacek Kuza (spr.), Protokolant Sekretarz sądowy Katarzyna Tuz-Stando, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 29 stycznia 2009r. sprawy ze skargi T. H. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej I. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku. Państwowy Inspektor Sanitarny decyzją z dnia [...] nie stwierdził u T. H. choroby zawodowej, tj. obustronnego trwałego [...] spowodowanego hałasem, wyrażonego podwyższeniem progu słuchu o wielkości co najmniej 45 dB w uchu lepiej słyszącym, obliczonym jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznych 1, 2 i 3 kHz, wymienionego w pozycji 21 wykazu chorób zawodowych określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115). W uzasadnieniu swej decyzji organ I instancji wyjaśnił, że swą decyzję wydał na podstawie orzeczeń lekarskich o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej wydanych przez Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy Dział Konsultacyjno - Diagnostyczny w dniu 6 listopada 2007r. i przez Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w dniu 20 maja 2008r. oraz na podstawie oceny narażenia zawodowego sporządzonej przez przedstawiciela Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w dniu 8 sierpnia 2007r. w Spółce "A" w K. W uzasadnieniu orzeczenia Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego podał, iż przeprowadzona diagnostyka audiologiczna obejmująca audiometrię tonalną, próby lokalizacyjne i audiometrię impedancyjną, wykazała [...[ bez cech [...]. Stwierdzony [...] nie spełnia wymaganego kryterium diagnostyczno - orzeczniczego w zakresie chorób zawodowych jednoznacznie określonego w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002r., wynoszącego co najmniej 45 dB w uchu lepiej słyszącym. Natomiast ocena narażenia zawodowego wykonana na wniosek WOMP wykazała, że T. H. pracował zawodowo w latach 1966 - 2006 (z przerwą) w jednostkach organizacyjnych przedsiębiorstwa [...] w K., a ostatnio w ramach restrukturyzacji w Spółki "A" w S., kolejno na stanowiskach pracy: uczeń nauki zawodu od 1 września 1966r. do 30 czerwca 1969r., rzemieślnik od 7 lipca 1969r. do 28 lutego 1970r., pomocnik maszynisty pojazdu trakcyjnego spalinowego od 1 stycznia 1970r. do 28 lutego 1975r., maszynista pojazdu trakcyjnego spalinowego od 1 marca 1975r. do 31 grudnia 1985r. oraz starszy maszynista od 1 stycznia 1986r. do 22 grudnia 2006r. Od dnia 17 grudnia 2006r. T. H. przebywa na rencie. W ocenie tej ustalono również, że T. H. podczas zatrudnienia na wymienionych stanowiskach pracy w latach 1970 - 2006 (z przerwą) był narażony na hałas, w tym na hałas infradźwiękowy, którego szkodliwe i uciążliwe działanie mogło przyczynić się do powstania choroby zawodowej narządu słuchu, natomiast w latach 1966 - 1970 pracował bez istotnego narażenia na działanie hałasu. Organ I instancji po zgromadzeniu całości materiału dowodowego w przedmiotowej sprawie zgodnie z art. 10 § 1 kpa poinformował strony postępowania o możliwości wypowiedzenia się co do zebranego materiału. T. H. po zapoznaniu się z aktami sprawy oświadczył, iż nie zgadza się orzeczeniem lekarskim wydanym przez IMP i 25. Organ I instancji stwierdził jednak, że postępowanie diagnostyczno - orzecznicze prowadzone było przez jednostki orzecznicze I i II stopnia właściwe do rozpoznawania chorób zawodowych, to jest: przez Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy oraz Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego, które zgodnie orzekły o braku podstaw do rozpoznania u T. H. choroby zawodowej. Orzeczenie lekarskie Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego - posiadające zgodnie z art. 84 § 1 Kpa cechy opinii biegłego jest ostateczne i stanowi podstawę do wydania decyzji o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej. Organ pouczył również strony, że od jego decyzji służy stronie odwołanie do Państwowego Inspektora Sanitarnego za pośrednictwem Powiatowego Inspektora Sanitarnego w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji. Decyzja organu I instancji została doręczona T. H. osobiście w dniu 8 września 2008 r. (zwrotne poświadczenie odbioru – k. 33 akt organu I instancji). Odwołanie od tej decyzji datowane na 20 września 2008 r. T. H. złożył osobiście w sekretariacie Powiatowej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej w dniu 23 września 2008 r. (prezentata na odwołaniu k. 38 akt administracyjnych). W odwołaniu powołał jedynie zarzuty mające świadczyć o merytorycznej bezzasadności niestwierdzenia u niego choroby zawodowej. Organ I instancji przekazał to odwołanie Państwowemu Inspektorowi Sanitarnemu w dniu 30 września 2008 r. z adnotacją, że zostało wniesione w terminie (k. 40 akt administracyjnych). Organ II instancji rozpoznał sprawę merytorycznie i zaskarżoną decyzją z dnia [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji, podzielając w całości jego ustalenia co do braku podstaw do rozpoznania u T. H. choroby zawodowej. W skardze na tę decyzję T. H. wniósł o spowodowanie uznania jego choroby zawodowej wyjaśniając, że nie zgadza się z decyzją Państwowego Inspektora Sanitarnego, ponieważ utrata słuchu u niego postępuje i od poprzednich badań uległ on pogorszeniu. W odpowiedzi na skargę Państwowy Inspektor Sanitarny wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna, ale nie z przyczyn w niej wskazanych. Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną. Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (art. 134 § 1 i 2 p.p.s.a.). Stosownie natomiast do treści art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję, stwierdza jej nieważność w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. Zgodnie z tym ostatnim przepisem organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która, m. in. wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia, Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że zaskarżona decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa, o jakim mowa w art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego, w całości podzielanym również w piśmiennictwie, rozpatrzenie odwołania wniesionego z uchybieniem terminu, który nie został przywrócony, stanowi rażące naruszenie prawa, albowiem wydanie przez organ odwoławczy w takim przypadku rozstrzygnięcia oznacza weryfikację w postępowaniu administracyjnym (odwoławczym) decyzji ostatecznej, czyli decyzji, która korzysta z ochrony trwałości na podstawie art. 16 § 1 kpa (por. A. Matan (w:) Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Zakamycze 2005, s. 385, wyrok NSA z dnia 7 sierpnia 2008 r. II OSK 901/07). Sąd administracyjny stwierdzając, że organ dokonał rozpatrzenia odwołania wniesionego po terminie, a więc ponownie – wbrew prawu – rozpoznał sprawę co do meritum, zamiast wydać postanowienie o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania na podstawie art. 134 kpa, zobowiązany jest stwierdzić nieważność decyzji stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie. Decyzja organu I instancji niestwierdzająca u T. H. choroby zawodowej została bowiem doręczona mu osobiście w dniu 8 września 2008 r., a odwołanie od niej datowane na 20 września 2008 r. skarżący złożył osobiście w sekretariacie Powiatowej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej w dniu 23 września 2008 r. (wtorek), a więc 1 dzień po terminie, który stosownie do treści art. 129 § 2 w zw. z art. 57 § 1 kpa upłynął w dniu 22 września 2008 r. (poniedziałek). Organ II instancji natomiast nie dostrzegł tego faktu, rozpoznał sprawę merytorycznie i w dniu [...] wydał decyzję załatwiającą sprawę co do istoty. Należy dodać, że nie mogło być w sprawie wątpliwości co do faktu uchybienia przez skarżącego terminowi do wniesienia odwołania oraz co do tego, że nie wnosił on o przywrócenie uchybionego terminu. Do akt sprawy zostały bowiem dołączone potwierdzające to oryginalne dokumenty tj. zwrotne poświadczenie osobistego odbioru przez T. H. decyzji Państwowego Inspektora Sanitarnego z dnia [...], w której znalazło się prawidłowo pouczenie co do sposobu i terminu wniesienia odwołania oraz odwołanie od tej decyzji datowane na 20 września 2008 r., ale z prezentatą potwierdzającą fakt jego osobistego złożenia przez stronę dopiero w dniu 23 września 2008 r. Skarżący natomiast ani w odwołaniu, ani w skardze, ani na rozprawie przed WSA w Kielcach nie kwestionował prawidłowości tych dokumentów i wynikających z nich faktów, ani też nie wskazał na jakiekolwiek okoliczności mogące świadczyć o złożeniu przez niego wniosku o przywrócenie uchybionego terminu, czy też choćby o istnieniu jakichkolwiek okoliczności mogących świadczyć o braku jego winy w uchybieniu terminu. Z wskazanych przyczyn Sąd nie miał możliwości merytorycznego rozpoznania skargi, ani ustosunkowania się do zawartych w niej zarzutów. Był natomiast zobowiązany do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ odwoławczy, biorąc pod uwagę wskazane wyżej uwagi rozpatrzy sprawę przy uwzględnieniu treści art. 134 zd. 1 in fine w zw. z art. 129 § 1 i 2 kpa. Na podstawie art. 152 p.p.s.a. Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku.