II SA/Ke 794/17

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Kielcach Małgorzata Długońska po rozpoznaniu w dniu 6 września 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. S. o ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi A. S. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego postanawia: oddalić wniosek o ustanowienie adwokata. Wyrokiem z dnia 22 lutego 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach oddalił skargę A. S. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego. Skarżący złożył w dniu 18 sierpnia 2018 r. formularz PPF wnosząc o ustanowienie adwokata celem sporządzenia skargi kasacyjnej od wyroku Ze złożonego formularza wynika, że wnioskodawca prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną, dwudziestoletnią córką studiującą w [...] i szesnastoletnim synem uczącym się w szkole. Skarżący otrzymuje wynagrodzenie za pracę w wysokości 1550 zł, a z działalności gospodarczej osiąga miesięczny dochód w wysokości 18750 zł. Jego żona pobiera wynagrodzenie za pracę w wysokości 2700 zł netto miesięcznie. W sumie czteroosobowa rodzina osiąga miesięczny dochód w wysokości około 23 tysiące zł netto miesięcznie. Wnioskodawca wykazał współwłasność domu wielkości 300 m kw m o wartości około 1 mln złotych, nieruchomości rolnych o powierzchni 3,37 ha o wartości około 880 tysięcy złotych, własność dziełek rolnych o łącznej powierzchni 6,02 ha o wartości około 200 tysięcy złotych, bazy produkcyjno-magazynowej o powierzchni 1,35 ha o wartości o 2,0781 mln złotych, pojazdów mechanicznych, maszyn i urządzeń o łącznej wartości około wartości około 500 tysięcy złotych, oszczędności w wysokości 1500 zł na kontach bankowych i 10 tysięcy złotych w gotówce, wierzytelności w wysokości około 100 tysięcy złotych. Skarżący podał, że miesięczne wydatki na utrzymanie domu i opłaty za media wynoszą 2000 zł, a za stancję córki w [...] – 800 zł. Ponadto wykazał kredyty do spłaty w wysokości 470 tysięcy złotych. Zgodnie z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz.1302), zwanej dalej "p.p.s.a.", prawo pomocy w zakresie w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zawarty w art. 246 § 1 p.p.s.a. zwrot "gdy wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się on w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Na wnioskodawcy ciąży więc obowiązek wykazania, że jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od generalnej zasady ponoszenia kosztów sądowych i honorarium pełnomocnika przez osobę dochodzącą swych roszczeń przed sądem. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny należy rozumieć takie zachwianie sytuacji i bytowej wnioskodawcy, iż nie byłby on w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 marca 2005 r., sygn. akt: II FZ 137/05, niepub.). Należy podkreślić, że ocena sytuacji materialnej nie sprowadza się tylko do stwierdzenia, że skarżący uzyskuje lub nie uzyskuje dochodów, ale również polega na zbadaniu, czy posiada on majątek oraz czy posiada obiektywnie rozumianą zdolność do zdobycia potrzebnych środków finansowych. Podnieść też należy, iż udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Z tego też względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. Pomoc finansowa ze strony państwa przysługiwać będzie jedynie podmiotom, które nie mogą - z powodów od siebie niezależnych - pozyskać środków koniecznych do prowadzenia postępowania sądowego (post. NSA z dnia 16 kwietnia 2008 r., II OZ 326/08, opublikowane w bazie http://orzecznictwo.nsa.gov.pl). Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku, to jest w sytuacji ubóstwa. Strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe, w szczególności posiada stały miesięczny dochód przewyższający ustalone minimalne wynagrodzenie za pracę. W rozpoznawanej sprawie przedstawiona sytuacja majątkowa skarżącego nie pozwala stwierdzić, że nie jest on w stanie ponieść kosztów ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika z wyboru. Wnioskodawca wraz z żoną osiągają stałe dochody z dwóch wynagrodzeń za prace oraz wysoki dochód z działalności gospodarczej, co umożliwia planowanie wydatków. Wszystkie podstawowe potrzeby życiowe rodziny skarżącego (jedzenie, mieszkanie, lekarstwa) są na bieżąco zaspokajane, nie wykazał też, aby miał problemy ze spłatą kredytów. Wnioskodawca posiada kilka nieruchomości i majątek ruchomy znacznej wartości oraz zasoby pieniężne wystarczające na pokrycie ewentualnego wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika prawnego z wyboru niezbędnego do sporządzenia skargi kasacyjnej. W świetle powyższych okoliczności trudno uznać skarżącego za osobę ubogą, wymagającą pomocy państwa w postaci przyznania adwokata z urzędu. Wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym podlega więc oddaleniu. Jednocześnie należy pouczyć, że zgodnie z art. 177 § 6 p.p.s.a. w przypadku odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego na wniosek, o którym mowa w § 3, bieg trzydziestodniowego terminu do wniesienia skargi kasacyjnej nie może rozpocząć się wcześniej niż od dnia doręczenia stronie postanowienia, a jeżeli strona wniesie środek zaskarżenia na to postanowienie - wcześniej niż od dnia doręczenia postanowienia kończącego postępowanie w tym przedmiocie. Wobec powyższego na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w związku z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2, ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji postanowienia.