II SA/Ke 806/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Kuza (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Renata Detka, Sędzia WSA Beata Ziomek, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Sebastian Styczeń, po rozpoznaniu w Wydziale II a rozprawie w dniu 23 października 2014r. sprawy ze skargi M. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie zasiłku dla opiekuna oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] znak: [...], po rozpatrzeniu odwołania M. W. od decyzji wydanej z up. Burmistrza Miasta i Gminy z dnia [...] odmawiającej przyznania zasiłku dla opiekuna w związku z opieką nad niepełnosprawną matką, która pozostaje w związku małżeńskim, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że M. W. w dniu 16 maja 2014 r. wystąpił z wnioskiem o przyznanie zasiłku dla opiekuna w związku z opieką nad chorą matką L. W. Dalej organ odwoławczy podał, że L. W. legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności i pozostaje w związku małżeńskim z A. W., który legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. Bezpośrednią opiekę nad L. W. sprawuje wnioskodawca, który razem z nią zamieszkuje. M. W. miał przyznane decyzją z dnia [...], prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na matkę na czas nieokreślony, decyzja ta jednak na skutek zmiany stanu prawnego wygasła z dniem 1 lipca 2013 r. Kolegium zauważyło, że wprowadzając przepisy ustawy o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów, ustawodawca zobligował organ do stosowania ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 2012 r. W ustawie tej istnieje natomiast wymóg legitymowania się przez współmałżonka osoby wymagającej opieki orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, aby zasiłek dla opiekuna mógł być przyznany innym osobom zobowiązanym do alimentacji. Zatem decyzja organu I instancji jest prawidłowa, bowiem mąż niepełnosprawnej legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. W skierowanej do WSA w Kielcach skardze na powyższą decyzję M. W. wskazał, że w decyzji z dnia [...] przyznano mu bezterminowo prawo do pobierania świadczenia pielęgnacyjnego na niepełnosprawną matkę. Następnie decyzja ta wygasła od dnia 30 czerwca 2013 r. Zarzucił, że Kolegium nie uwzględniło faktu, że jego ojciec od trzech lat pozostaje ze swoją żona w separacji i zamieszkuje pod innym adresem oraz tego, że pomimo iż jest on zobowiązany do alimentacji w pierwszej kolejności odmawia opieki nad niepełnosprawną żoną. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna, albowiem zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu. Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst. jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a., wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności decyzji administracyjnych sprawowana jest w granicach sprawy, a rozstrzygając o zasadności skargi sąd nie jest związany jej zarzutami ani wnioskami oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia, Sąd nie dopatrzył się w nim naruszeń prawa skutkujących koniecznością jego uchylenia lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 i 2 p.p.s.a.). W niniejszej sprawie skarżący domagał się przyznania mu zasiłku dla opiekuna w związku z utratą przez niego z dniem 1 lipca 2013 r. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z powodu wygaśnięcia z mocy prawa decyzji z dnia [...] przyznającej mu prawo do świadczenia pielęgnacyjnego na czas nieokreślony. Zgodnie art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz.U.2014.567) zasiłek dla opiekuna przysługuje: 1) za okresy od dnia 1 lipca 2013 r. do dnia poprzedzającego dzień wejścia w życie ustawy, w których osoba spełniała warunki do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego określone w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992, ze zm.) w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 2012r.; 2) od dnia wejścia w życie ustawy, jeżeli osoba spełnia warunki do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego określone w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 2012 r. Z kolei art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, według stanu prawnego obowiązującego na dzień 31 grudnia 2012 r. miał następujące brzmienie: świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) innym osobom, na których, zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59, z późn. zm.), ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności, 3) opiekunowi faktycznemu dziecka - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. 5. Świadczenia pielęgnacyjne nie przysługują, jeżeli: 2) osoba wymagająca opieki: a) pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Z cytowanej regulacji zatem wynika, że jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, to inne osoby spokrewnione z nią w pierwszym stopniu – czyli jak w niniejszej sprawie skarżący – mogą ubiegać się o przyznanie prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, jeżeli współmałżonek osoby wymagającej opieki legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W niniejszej sprawie nie było kwestionowane, że A. W. posiada orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. Zatem zgodzić należy się z organami obu instancji, że skarżący nie spełniał wszystkich przesłanek warunkujących możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, a w konsekwencji również zasiłku dla opiekuna, gdyż obowiązek sprawowania opieki nad matką skarżącego spoczywa w pierwszej kolejności na jej mężu, który z woli ustawodawcy może – na potrzeby ustalenia prawa do zasiłku dla opiekuna – być zwolniony z tego obowiązku tylko w razie legitymowania się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Odnosząc się do twierdzeń skarżącego, że jego ojciec A. W. mieszka pod innym adresem i nie chce opiekować się małżonką podkreślić należy, że nie ma znaczenia z jakich powodów mąż L. W. nie sprawuje nad nią opieki. Okoliczności te nie mogą zostać uwzględnione, gdyż pozostają bez wpływu na wystąpienie przesłanek z art. 17 ust. 5 ust. 2 lit.a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Z przepisu tego jasno wynika, że dopóki matka skarżącego pozostaje w związku małżeńskim z A. W., przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego skarżącemu, mogłoby nastąpić wyłącznie wtedy, gdyby mąż L. W. posiadał orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności. Podnoszone w skardze okoliczności pozostawania małżonka osoby wymagającej opieki w faktycznej separacji, uchylanie się od obowiązku opieki nad małżonką w zakresie określonym w przepisach kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, czy też zamieszkiwanie małżonka osoby wymagającej opieki pod innym adresem, w świetle przepisów ustawy o ustaleniu i wypłacie zasiłku dla opiekuna oraz ustawy o świadczeniach rodzinnych – nie stanowią okoliczności mających jakiekolwiek znaczenie dla prawa do zasiłku dla opiekuna. Przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych w sposób jednoznaczny określają przesłanki nabycia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, nie pozostawiając organom w tym zakresie żadnej uznaniowości, przy czym ustawa ta nie reguluje kwestii opieki nad niepełnosprawnym i nie obliguje do sprawowania takiej opieki żadnego z członków rodziny. Ustala natomiast w sposób precyzyjny, które z osób sprawujących opiekę i po spełnieniu jakich przesłanek mogą otrzymać rekompensatę finansową ze strony państwa za rezygnację z zatrudnienia lub podjęcia pracy w celu sprawowania takiej opieki. Odnosząc się do twierdzenia zawartego w skardze, że skarżący M. W. do dnia 30 czerwca 2013 r. pobierał świadczenie pielęgnacyjne należy wskazać, że ustawą z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2012.1548) wprowadzone zostały zmiany w ustawie o świadczeniach rodzinnych m.in. dotyczące zasad przyznawania świadczeń opiekuńczych, w tym świadczenia pielęgnacyjnego. Powyższe zmiany weszły w życie z dniem 1 stycznia 2013 r. W związku z tą nową regulacją wydane na podstawie przepisów dotychczasowych decyzje o przyznaniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wygasły z mocy prawa z dniem 30 czerwca 2013 r. Wygasła zatem również decyzja z dnia [...] przyznająca skarżącemu świadczenie pielęgnacyjne na czas nieokreślony. Mając to wszystko na uwadze stwierdzić należy, że skoro przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych regulujące przyznawanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej według stanu prawnego obowiązującego na dzień 31 grudnia 2012 r. wyłączały możliwość przyznania skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką, to w konsekwencji nie zachodzą również przesłanki do przyznania skarżącemu zasiłku dla opiekuna i dlatego na podstawie art. 151 p.p.s.a. skarga podlegała oddaleniu.