II SA/Ke 809/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Teresa Kobylecka, Sędziowie Sędzia WSA Sylwester Miziołek, Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal (spr.), Protokolant Starszy sekretarz sądowy Urszula Opara, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 14 marca 2013r. przy udziale Prokuratora Prokuratury Okręgowej w Kielcach sprawy ze skargi B. H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie zasiłku okresowego I. oddala skargę; II. przyznaje od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach) na rzecz adwokata M. W. kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych w tym VAT w kwocie 55,20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu odwołania B. H. utrzymało w mocy decyzję z dnia [...], wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta w przedmiocie przyznania zasiłku okresowego. W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że B.H. wnioskiem z dnia 1.06.2012r. wystąpiła do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w o przyznanie pomocy w formie zasiłku okresowego od dnia 1.06.2012r. Opisaną wyżej decyzją z dnia [...] organ I instancji przyznał B. H. zasiłek okresowy w wysokości 300 zł miesięcznie na okres od 1.06.2012r. do 31.10.2012r. – na podstawie art. 38 i art. 106 ustawy z dnia 12.03.2004r. o pomocy społecznej (Dz. U. nr 175 z 2009r., poz. 1362 ze zm.), zwanej dalej ustawą. W uzasadnieniu wskazano, że B.H. jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym. Mąż i syn wnioskodwczyni są zarejestrowani w Powiatowym Urzędzie Pracy jako bezrobotni bez prawa do zasiłku. Ze względu na konieczność stosowania diety 3 – osobowa rodzina otrzymuje zasiłek celowy w ramach programu "Pomoc państwa w zakresie dożywiania". Rodzina spełnia także kryterium dochodowe uprawniające do uzyskania zasiłku okresowego, gdyż jej dochód wynosi 453 zł, przy czym kryterium dochodowe dla trzyosobowej rodziny to 1.053,00 zł. Z uwagi na ograniczone środki finansowe organ, kierując się treścią art. 38 ust. 3 ustawy, ustalił wysokość przyznanego świadczenia w wysokości 50 % różnicy miedzy kryterium dochodowym rodziny a jej dochodem. W odwołaniu od powyższej decyzji B.H. zarzuciła organowi I instancji nieprawidłowe ustalenie wysokości dochodu i brak uwzględnienia przepisu art. 106 ust. 3 a ustawy, stanowiącego o sposobie ustalania dochodu w przypadku zmiany dochodu o kwotę niższą niż 10 %. Strona wskazała ponadto, że organ nieregularnie przekazuje jej świadczenia – co ujemnie wpływa na stan finansów rodziny. Końcowo B.H. wniosła o przywrócenie poprzedniej wysokości zasiłku okresowego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, utrzymując w mocy ww. decyzję, podzieliło w całości ustalenia faktyczne i podstawę prawną przytoczone przez organ I instancji, podkreślając, że strona spełniła ustawowe kryteria przyznania pomocy. Organ podnióśł również, że przepisy ustawy stanowią, iż zasiłek okresowy przyznaje się do wysokości różnicy między kryterium dochodowym rodziny a faktycznym dochodem rodziny. Nie określają zatem w jakiej wysokości świadczenie takie jest należne, wskazując jedynie, że nie może być niższe od 50 % tej różnicy. Jak wynika z wyjaśnień Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej, ze względu na ograniczone środki finansowe zasiłki okresowe dla wszystkich podopiecznych są przyznawane w wysokości nie przekraczającej 50 % różnicy między kryterium dochodowym ustalonym przepisami ustawy a faktycznym dochodem wnioskodawcy. Różnica między kryterium dochodowym rodziny tj. 1.053,00 zł a dochodem rodziny tj. 453 zł wynosi 600 zł. W związku z tym, że kwotę zasiłku okresowego przyznawano w wysokości 50 % w/w różnicy, organ I instancji prawidłowo przyznał zasiłek w wysokości 300 zł, nie przekraczając w tym zakresie uznania administracyjnego. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach na ww. decyzję organu odwoławczego wniosła B.H., argumentując jedynie że posiada orzeczony stopień niepełnosprawności, a jej choroba ma bezpośredni wpływ na postrzeganie rzeczywistości. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację wyrażoną w treści zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna, albowiem zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r. poz. 270), zwanej dalej ustawą P.p.s.a., zadaniem wojewódzkich sądów administracyjnych jest sprawowanie kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy P.p.s.a.), a kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest w granicach sprawy. Dokonując oceny zaskarżonej decyzji w ramach tak zakreślonej kognicji, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się naruszeń przepisów prawa materialnego, czy też postępowania, skutkujących koniecznością uchylenia bądź stwierdzenia nieważności przedmiotowego rozstrzygnięcia. Stosownie do treści art. 38 ust. 1 pkt 2, ust. 2 pkt 2, ust. 3 pkt 2, ust. 4 i ust. 5 ustawy z dnia 12.03.2004r. o pomocy społecznej zasiłek okresowy przysługuje w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego rodzinie, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego rodziny. Zasiłek okresowy ustala się do wysokości różnicy między kryterium dochodowym rodziny a dochodem tej rodziny. Kwota zasiłku okresowego ustalona zgodnie z ust. 2 nie może być także niższa niż 50 % różnicy między kryterium dochodowym rodziny, a dochodem tej rodziny, ani też niższa niż 20 zł. miesięcznie. Okres, na jaki jest przyznawany zasiłek okresowy, ustala ośrodek pomocy społecznej na podstawie okoliczności sprawy. Świadczenia pieniężne z pomocy społecznej przyznaje się i wypłaca zgodnie z dyspozycją art. 106 ust. 3 ustawy za okres miesiąca kalendarzowego, począwszy od miesiąca, w którym został złożony wniosek wraz z wymaganą dokumentacją. Jak wynika z kolei z art. 147 ust. 7 ustawy, od 2008r. gminy otrzymują dotację celową na pokrycie wydatków na zasiłki okresowe w części określonej w art. 38 ust. 3. W świetle przedstawionych regulacji prawnych w zakresie przyznawania i ustalania wysokości zasiłków okresowych, za prawidłowe należy uznać stanowisko Samorządowego Kolegium Odwoławczego dotyczące kryteriów obowiązujących przy ustalaniu tego prawa oraz uznaniowego charakteru decyzji w części określającej wysokość zasiłku okresowego. Uznanie pozostawione organowi pomocy społecznej w zakresie wysokości zasiłku nie jest dowolne, lecz zostało ograniczone poprzez określenie górnej i dolnej granicy świadczenia. Z akt sprawy wynika, że skarżąca spełnia kryteria do uzyskania zasiłku okresowego. Jest bowiem osobą niepełnosprawną, w rodzinie występuje także bezrobocie. Nadto dochód rodziny jest niższy od kryterium dochodowego określonego w ustawie, które wynosi dla trzyosobowej rodziny 1.053,00 zł. Wysokość świadczenia została obliczona na podstawie art. 38 ust 3 pkt 2 ustawy jako 50% różnicy między kryterium dochodowym rodziny, a dochodem tej rodziny. Różnica między kryterium dochodowym rodziny tj. 1.053,00 zł , a dochodem rodziny tj. 453, 00 zł wynosi 600, 00 zł. W związku z tym organ pomocy społecznej przyznał B. H. zasiłek okresowy w kwocie 300 zł miesięcznie. Jak zgodnie podkreśla się w doktrynie i orzecznictwie kompetencja do wydania decyzji w oparciu o przepis zawierający element uznania nie oznacza całkowitej dowolności organu administracyjnego w podjęciu rozstrzygnięcia. Decyzje wydawane według uznania administracyjnego podlegają kontroli sądowej pod względem ich zgodności z prawem, albowiem wymaga zbadania to, czy w ogóle dopuszczalne było uznanie administracyjne, czy przy wydawaniu decyzji nie przekroczono granic uznania administracyjnego oraz czy prawidłowo uzasadniono – w zgodzie z art. 7 K.p.a. – wybór danego rozstrzygnięcia sprawy. Uznanie może być tylko wówczas zakwestionowane, jeżeli nosi cechy dowolności, naruszając przepisy postępowania administracyjnego dotyczące obowiązku dokładnego wyjaśnienia faktów istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy oraz wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całokształtu materiału dowodowego (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25.02.2002r., sygn. akt V SA 1766/01, Lex nr 81777, z dnia 30.01.2007r. sygn akt I OSK 901/06). W ugruntowanym orzecznictwie w zakresie świadczeń z pomocy społecznej prezentowane jest stanowisko, że uzasadnienie decyzji powinno zawierać ustalenia organu dotyczące możliwości płatniczych ośrodka pomocy społecznej. Obowiązek dokonania powyższych ustaleń wynika z zasad zawartych w art. 3 ust. 3 i 4 ustawy nakazujących organowi dostosowywanie rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy jak również uwzględniania potrzeb osób i rodzin korzystających z pomocy, jeżeli potrzeby te odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Dokonując oceny zaskarżonej decyzji w powyższym zakresie należy stwierdzić, że Kolegium w oparciu o informacje przedstawione przez Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej wskazało wystarczające argumenty, które w dostateczny sposób uzasadniają podjęte rozstrzygnięcie. Pisma z dnia 10.07.2012r. oraz 19.09.2012r. (k. 31, 32 akt administracyjnych) potwierdzają bowiem ograniczone możliwości finansowe tego ośrodka pomocy. Z wyjaśnień Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej wynika, że z uwagi na ograniczone środki finansowe jakie posiada Ośrodek, zasiłki dla wszystkich jego klientów są przyznawane w wysokości 50 % różnicy między kryterium dochodowym rodziny/osoby a dochodem tej rodziny/osoby. W rezultacie organ – przyznając skarżącej pomoc w formie zasiłku okresowego w wysokości 300 zł miesięcznie na okres od 1.06.2012r. do 31.10.2012r. – nie naruszył prawa i nie przekroczył granic uznania administracyjnego. Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w pkt I sentencji wyroku – na podstawie art. 151 ustawy P.p.s.a. Orzeczenie zawarte w pkt II wyroku Sąd wydał na podstawie art. 250 ustawy P.p.s.a. w zw. z § 2 ust. 3, § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c oraz § 20 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28.09.2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. nr 163 poz. 1348 ze zm.).