II SA/Ke 81/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Chobian, Sędziowie Sędzia NSA Teresa Kobylecka (spr.),, Sędzia WSA Beata Ziomek, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Katarzyna Tuz-Stando, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 10 marca 2011r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami mechanicznymi oddala skargę. Decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpoznaniu odwołania A. S. utrzymało w mocy, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa decyzję działającego z upoważnienia Starosty Powiatowego Naczelnika Wydziału Komunikacji, Transportu i Dróg Publicznych z dnia [...]. Decyzją z dnia 5 października 2010r. organ I instancji na podstawie art. 140 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2005r. Nr 108, poz. 908 ze zm.) orzekł o cofnięciu kierowcy A. S. uprawnień do kierowania pojazdami mechanicznymi kategorii B, C Nr [...], Nr druku [...], wydane dnia [...] przez Starostę oraz o nałożeniu obowiązku zwrotu prawa jazdy do Wydziału Komunikacji, Transportu i Dróg Publicznych Starostwa Powiatowego. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że decyzją z dnia 15 maja 2010r. Komendant Powiatowy Policji, w trybie art. 122 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. Prawo o ruchu drogowym, skierował A. S. na badania lekarskie z powodu udziału w wypadku drogowym, w którym był zabity. W wyniku przeprowadzonych badań Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy orzeczeniem z dnia [...] stwierdził u A. S. istnienie przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami silnikowymi. Na skutek złożonego przez A. S. odwołania od powyższego orzeczenia Instytut Medycyny Pracy, po przeprowadzonych ponownie badaniach, orzeczeniem ostatecznym z dnia [...] stwierdził istnienie przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami silnikowymi, do których wymagane jest posiadanie prawa jazdy, czym potwierdził prawidłowość ustaleń dokonanych w tej sprawie przez Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy. Stało się to podstawą do wszczęcia z urzędu postępowania w sprawie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami mechanicznymi, o czym skarżący został powiadomiony pismem z dnia 8 września 2010r. Decyzją z dnia [...] Starosta Powiatu cofnął A. S. uprawnienia do kierowania pojazdami w zakresie kategorii B, C w związku z istnieniem przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami mechanicznymi. Organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 122 ust. 1 pkt 3a ustawy Prawo o ruchu drogowym, badaniu lekarskiemu przeprowadzonemu w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem podlega kierujący pojazdem, skierowany przez organ kontroli ruchu drogowego, jeżeli uczestniczy w wypadku drogowym, w następstwie którego jest śmierć innej osoby lub ciężki uszczerbek na jej zdrowiu. Badania lekarskie osób wymienionych w art. 122 ust. 1 pkt 2-5 ustawy, a zatem jak to ma miejsce w przedmiotowej sprawie, przeprowadza się w wojewódzkich ośrodkach medycyny pracy, co wynika z § 9 ust. 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 stycznia 2004r. w sprawie badań kierowców i osób ubiegających się i uprawnienia do kierowania pojazdami. Przepis § 10 ust. 1 tego rozporządzenia stanowi, że uprawniony lekarz na podstawie badania wydaje orzeczenie stwierdzające brak lub istnienie przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, zwane orzeczeniem lekarskim, od którego przysługuje odwołanie do podmiotu odwoławczego, którym jest wojewódzki ośrodek medycyny pracy, właściwy ze względu na miejsce zamieszkania badanego, przy czym w sytuacji gdy pierwsze orzeczenie lekarskie wydawał uprawniony lekarz zatrudniony w wojewódzkim ośrodku medycyny pracy, podmiotem odwoławczym jest m.in. Instytut Medycyny Pracy. Orzeczenie lekarskie wydane przez uprawnionego lekarza podmiotu odwoławczego jest ostateczne (§ 13 ust. 2 cyt, rozporządzenia). Organ odwoławczy podniósł, że dokument urzędowy, jakim jest orzeczenie wydane przez Instytut Medycyny Pracy, korzysta z domniemania prawdziwości, tzn., że pochodzi od organu, który go wystawił oraz domniemania zgodności z prawdą oświadczenia organu, od którego pochodzi. Dokument ten nie podlega weryfikacji przez organy administracji publicznej w prowadzonych przez nie postępowaniach o wydanie lub cofnięcie uprawnień do kierowania pojazdami silnikowymi. Organy są związane takimi orzeczeniami lekarskimi i nie mają jakichkolwiek podstaw formalnoprawnych do kwestionowania okoliczności objętych treścią tych orzeczeń. Przepisy ustawy Prawo o ruchu drogowym w art. 140 ust. 1 pkt 1 stanowią, że decyzję o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdem silnikowym wydaje starosta w razie stwierdzenia na podstawie orzeczenia lekarskiego istnienia przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem. Wobec powyższego Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kielcach uznało, że decyzja Starosty, cofająca A. S. uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii B, C była zgodna z prawem. Odnosząc się do treści odwołania organ odwoławczy podniósł, że nie posiada kompetencji do ponownego skierowania kierowcy na badania lekarskie do Instytutu Medycyny Pracy, innego niż Ośrodek. Ponadto organ wskazał, że przepis art. 140 ust. 2 ustawy stanowi, że decyzją o przywróceniu kierowcy uprawnienia do kierowania pojazdem silnikowym, wydaje starosta po ustaniu przyczyny, która spowodowała jego cofnięcie. W przypadku przedłożenia orzeczenia lekarskiego wydanego przez upoważniony organ o braku przeciwwskazań do kierowania pojazdami strona będzie mogła wystąpić z wnioskiem o przewrócenie uprawnień. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego wniósł A. S., domagając się "ponownego rozpoznania sprawy". W skardze zarzucono nienależyte przeprowadzenie badań w Ośrodku Medycyny Pracy, którego orzeczenie nie zostało poparte uzasadnieniem ani wyjaśnieniem. Skarżący podniósł, że sprawa wypadku drogowego, będącego przyczyną skierowania go na badania specjalistyczne jest nadal rozpatrywana przez Sąd Rejonowy, który zwrócił się do Instytutu Ekspertyz Sądowych o opinię na temat przyczyn zaistniałego zdarzenia. Ponadto skarżący stwierdził, że pomimo usilnych starań nie jest w stanie ustalić, do kogo ma się zwrócić aby uzyskany dokument spełniał wymogi służące przywróceniu mu uprawnień do kierowania pojazdami, co w jego sytuacji rodzinnej i materialnej ma niezwykle ważne znaczenie. Skarżący w dniu 7 marca 2011r. załączył do akt sprawy "orzeczenie lekarskie" nr [...] z dnia [...]., wydane przez lekarza "uprawnionego do badań lekarskich osób kierujących pojazdami", wydane w związku ze skierowaniem go przez pracodawcę na badania lekarskie na podstawie art. 39j ustawy z dnia 6 września 2001r. o transporcie drogowym (Dz.U. z 2007r. Nr 125, poz. 874), w którym stwierdzono "brak przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami silnikowymi, do których wymagane jest posiadanie prawa jazdy kategorii A, A1, B, B1, T, B+E, C, C1, D, D1, C+E, D+E, C1+E, D1+E oraz kierowania tramwajem". Ponadto skarżący załączył kserokopię sądowo-lekarskiego sprawozdania i opinii biegłego, sporządzone na zlecenie Sądu Rejonowego na okoliczność "....mechanizmu powstania obrażeń u pokrzywdzonej". W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) zadaniem sądu administracyjnego jest sprawowanie kontroli zaskarżonych aktów i czynności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, obowiązującym w dniu ich wydania, nie zaś ocena ich pod względem słuszności i celowości. W ocenie Sądu skarga nie podlega uwzględnieniu, albowiem decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego nie narusza prawa. Zaskarżona decyzja wydana została na podstawie art. 140 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2005r. Nr 108, poz. 908 ze zm.), zwanej dalej ustawą. Przepis ten zobowiązuje starostę do wydania decyzji o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdem silnikowym w razie stwierdzenia na podstawie orzeczenia lekarskiego istnienia przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem. W przedmiotowej sprawie A. S. skierowano na badanie lekarskie decyzją Komendanta Powiatowego Policji z dnia [...] na podstawie art. 122 ust. 1 pkt 3a ustawy, ponieważ uczestniczył w wypadku drogowym, w następstwie którego nastąpiła śmierć innej osoby. Przeciwwskazania zdrowotne u skarżącego do kierowania pojazdami zostało stwierdzone orzeczeniem lekarskim, o jakim mowa w § 13 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 stycznia 2004 r. w sprawie badania lekarskiego kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz.U. Nr 2, poz. 15), tj. orzeczeniem Instytutu Medycyny Pracy z dnia [...], wydanym na skutek odwołania się skarżącego od orzeczenia Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy z dnia [...]. Skarżący zarzucił w skardze, że orzeczenie to nie zawiera żadnego uzasadnienia. Odnosząc się do tego zarzutu podnieść należy, że orzeczenia lekarskie, o jakich mowa w § 10 ust. 1 i 4 oraz § 13 ust. 1 i 2 cytowanego rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 stycznia 2004r., nie mają cech opinii biegłego w rozumieniu art. 75 § 1 k.p.a., która powinna być uzasadniona w sposób umożliwiający jej kontrolę sądową, lecz stanowią środek dowodowy, o którym mowa w art. 76 § 2 kp.a., podlegający ocenie organu, jak każdy środek dowodowy. Stanowisko takie wyrażono w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 lutego 2006r. sygn. akt I OSK 420/05, z dnia 11 stycznia 2007r., sygn. akt I OSK 251/06, a pogląd ten jest w pełni akceptowany przez skład orzekający w niniejszej sprawie. Zauważyć należy ponadto, że mające zastosowanie wobec wydanych orzeczeń lekarskich wspomniane rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 7 stycznia 2004r. nie wymaga sporządzenia uzasadnienia orzeczenia lekarskiego. Wynika to z jednoznacznie określonego wzoru orzeczenia lekarskiego, stanowiącego załącznik nr 5 do tego aktu wykonawczego. Wzór orzeczenia lekarskiego określony w załączniku, nie przewidując jakiejkolwiek formy uzasadnienia takiego orzeczenia, przewiduje tylko stwierdzenie braku lub istnienia przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami silnikowymi, do których wymagane jest posiadanie prawa jazdy określonej kategorii lub zamieszczenie kodu lub subkodu w przypadku ograniczeń w korzystaniu z uprawnień do kierowania pojazdami ze względu na stan zdrowia. W tym zakresie dopuszczalne jest zamieszczenie tylko rozstrzygnięcia pozytywnego lub negatywnego. W akcie tym wprowadzono gwarancję zachowania praw strony w postępowaniu poprzez zapewnienie możliwości osobie badanej wniesienia odwołania od treści orzeczenia do podmiotu odwoławczego. Orzeczenie podmiotu odwoławczego jest ostateczne (§ 13 ust. 2 rozporządzenia). Zatem organ orzekający w sprawie cofnięcia uprawnień nie mógł nakazać uzupełnienia wydanych orzeczeń lekarskich o ich uzasadnienie oraz dołączenie dokumentacji lekarskiej i ponowną jej ocenę. Przyjęcie odmiennego rozwiązania oznaczałoby, że organ jest upoważniony między innymi do oceny dokumentacji medycznej, na podstawie której wydano orzeczenie i uwzględnienia uwag badanego, co oczywiście przekracza kompetencje organu administracji publicznej, który nie posiada wiadomości specjalnych i któremu obowiązujące przepisy nie przyznają takich uprawnień. W związku z powyższym zarzut skargi dotyczący braku uzasadnienia orzeczenia lekarskiego, mający skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji nie jest uprawniony. Uznając, że orzeczenie lekarskie w tej sprawie stanowi dokument urzędowy sporządzony w przepisanej formie przez uprawnionego lekarza państwowej jednostki organizacyjnej, należy w myśl art. 76 § 3 k.p.a. przyjąć za dopuszczalne przeprowadzenie dowodu tylko przeciwko treści dokumentu. Dokument urzędowy korzysta z dwojakiego rodzaju domniemania: domniemania prawdziwości, tzn., że dokument pochodzi od organu, który go wystawił oraz domniemania zgodności z prawdą oświadczenia organu, od którego dokument pochodzi. Przepisy k.p.a. nie wprowadzają ograniczeń w odniesieniu do środków dowodowych, które organ orzekający może dopuścić w celu obalenia mocy dowodowej dokumentu urzędowego. W razie obalenia domniemania zgodności z prawdą lub domniemania dokumentu urzędowego nie może on być potraktowany jako dowód w sprawie. Tym samym dokonywana kontrola legalności zaskarżonych decyzji winna uwzględniać charakter orzeczenia lekarskiego jako środka dowodowego, o którym mowa w art. 76 § 2 k.p.a. W sprawie niniejszej A. S. nie przedstawił organowi orzekającemu żadnego dowodu, który obaliłby moc dowodową wydanego przez Instytut Medycyny Pracy w dniu [...] orzeczenia lekarskiego. Tym samym uznać należy, że organ prawidłowo stwierdził na podstawie wspomnianego orzeczenia istnienie u skarżącego przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami mechanicznymi kategorii B,C (skarżący posiadał prawo jazdy kategorii B,C Nr [...], Nr druku [...], wydane przez Starostę w dniu [...]). Złożone przez skarżącego w toku postępowania sądowego "orzeczenie lekarskie" nr 156 z dnia 3 marca 2011r., wydane zostało przez lekarza "uprawnionego do badań lekarskich osób kierujących pojazdami" w związku ze skierowaniem skarżącego przez pracodawcę na profilaktyczne badania lekarskie, przeprowadzone na podstawie art. 39j ustawy z dnia 6 września 2001r. o transporcie drogowym (Dz.U. z 2007r. Nr 125, poz. 874). Orzeczenie to, stwierdzające "brak przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami silnikowymi, do których wymagane jest posiadanie prawa jazdy kategorii A, A1, B, B1, T, B+E, C, C1, D, D1, C+E, D+E, C1+E, D1+E oraz kierowania tramwajem" dotyczy stanu na dzień jego wydania - 3 marca 2011r., nie dotyczy zaś stanu na dzień orzekania przez organ odwoławczy - 3 grudzień 2010r. i nie było znane organowi orzekającemu. Ponadto zauważyć należy, że skarżący, jako osoba skierowana na badania w trybie art. 122 ust. 1 pkt 3a ustawy, zobowiązany jest zbadać się we właściwym wojewódzkim ośrodku medycyny pracy (§ 9 ust. 1 cyt. rozporządzenia). Ponieważ Sąd bada legalność zaskarżonej decyzji według stanu prawnego i faktycznego na dzień wydania decyzji, to uznać należy, że decyzja ta, oparta na treści orzeczenia lekarskiego Nr [...] Instytutu Medycyny Pracy z dnia [...] jest zgodna z prawem. Organ był zobligowany do cofnięcia skarżącemu uprawnień do kierowania pojazdami silnikowymi kategorii B,C, gdyż przepis art. 140 ust. 1 pkt 1 ustawy nie ma charakteru uznaniowego. Odnosząc się do kolejnego zarzutu skargi podnieść należy, że zgodnie z treścią art. 140 ust. 2 ustawy decyzję o przywróceniu kierowcy uprawnienia do kierowania pojazdem silnikowym wydaje starosta po ustaniu przyczyn, które spowodowały jego cofnięcie. Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) skargę oddalił.