II SA/Ke 815/12

Referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Kielcach Dnia 27 marca 2013 r. Referendarz sądowy Małgorzata Długońska po rozpoznaniu w dniu 27 marca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Z. J. o ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi [...] na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie wszczęcia postępowania scaleniowego postanawia: oddalić wniosek o ustanowienie adwokata. Z. J.złożył formularz urzędowy PPF, wnosząc o przyznanie prawa pomocy przez ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi [...] na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego. w przedmiocie wszczęcia postępowania scaleniowego. Wnioskodawca podał w formularzu, że prowadzi gospodarstwo domowe z żoną i czternastoletnią córką. Skarżący wykazał własność domu mieszkalnego wielkości 80 m² i działki rolnej o powierzchni 6,5 ha. Wnioskodawca osiąga miesięczny dochód z gospodarstwa rolnego w wysokości 1273 zł, jego żona otrzymuje wynagrodzenie za pracę w wysokości 1200 zł miesięcznie. Skarżący leczy cierpi na łuszczycę, jego córka leczy się w poradni alergologicznej, wydatki na zakup leków stanowią duże obciążenie domowego budżetu. Na gruncie obowiązujących przepisów dotyczących postępowań sądowych obowiązuje zasada, zgodnie z którą koszty sądowe, jak również koszty wynagrodzenia fachowego pełnomocnika, pokrywa strona dochodząca swych roszczeń. Regulacje postępowania sądowoadministracyjnego pozwalają skarżącym, nie posiadającym wystarczających środków finansowych koniecznych do ochrony ich interesu prawnego na ubieganie się o przyznanie tzw. prawa pomocy. Zgodnie z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz.270, zwanej dalej p.p.s.a.) przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny Ubiegający się o przyznanie prawa pomocy winien w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa. W orzecznictwie sądowym prezentowane jest stanowisko, że przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym powinno mieć charakter strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe, w szczególności posiada stały miesięczny dochód przewyższający ustalone minimalne wynagrodzenie za pracę. Ponadto, jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 20 czerwca 2008 r. sygn. akt II OZ 625/08 (opublikowane w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - orzeczenia.nsa.gov.pl), ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika prawnego z urzędu następuje tylko wówczas, gdy brak profesjonalnej pomocy prawnej może pozbawić stronę możliwości obrony swoich praw. Takie niebezpieczeństwo nie zachodzi w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym z uwagi na gwarancje procesowe przewidziane w art. 134 § 1 i art. 140 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd zatem bada wnikliwie sprawę bez względu na fachowość, treść i konstrukcję skargi lub wniosku sporządzonych przez stronę. Ponadto sąd poucza strony działające w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego o dopuszczalności, terminie i sposobie wniesienia środka zaskarżenia od orzeczeń sądowych. Na etapie postępowania sądowodaministracyjnego przed wydaniem wyroku nie obowiązuje przymus adwokacki ani radcowski, skarżąca może skutecznie dokonać wszystkich czynności osobiście lub przez pełnomocnika, którym może być małżonek, dorosłe dziecko, rodzeństwo lub współskarżący. W większości spraw wojewódzki sąd administracyjny wydaje wyrok po pierwszej rozprawie. W rozpatrywanej sprawie wniosek o ustanowienie adwokata z urzędu podlega oddaleniu. Wnioskodawca prowadzi dochodowe gospodarstwo rolne, jego żona osiąga stał dochód z wynagrodzenia za pracę. Umożliwia to planowanie wydatków i wygospodarowanie środków pieniężnych na ustawienie profesjonalnego pełnomocnika prawnego z wyboru. Ponadto należy podkreślić, że Z.J. jest jedną z dziewiętnastu osób, które złożyły wspólną skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach z dnia 24.IX.12r. w przedmiocie wszczęcia postępowania scaleniowego. Wszyscy skarżący bez wątpienia działają wspólnie i w porozumieniu. Zatem niezależnie od oceny możliwości płatniczych Z.J .i każdego z pozostałych skarżących oddzielnie, niemal pewne jest, że wszystkie te osoby razem dysponują wystarczającymi środkami finansowymi na ustanowienie wspólnego pełnomocnika w osobie adwokata lub radcy prawnego z wyboru. W tej sytuacji przyznanie adwokata z urzędu Z. J., będącemu jednym z dziewiętnastu skarżących stanowiłoby ewidentne nadużycie instytucji prawa pomocy, finansowanej ze środków publicznych (Skarbu Państwa – budżetu właściwego sądu administracyjnego), która powinna być skierowana do osób, faktycznie potrzebujących tej pomocy. Wobec powyższego na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w związku z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji postanowienia.