II SA/Ke 824/11

Referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Kielcach Dnia 18 stycznia 2012 r. Referendarz sądowy Małgorzata Długońska po rozpoznaniu w dniu 18 stycznia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. B. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi J. B. na postanowienie Wojewody z dnia [...]znak [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania o wypłatę odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość postanawia: I. oddalić wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, II. oddalić wniosek o ustanowienie radcy prawnego. J. B. złożyła dnia 20.XII.2011 r. na formularzu urzędowym PPF wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie z jej skargi na postanowienie Wojewody z dnia [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania o wypłatę odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość. Ze złożonego formularza wynika, że wnioskodawczyni prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z mężem i synem studiującym na Politechnice W.. Skarżąca wykazała własność parterowego domu murowanego wielkości 80 m² i nieruchomości rolnej o powierzchni 8,7622 ha fizycznych (7,2523 ha przeliczeniowych). Wnioskodawczyni otrzymuje wynagrodzenie za pracę w wysokości 1450 zł netto miesięcznie, jej mąż osiąga z gospodarstwa rolnego miesięczny dochód w wysokości 1169 zł - w sumie 2619 zł miesięcznie. Skarżąca wykazała następujące wydatki: 700 zł miesięcznie tytułem opłat za opał, wodę, kanalizację, gaz, prąd, 1500 zł miesięcznie za stancję i wyżywienie syna we Wrocławiu, 100 zł co drugi miesiąc na dojazd syna do domu, 345 zł na kwartał tytułem składki na KRUS, 226 zł rocznie tytułem składki na ubezpieczenie budynków rolnych i OC rolnika, ponadto mąż płaci rocznie 416 zł podatku rolnego. Zgodnie z art. 245 § 1 i art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz.1270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.) przyznanie prawa pomocy przysługuje osobie fizycznej, która wykaże że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmujące zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub radcy prawnego) bądź osobie, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego). Na wnioskodawcy ciąży zatem obowiązek wykazania, że jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od generalnej zasady ponoszenia kosztów sądowych i wynagrodzenia fachowego pełnomocnika przez osobę dochodzącą swych roszczeń przed sądem. W orzecznictwie sądowym prezentowane jest stanowisko, że przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym powinno mieć charakter wyjątkowy i być stosowane w stosunku do osób żyjących w ubóstwie (przykładowo do takich osób można zaliczyć bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia). W rozpatrywanej sprawie wniosek o przyznanie prawa pomocy podlega oddaleniu. Wnioskodawczyni nie wykazała w sposób przekonujący, iż nie stać jej na poniesienie kosztów sądowych (wpis sądowy w wysokości 200 zł i ewentualnie koszty sądowe na późniejszym etapie postępowania sądowoadministracyjnego nieprzekraczajace jednorazowo 100 zł) i ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika z wyboru. Skarżąca otrzymuje stałe wynagrodzenie za pracę, mąż prowadzi gospodarstwo rolne, które przynosi dochód, a ponadto daje możliwość korzystania z własnych płodów rolnych, stać ich na utrzymywanie dorosłego syna studiującego w [...]. Wydatki podane przez wnioskodawczynię w formularzu jak i wynikające z dokumentów dołączonych do wniosku, nie obejmują kosztów bieżącego utrzymania jej samej i męża (wyżywienie, odzież, środki czystości itp.). Jednakże wykazane pozostałe wydatki są niemal równe zadeklarowanym dochodom. Zatem wszystkie wydatki łącznie z kosztami bieżącego utrzymania jej samej i męża muszą być wyższe od zadeklarowanych dochodów. W tej sytuacji nie można uznać podanych przez wnioskodawczynię informacji o sytuacji materialnej jej rodziny za wiarygodne i kompletne, a tym samym przyznać prawa pomocy w zakresie całkowitym. Ponadto, jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 20 czerwca 2008 r. sygn. akt II OZ 625/08 (opublikowane w internetowej bazie orzeczeń - orzeczenia.nsa.gov.pl), ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika prawnego z urzędu następuje tylko wówczas, gdy brak profesjonalnej pomocy prawnej może pozbawić stronę możliwości obrony swoich praw. Takie niebezpieczeństwo nie zachodzi w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym z uwagi na gwarancje procesowe przewidziane w art. 134 § 1 i art. 140 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd zatem bada wnikliwie sprawę bez względu na fachowość, treść i konstrukcję skargi lub wniosku sporządzonych przez stronę. Ponadto sąd poucza strony działające w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego o dopuszczalności, terminie i sposobie wniesienia środka zaskarżenia od orzeczeń sądowych. Na etapie postępowania sądowodaministracyjnego przed wydaniem wyroku nie jest wymagany przymus adwokacki ani radcowski, skarżąca może skutecznie dokonać wszystkich czynności osobiście lub przez pełnomocnika, którym może być małżonek, rodzeństwo lub dzieci. Należy podkreślić, że skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego została napisana w sposób profesjonalny, z powołaniem się na naruszenie konkretnych przepisów oraz orzecznictwo Sądu Najwyższego i Naczelnego Sądu Administracyjnego. Oznacza to, że J. B. bardzo dobrze orientuje się w okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy albo korzysta z usług profesjonalisty, a zatem zbędny jest radca prawny z urzędu. Wobec powyższego na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w związku z art. 245 § 2 i art. 246 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji postanowienia.