II SA/Ke 825/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sylwester Miziołek, Sędziowie Sędzia WSA Renata Detka (spr.), Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal, Protokolant Joanna Nowak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 stycznia 2016 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. znak: [...] w przedmiocie skierowania na egzamin kontrolny sprawdzający kwalifikacje do kierowania pojazdami I. oddala skargę; II. przyznaje od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach) na rzecz radcy prawnego P. Z. kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych, w tym VAT w kwocie 55,20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Decyzją z [...] r., znak: [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. po rozpatrzeniu odwołania J. S., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 2 kpa utrzymało w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Starosty O. z 20 kwietnia 2015 r. orzekającą o skierowaniu ww. na egzamin kontrolny sprawdzający kwalifikacje kierowcy w zakresie prawa jazdy kategorii B. W uzasadnieniu Kolegium wyjaśniło, że decyzją z 20 kwietnia 2015 r. organ I instancji skierował skarżącego w związku z przekroczeniem 24 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego na egzamin kontrolny sprawdzający kwalifikacje kierowcy w zakresie prawa jazdy kategorii B na podstawie art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b Prawa o ruchu drogowym. Postępowanie w sprawie zostało zainicjowane wnioskiem Komendanta Wojewódzkiego Policji w K. z 24 lutego 2015 r. W złożonym odwołaniu J. S. wskazał na zapadły w dniu 14 października 2014 r. wyrok sądowy, w którym określono zakres obejmujących go kar, a próby jego podważenia są przestępstwem. W jego ocenie, od 19 stycznia 2013 r. za jedno zdarzenie bez względu na ilość powstałych wykroczeń można przyznać maksymalnie 10 punktów karnych, a więc nie przekroczył limitu 24 punktów. Jego zdaniem zgodnie z art. 45 Kodeksu wykroczeń ukaranie może nastąpić maksymalnie w terminie do 180 dni od popełnienia wykroczenia. W ocenie skarżącego organ powinien usunąć wpis ostateczny jeżeli nastąpiło zatarcie kary zgodnie z wyrokiem z 14 października 2014 r. Rozpatrując sprawę w trybie odwoławczym SKO wyjaśniło, że wnioskiem z 24 lutego 2015 r. złożonym na podstawie art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy Prawo o ruchu drogowym, [...] Komendant Wojewódzki Policji w K. zwrócił się do organu I instancji o sprawdzenie kwalifikacji skarżącego w związku z przekroczeniem przez niego 24 punktów karnych, wskazując trzy przypadki naruszenia przepisów ruchu drogowego jakie miały miejsce od 8 października 2013 r. do 7 kwietnia 2014 r., za co skarżący uzyskał łącznie 30 punktów. Organ wskazał, że postępowanie dotyczące skierowania na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji na wniosek komendanta wojewódzkiego Policji, w razie przekroczenia 24 punktów w trybie art. 114 ust. 1 pkt 1 Prawa o ruchu drogowym, jest rozpatrywane w oparciu o przepisy dotychczas obowiązującej ww. ustawy, a przepis ten ma charakter obligatoryjny. Zdaniem organu, mając na uwadze, że przy liczeniu limitu punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego, należy uwzględniać czas jednego roku, jaki upłynął od każdego z zaistniałych przypadków wykroczenia, czyli w niniejszym przypadku termin od dnia popełnienia pierwszego naruszenia tj. 8 października 2013r. do dnia 8 października 2014 r. W tym okresie skarżący dopuścił się trzech naruszeń prawa i przed upływem roku liczonego od 8 października 2013 r. uzyskał łącznie 30 punktów karnych. Naruszenie przepisów ruchu drogowego, za które kierowca uzyskał więcej niż 24 punkty karne, jest równoznaczne z uznaniem, że nie posiada on odpowiednich kwalifikacji do prowadzenia pojazdów mechanicznych, a tym samym, że stwarza zagrożenie dla innych użytkowników drogi. Ustawodawca nałożył na organ wydający uprawnienia do kierowania pojazdami obowiązek skierowania kierowcy na egzamin sprawdzający kwalifikacje. Kolegium podkreśliło, że Starosta wydając na wniosek komendanta wojewódzkiego Policji, w razie przekroczenia 24 punktów karnych za naruszenie przepisów ruchu drogowego, decyzję o skierowaniu na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji, nie ma uprawnienia do badania prawidłowości orzeczenia, w związku z którym naliczone zostały kierowcy punkty karne. Kwestia ilości punktów nie może być rozpatrywana w postępowaniu dotyczącym skierowania na egzamin kontrolny. Dane zawarte we wniosku z 24 lutego 2015 r. o skierowaniu na kontrolny egzamin tj. fakt przekroczenia limitu punktów karnych, były okolicznością obiektywną, wiążącą organy orzekające w sprawie, nie niepodlegającą weryfikacji w ramach prowadzonego przed nimi postępowania. Ponieważ skierowanie na egzamin odbywa się na podstawie wniosku komendanta wojewódzkiego Policji, nie ma w sprawie znaczenia wyrok Sądu Rejonowego w Kozienicach z dnia 14 października 2014 r. W złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skardze J. S. wniósł o uchylenie decyzji z 3 sierpnia 2015 r. zarzucając, że: 1. w uzasadnieniu decyzji stwierdzono, że [...] Komendant Wojewódzki Policji w K. wystąpił z wnioskiem z 24 lutego 2015 r. do Starosty Powiatowego w S. o sprawdzenie kwalifikacji skarżącego w związku z przekroczeniem przez niego 24 punktów karnych, na co Starosta zawiadomił skarżącego o wszczęciu postępowania i skierowaniu na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji do kierowania pojazdami. Te stwierdzenia i powiązania między urzędami są dla skarżącego niezrozumiałe i świadczą o niezapoznaniu się z aktami sprawy oraz brakiem kompetencji organu wydającego decyzję, 2. za zdarzenie w dniu 7 kwietnia 2014 r. w miejscowości Iłża otrzymał 16 punktów karnych, a zgodnie prawem mógł otrzymać maksymalnie 10. Z tego względu nie przekroczył 24 punktów karnych, a więc nie ma podstawy do kierowania na egzamin kontrolny. Wskazał, że prawomocnym wyrokiem Sądu nie przyznano mu żadnych punktów karnych, powodem były niejasności w materiale dowodowym, na których nie wyjaśnienie zgodził się przy takim, a nie innym zakresie kary w celu nie przedłużania postępowania. Skarżący przedstawił swoją wersję zdarzenia i wskazał, że zawarł z Sądem porozumienie, że nie otrzyma innych kar. Wyrok w uzgodnionej formie uprawomocnił się. Z tego powodu, w ocenie skarżącego, wniosek Komendanta Wojewódzkiego Policji jest bezprawny, tak jak i wysokość nałożonych punktów karnych. Wskazał, że nie wie na jakiej podstawie organ niższego rzędu podważa decyzję instancji nadrzędnej. Nadmienił, że o nałożonych punktach nie został powiadomiony przed wnioskiem Komendanta Wojewódzkiego Policji, co spowodowało brak możliwości wniesienia odwołania. W piśmie procesowym z 30 listopada 2015 r. skarżący sprecyzował skargę zarzucając: 1. Naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a to: - art. 114 ust. 1 pkt 1 lit.b ustawy Prawo o ruchu drogowym poprzez jego zastosowanie, podczas gdy nie zachodziły do tego przesłanki; - art. 130 ust. 1 ww. ustawy poprzez błędną interpretację polegającą na przyjęciu, że za jedno wykroczenie można przyznać 16 pkt, podczas gdy przepis określa limit na 10 pkt; 2. Naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. - art. 138 § 1 ust. 1 i 2 kpa w zw. z art. 11 i art. 107 § 3 kpa poprzez nieuchylenie decyzji organu I instancji pomimo sporządzenia uzasadnienia w sposób wadliwy, - art. 7, 8, 77 § 1 i 80 kpa poprzez niedostateczne wyjaśnienie wszystkich wątpliwości w sprawie oraz błędne ustalenie okoliczności faktycznych sprawy. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.), wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się naruszeń prawa skutkujących koniecznością jego uchylenia lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 i 2 p.p.s.a.). Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja SKO utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji orzekającą o skierowaniu skarżącego na egzamin kontrolny sprawdzający kwalifikacje kierowcy w zakresie prawa jazdy kategorii B w związku z przekroczeniem limitu 24 punktów karnych. Materialnoprawną podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowił art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2012 r., poz. 1137 ze zm.), zwanej dalej ustawą, zgodnie z którym kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji podlega osoba posiadająca uprawnienie do kierowania pojazdem, skierowana decyzją starosty na wniosek komendanta wojewódzkiego Policji, w razie przekroczenia 24 punktów otrzymanych na podstawie art. 130 ust. 1. Stosownie zaś do art. 130 ust. 1 ustawy, w brzmieniu na dzień wydania zaskarżonej decyzji, policja prowadzi ewidencję kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego. Określonemu naruszeniu przypisuje się odpowiednią liczbę punktów w skali od 0 do 10 i wpisuje się do tej ewidencji. Zgodnie z art. 130 ust. 2 ustawy, punkty za naruszenie przepisów ruchu drogowego wpisane do ewidencji usuwa się po upływie 1 roku od dnia naruszenia, chyba że przed upływem tego okresu kierowca dopuścił się naruszeń, za które na podstawie prawomocnych rozstrzygnięć przypisana liczba punktów przekroczyłaby 24 punkty lub w przypadku kierowców, o których mowa w art. 140 ust. 1 pkt 3 - 20 punktów. Oba zacytowane przepisy obowiązują do 1 stycznia 2017r. z mocy art. 139 pkt 3 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (t.j. Dz. U. z 2015 r. poz. 155 z późn. zm.). Jak wynika ze znajdującego się w aktach administracyjnych wniosku Komendanta Wojewódzkiego Policji w K. z 24 lutego 2015 r. o sprawdzenie kwalifikacji, w okresie od 8 października 2013 r. do 7 kwietnia 2014 r., tj. w czasie krótszym niż rok, skarżący w następujący sposób naruszył przepisy ruchu drogowego, w związku z czym otrzymał łącznie 30 punktów: 1) 8 października 2013 r. w miejscowości Tarczyn, jadąc samochodem osobowym przekroczył dozwoloną prędkość od 31 do 40 km/h (6 punktów), 2) 13 stycznia 2014 r. w miejscowości Radom, jadąc samochodem osobowym przekroczył dozwoloną prędkość od 41 do 50 km/h (8 punktów), 3) 7 kwietnia 2014 r. w miejscowości Iłża jadąc samochodem osobowym przekroczył dozwoloną prędkość od 31 do 40 km/h oraz kierował pojazdem mechanicznym w staniem po użyciu alkoholu lub środka podobnie działającego do alkoholu (16 punktów). Nie ulega również wątpliwości, że wpisy te mają charakter ostateczny w rozumieniu § 4 ust. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 20 grudnia 2002 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego (Dz.U. z 2002 r. Nr 236, poz. 1998 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem wpisu ostatecznego do ewidencji dokonuje się, jeżeli naruszenie zostało stwierdzone prawomocnym wyrokiem sądu, mandatem karnym albo orzeczeniem dyscyplinarnym w sprawie o naruszenie rozpatrywane w postępowaniu dyscyplinarnym. Co się tyczy kwestionowanej w skardze ilości punktów przypisanej skarżącemu za naruszenia popełnione 7 kwietnia 2014 r. wyjaśnienia wymaga, że tego dnia dopuścił się on dwóch wykroczeń: - przekroczenia dozwolonej prędkości, za co zgodnie z tabelą stanowiącą załącznik do ww. rozporządzenia przypisano mu 6 punktów karnych (poz. E03), - kierowanie pojazdem mechanicznym w stanie po użyciu alkoholu, za co zostało mu przypisanych 10 punktów karnych (poz. A03). Za popełnienie obu tych wykroczeń, Sąd Rejonowy w Kozienicach z siedzibą w Lipsku prawomocnym wyrokiem z 14 października 2014r. sygn. akt [...], wymierzył J. S. grzywnę w wysokości 300 zł, uznając go winnym ich popełnienia. Tym samym, opisany wyżej wyrok stanowił podstawę dokonania w ewidencji wpisów ostatecznych w zakresie dwóch naruszeń z 7 kwietnia 2014 r. Nie ma przy tym racji skarżący, że liczba punktów karnych przypisana mu za czyny popełnione tego dnia nie powinna przekroczyć 10-ciu, gdyż zgodnie z art. 130 ust. 1 Prawa o ruchu drogowym, jest to maksymalna wielkość przypisana do jednego wykroczenia, zaś 7 kwietnia 2014r. J. S. dopuścił się dwóch naruszeń. Nie ulega zatem wątpliwości, że łączna liczba przypisanych skarżącemu punktów karnych w okresie od 8 października 2013 r. do 7 kwietnia 2014 r. przekroczyła 24, czego konsekwencją było skierowanie przez Komendanta Wojewódzkiego Policji w K. na podstawie art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy wniosku o sprawdzenie kwalifikacji. Wskazać trzeba, że celem uregulowania zawartego w przywołanym wyżej przepisie art. 114 ust. 1 pkt 1 lit.b jest dyscyplinowanie i wdrażanie kierujących pojazdami do przestrzegania przepisów ustawy oraz zapobieganie wielokrotnemu naruszaniu przepisów ruchu drogowego. Powyższe oznacza, że kierowca, który za naruszenie przepisów ruchu drogowego uzyskał więcej niż 24 punkty, ma bezwzględny obowiązek poddania się kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 16 października 2013r., sygn. akt VII SA/Wa 742/15, dostępny na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Przepis art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy jednoznacznie i bezwarunkowo określa kto i kiedy "podlega" kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji, nie pozostawiając żadnych wątpliwości co do obligatoryjnego charakteru powinności poddania się sprawdzeniu kwalifikacji przez kierowcę, któremu przypisano skutecznie ponad 24 punkty z tytułu naruszania zasad obowiązujących w ruchu drogowym. Z całą pewnością należy zatem przyjąć, że z chwilą przypisania kierowcy 25 (lub większej liczby) punktów, starosta jest zobowiązany skierować takiego kierowcę na kontrolne sprawdzenie jego kwalifikacji, na wniosek komendanta wojewódzkiego Policji. Prawidłowa wykładnia przepisów art. 130 ust. 1 oraz art. 114 ustawy prowadzi do stwierdzenia, że kierowca po uzyskaniu 24 punktów, chcąc zachować uprawnienie do kierowania pojazdami, nie może uniknąć kontrolnego sprawdzenia kwalifikacji. Prawidłowo zatem Kolegium w zaskarżonej decyzji przyjęło, że w związku z przekroczeniem przez skarżącego liczby 24 punktów skierowanie go na kontrolny egzamin było zgodne z prawem. Odnosząc się do zarzutów skargi wskazać także należy, że zarówno organy, jak i Sąd, nie są uprawnione do badania zasadności bądź prawidłowości wpisów do ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego. Wpisy te mają bowiem charakter czynności materialno-technicznych, podlegających kontroli w odrębnym postępowaniu. Podkreślenia raz jeszcze wymaga, że w razie przekroczenia limitu punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego - na wniosek komendanta wojewódzkiego Policji - właściwy organ zobowiązany jest skierować osobę uprawnioną do kierowania pojazdem na sprawdzenie kwalifikacji. Organ ten nie jest jednak uprawniony do weryfikowania przypisanej kierowcy liczby punktów (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 marca 2015 r., sygn. akt I OSK 1808/13). Skoro zatem podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę - Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a. Orzeczenie o kosztach zastępstwa procesowego udzielonego z urzędu oparto o treść art. 250 p.p.s.a. w zw. z § 2 ust. 2 oraz § 14 ust. 2 pkt 1c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz.U.2013.490 j.t.) w zw. z § 21 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych. (Dz. U. poz. 1804).