II SA/Ke 83/25

WyrokWSA w Kielcach2025-05-08

Skład orzekający: Agnieszka Banach, Jacek Kuza, Krzysztof Armański

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy specjalny zasiłek opiekuńczy wypłacony za okres od 1 stycznia 2024 r. do 31 sierpnia 2024 r. może być uznany za nienależnie pobrany, jeśli świadczeniobiorca nie dostarczył niezwłocznie organowi nowego orzeczenia o niepełnosprawności matki, mimo że orzeczenie to jedynie potwierdzało jej dotychczasowy stopień niepełnosprawności?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że wydanie nowego orzeczenia o niepełnosprawności matki, które jedynie potwierdzało jej dotychczasowy znaczny stopień niepełnosprawności, nie stanowiło okoliczności powodującej ustanie lub zawieszenie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego. W związku z tym, nie można było uznać zasiłku za nienależnie pobrany na podstawie art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, zwłaszcza gdy pouczenie organu nie było wyczerpujące co do skutków prawnych nieprzedłożenia nowego orzeczenia.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach, która utrzymała w mocy decyzję organu I instancji o uznaniu specjalnego zasiłku opiekuńczego wypłaconego J. S. za nienależnie pobrany za okres od 1 stycznia 2024 r. do 31 sierpnia 2024 r. i zobowiązaniu do jego zwrotu. Powodem było niedostarczenie przez skarżącą nowego orzeczenia o niepełnosprawności matki, które zostało wydane 11 grudnia 2023 r. i przedłużało jej niepełnosprawność do 2028 r. Skarżąca kwestionowała decyzję, twierdząc, że zasiłek został jej wypłacony zgodnie z prawem.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Banach (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Jacek Kuza, Sędzia WSA Krzysztof Armański, Protokolant Starszy inspektor sądowy Karolina Chrapkiewicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 maja 2025 r. przy udziale Prokuratora Prokuratury Okręgowej w Kielcach Wiesławy Klimontowicz sprawy ze skargi J. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach z dnia 27 grudnia 2024 r. znak: SKO.PS-80/4394/1612/2024 w przedmiocie uznania specjalnego zasiłku opiekuńczego za nienależnie pobranego i zobowiązania do jego zwrotu I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu I instancji; II. przyznaje od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach) na rzecz radcy prawnej M. P. kwotę 590,40 (pięćset dziewięćdziesiąt 40/100) złotych, w tym VAT w kwocie 110,40 (sto dziesięć 40/100) złotych tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Zaskarżoną decyzją z 27 grudnia 2024 r. znak: SKO.PS-80/4394/1612/2024 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kielcach (dalej też jako "Kolegium"), po rozpatrzeniu odwołania J.S., utrzymało w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta Skarżyska - Kamiennej z 13 września 2024 r. znak: SR/531/ZZ/SZO/002117/09/2024 orzekającą o: w pkt 1) ustaleniu, że specjalny zasiłek opiekuńczy wypłacony J.S. za okres od 1 stycznia 2024 r. do 31 sierpnia 2024 r. w łącznej kwocie 4.960,00 zł przyznany na podstawie decyzji z 1 września 2023 r. znak: SR/5232/SZO/002867/09/2023 jest świadczeniem nienależnie pobranym; w pkt 2) o zwrocie świadczenia nienależnie pobranego ustalonego w pkt 1 decyzji w łącznej kwocie 4.960,00 zł oraz odsetek ustawowych za opóźnienie naliczonych od pierwszego dnia miesiąca następującego po dniu wypłaty świadczeń do dnia spłaty. W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia Kolegium powołało się na treść art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 323, zwanej dalej: "u.ś.r." lub "ustawą") i wskazało, że przepis ten ma zastosowanie, gdy świadczenia rodzinne zostały prawidłowo przyznane i w trakcie ich pobierania zajdą okoliczności uzasadniające zawieszenie lub wstrzymanie ich wypłaty, ewentualnie ustanie prawa do ich pobierania i o tych okolicznościach świadczeniobiorca nie powiadomi organu, pomimo pouczenia w tym zakresie. Kolegium podkreśliło, że zasadniczą kwestią było zatem ustalenie, czy wymienione przesłanki w sprawie zaistniały i czy okoliczności faktyczne sprawy dają podstawę do jej rozstrzygnięcia w oparciu o powołany przepis. Wyjaśniło, że przepis ten wymienia dwa warunki, których zaistnienie powoduje, że mamy do czynienia z nienależnie pobranym świadczeniem. Pierwszy warunek to istnienie okoliczności powodujących ustanie lub zawieszenie prawa do świadczeń rodzinnych albo uzyskanie wypłaty świadczeń rodzinnych w całości lub części, drugi to pouczenie osoby pobierającej świadczenia o braku prawa do ich pobierania. Istota sporu w tej sprawie sprowadza się zatem do ustalenia, czy organ I instancji zasadnie uznał, że zaistniały przesłanki, aby pobrany przez skarżącą specjalny zasiłek opiekuńczy wypłacony od 1 stycznia 2024 r. do 31 sierpnia 2024 r. w łącznej wysokości 4.960,00 zł mógł być uznany za nienależnie pobrany, a tym samym, czy zaistniały przesłanki warunkujące możliwość domagania się jego zwrotu. Jak ustaliło Kolegium, okolicznością bezsporną jest fakt, że prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z opieką nad niepełnosprawną matką – M. S. zostało przyznane skarżącej decyzją z 1 września 2023 r. w ten sposób, że prawo to przyznano od 1 listopada 2023 r. jednak nie dłużej niż do dnia wydania nowego ostatecznego orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności i nie dłużej niż do 30 września 2024 r. w wysokości 620,00 zł miesięcznie. Zgodnie bowiem z art. 23 pkt 3 ustawy z dnia 9 marca 2023 r. o zmianie ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2023 r., poz. 852 ze zm., dalej "ustawa zmieniająca"), orzeczenie o niepełnosprawności albo orzeczenie o stopniu niepełnosprawności, o którym mowa w art. 15h ustawy zmienianej w art. 10, w brzmieniu dotychczasowym, którego okres ważności upłynąłby w okresie od dnia 1 stycznia 2022 r. do dnia poprzedzającego dzień wejścia w życie ww. przepisu - zachowuje ważność do 30 września 2024 r., ale nie dłużej niż do dnia wydania nowego ostatecznego orzeczenia o niepełnosprawności albo orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Kolegium wskazało, że 11 grudnia 2023 r. Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Skarżysku-Kamiennej wydał orzeczenie, na mocy którego zaliczył M. S. do znacznego stopnia niepełnosprawności do 31 grudnia 2028 r. Zatem wydane orzeczenie jest orzeczeniem, do którego ma zastosowanie art. 23 ww. ustawy, na podstawie którego można przedłużać prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego do 30 września 2024 r., jednak nie dłużej niż do dnia wydania nowego ostatecznego orzeczenia o niepełnosprawności albo o stopniu niepełnosprawności. Niewątpliwy jest również fakt, że skarżąca nie dostarczyła do organu właściwego orzeczenia niepełnosprawnej matki w przewidzianym terminie, a organ o fakcie posiadania przez nią nowego orzeczenia dowiedział się 27 sierpnia 2024 r., kiedy skarżąca złożyła nowy wniosek o ustalenie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego na matkę. Mając na uwadze tak ustalony stan faktyczny sprawy, Kolegium zgodziło się z organem I instancji, że w tej sprawie zaistniał pierwszy warunek określony w art. 30 ust. 2 pkt 1 u.ś.r. Niepełnosprawna matka skarżącej 11 grudnia 2023 r. uzyskała nowe orzeczenie o niepełnosprawności. Uwzględniając fakt, że zdarzenie mające wpływ na przyznane świadczenie zaistniało w grudniu 2023 r. Kolegium stwierdziło, że specjalny zasiłek opiekuńczy został nienależnie pobrany od 1 stycznia 2024 r. do 31 sierpnia 2024 r., tj. od miesiąca następnego po wydaniu tego orzeczenia. W tej sytuacji Kolegium podkreśliło, że skarżąca została właściwie pouczona o obowiązku powiadomienia organu wypłacającego świadczenia o wystąpieniu zmian mających wpływ na prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego. Pouczenie takie zawarto w decyzji organu I instancji z 1 września 2023 r., gdzie w pouczeniu organ wskazał, że w momencie otrzymania nowego orzeczenia o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności strona jest zobowiązana niezwłocznie dostarczyć je do organu prowadzącego postępowanie. W przypadku niezastosowania się do powyższego, a więc nieprzedłożenia nowego orzeczenia, w posiadaniu którego organ nie był w momencie wydawania decyzji może skutkować koniecznością uznania, że świadczenie jest nienależnie pobrane, a w konsekwencji zwrotem nienależnie pobranego świadczenia zgodnie z art. 30 ust. 2 pkt 1 u.ś.r. Kolegium dodało, że w pouczeniu we wniosku o przyznanie świadczenia skarżąca również została poinformowana o konsekwencjach nienależnie pobranego świadczenia. Z treści powyższego przepisu wynika, że świadczeniobiorca ma obowiązek informowania organu m.in. o "innych zmianach", ale jedynie takich, które mają wpływ na prawo do świadczenia. Zdaniem Kolegium, nie można stracić z pola widzenia faktu, że w osnowie decyzji z 1 września 2023 r. jak i jej uzasadnieniu istnieje jednoznaczny zapis, że prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego przedłużono maksymalnie do dnia wydania nowego orzeczenia o niepełnosprawności lub o stopniu niepełnosprawności. Analizując treść skierowanych do skarżącej pouczeń, Kolegium stwierdziło, że została ona w jasny i skonkretyzowany sposób pouczona o ciążącym na niej, jako świadczeniobiorcy, obowiązku poinformowania organu o każdej zmianie sytuacji mającej wpływ na prawo do świadczeń, w tym w szczególności o otrzymaniu aktualnego orzeczenia o niepełnosprawności matki. Ponadto Kolegium podniosło, że nie kwestionuje faktu niepełnosprawności matki skarżącej, jednak stan zdrowia osoby niepełnosprawnej nie ma wpływu na podjęte rozstrzygnięcie. Zgodnie bowiem z przepisami u.ś.r. postępowanie dotyczące specjalnego zasiłku opiekuńczego jest postępowaniem wnioskowym, zatem może być przyznane od dnia złożenia wniosku o ustalenie prawa do tego świadczenia. Zdaniem Kolegium, w tej sprawie spełnione zostały przesłanki z art. 30 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 u.ś.r., bowiem specjalny zasiłek opiekuńczy został wypłacony mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie lub zawieszenie prawa do świadczeń rodzinnych albo wstrzymanie wypłaty świadczeń rodzinnych w całości lub w części, a skarżąca, jak wynika z dokumentacji, była pouczona o braku prawa do ich pobierania. Ustalenia co do nienależności pobranego przez skarżącą świadczenia, w świetle art. 30 ust. 1, ust. 2b i ust. 8 u.ś.r., obligowały organ do orzeczenia jego zwrotu wraz z należnymi odsetkami. Podsumowując Kolegium uznało, że treść art. 30 ust. 1, ust. 2b i ust. 8 u.ś.r. jest jednoznaczna, a decyzji organu I instancji nie sposób zarzucić naruszenia przepisów prawa. Jednocześnie dodało, że po zakończeniu postępowania strona może złożyć wniosek o zastosowanie wobec niej ulgi w oparciu o art. 30 ust. 9 u.ś.r. J. S. w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach przedstawiła swoją sytuację rodzinną i podniosła, że specjalny zasiłek opiekuńczy został jej wypłacony zgodnie z prawem. Wniosła o pozytywne rozpatrzenie sprawy. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Na rozprawie 8 maja 2025 r. stawiła się Prokurator Prokuratury Okręgowej w Kielcach - Wiesława Klimontowicz, która zgłosiła swój udział w sprawie na podstawie art. 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej "p.p.s.a.") i wniosła o oddalenie skargi. Pełnomocnik skarżącej poparła skargę i wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji a także o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, które nie zostały opłacone w całości ani w żadnej części. Dodała, że według jej wiedzy strona nie złożyła odwołania od orzeczenia o stopniu niepełnosprawności wydanego 11 grudnia 2023 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 p.p.s.a., wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania w sposób, który odpowiednio miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji Kolegium w zakresie wyznaczonym wskazanymi przepisami prawa Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Materialnoprawną podstawę orzekania w niniejszej sprawie przez organy administracji stanowiły przepisy powołanej wyżej ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych. Zgodnie z art. 30 ust. 1 pkt 1) u.ś.r. osoba, która pobrała nienależnie świadczenia rodzinne, jest obowiązana do ich zwrotu. Wydanie przez organ decyzji zobowiązującej do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia rodzinnego może nastąpić zaś dopiero po stwierdzeniu, że zachodzi jedna z przesłanek wymienionych w art. 30 ust. 2 u.ś.r. Stosownie do art. 30 ust. 2 u.ś.r. za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne uważa się świadczenia rodzinne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie, zawieszenie prawa do świadczeń rodzinnych lub zmniejszenie wysokości przysługujących świadczeń rodzinnych albo wstrzymanie wypłaty świadczeń rodzinnych w całości lub w części, jeżeli osoba pobierająca te świadczenia była pouczona o braku prawa do ich pobierania. W niniejszej sprawie Kolegium zgodziło się z organem wypłacającym świadczenie, że w sprawie zachodzi przypadek określony w art. 30 ust. 2 pkt 1 u.ś.r., czyli zaistniały okoliczności powodujące ustanie, zawieszenie prawa do świadczeń rodzinnych lub zmniejszenie wysokości przysługujących świadczeń rodzinnych albo wstrzymanie wypłaty świadczeń rodzinnych w całości lub w części, jeżeli osoba pobierająca te świadczenia była pouczona o braku prawa do ich pobierania. Bezspornym jest, że decyzją z 1 września 2023 r. przyznano skarżącej prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego z tytułu opieki nad niepełnosprawną matką na okres od 1 listopada 2023 r. jednak nie dłużej niż do dnia wydania nowego ostatecznego orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności i nie dłużej niż do 30 września 2024 r. w wysokości 620,00 zł miesięcznie. Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Skarżysku-Kamiennej orzeczeniem z 11 grudnia 2023 r. zaliczył matkę skarżącej do osób niepełnosprawnych w stopniu znacznym do 31 grudnia 2028 r. Skarżąca nie dostarczyła do organu ww. orzeczenia niezwłocznie po jego wydaniu, a o fakcie jego wydania organ dowiedział się 27 sierpnia 2024 r., tj. w dniu złożenia przez skarżącą wniosku o przyznanie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego na kolejny okres. W tak ustalonym stanie faktycznym Kolegium stwierdziło, że skarżąca od 1 stycznia 2024 r. do 31 sierpnia 2024 r. pobierała specjalny zasiłek opiekuńczy na matkę nienależnie. Treść art. 30 ust. 2 pkt 1 u.ś.r. wymienia dwa warunki, których zaistnienie powoduje, że mamy do czynienia z nienależnie pobranym świadczeniem. Pierwszy warunek to istnienie okoliczności, powodujących ustanie lub zawieszenie prawa do świadczeń rodzinnych albo uzyskanie wypłaty świadczeń rodzinnych w całości lub części, drugi to pouczenie osoby pobierającej świadczenia o braku prawa do ich pobierania. Pouczenie spełnia wymogi prawidłowego tylko wówczas, gdy jest zredagowane w sposób zrozumiały dla konkretnej osoby i w taki sposób, aby mogła ona jego treść odnieść do swojej sytuacji, by następnie wiedzieć, że określona okoliczność w jej sytuacji ma znaczenie dla przyznania jej uprawnienia, której zaistnienie rodzi po jej stronie obowiązek poinformowania organu o tym fakcie (wyrok WSA w Bydgoszczy z 19 grudnia 2017r., sygn. akt II SA/Bd 699/17, publ. LEX nr 2437882). Istotne w sprawie jest to, że jak stanowi art. 25 u.ś.r., w przypadku wystąpienia zmian w liczbie członków rodziny, uzyskania dochodu lub innych zmian mających wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych, w tym na wysokość otrzymywanych świadczeń, osoba, o której mowa w art. 23 ust. 1, jest obowiązana do niezwłocznego powiadomienia o tym organu właściwego wypłacającego świadczenia rodzinne. Z przepisu tego wynika zatem, że świadczeniobiorca ma obowiązek informowania organu m.in. o "innych zmianach", ale jedynie takich, które mają wpływ na prawo do świadczenia (por. m.in. wyrok WSA w Gliwicach z 15 lipca 2022 r., sygn. akt II SA/Gl 281/22, CBOSA). Skarżąca otrzymała orzeczenie o niepełnosprawności, które nadal zaliczało jej matkę do osób niepełnosprawnych. To z kolei wskazuje, że skarżąca w sposób uprawniony mogła wnioskować, że w przypadku wydania nowego orzeczenia, które w żaden sposób nie zmieniło stopnia niepełnosprawności jej matki, nie zaszły zmiany, które miałyby wpływ na prawo do świadczenia w świetle przesłanek materialnych przyznania tego prawa. Wprowadzając warunek pouczenia, o którym mowa w art. 30 ust. 2 pkt 1 u.ś.r., ustawodawca zmierzał do tego, aby obowiązek zwrotu świadczenia nienależnie pobranego ciążył wyłącznie na osobach, które pobierały dane świadczenie w sposób w pełni świadomy w tym znaczeniu, że zdawały sobie sprawę, iż świadczenie im nie przysługuje. W konsekwencji pouczenie, o którym mowa w powyższym przepisie, to tylko takie pouczenie, które było sformułowane i przedstawione konkretnemu adresatowi w taki sposób, że - zgodnie z zasadami racjonalności i doświadczenia życiowego - można przyjąć, że strona miała świadomość pobierania przez pewien czas nienależnego świadczenia rodzinnego (por. wyrok NSA z dnia 10 września 2019 r., sygn. akt I OSK 1139/19). Jak wskazuje linia orzecznicza sądów administracyjnych, art. 25 ust. 1 u.ś.r. nie daje organom uprawnienia do pomijania na tej podstawie prawnej istotnych okoliczności faktycznych, tzn. o charakterze prawotwórczym, które się ujawnią w toku postępowania, a które nie zostały "niezwłocznie" podane do wiedzy organu przez osobę zobowiązaną. Przy ocenie, czy zaistniały okoliczności mające wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych decydujące są materialnoprawne przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych warunkujące to prawo, czyli z którymi ustawa łączy skutek w postaci nieprzysługiwania lub ustania prawa do świadczeń rodzinnych, zaś sam fakt niedotrzymania wymogu informacyjnego z art. 25 ust. 1 u.ś.r. nie ma takiego charakteru. W sprawie niniejszej nowe orzeczenie o niepełnosprawności matki skarżącej z 11 grudnia 2023 r. pozostaje w istocie bez wpływu na prawo skarżącej do pobierania specjalnego zasiłku opiekuńczego w tym sensie, że potwierdza jedynie, że matka skarżącej nadal pozostaje niepełnosprawna, a więc w sytuacji sprawowania opieki będzie jej przysługiwało prawo do pobierania spornego świadczenia. W tych okolicznościach faktycznych nie można zgodzić się z Kolegium, że wydanie nowego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności matki jest zmianą mającą wpływ na prawo skarżącej do świadczenia. W ocenie Sądu, orzeczenie z 11 grudnia 2023 r. jedynie potwierdza prawo skarżącej do otrzymywania specjalnego zasiłku opiekuńczego na niepełnosprawną matkę. Przedłożenie takiego orzeczenia w zasadzie ma dla organu charakter informacyjny, bo nie wpływa na prawo do pobierania świadczenia, jeżeli orzeczenie zostanie złożone bez wniosku o przyznanie świadczenia na kolejny okres. Przepis art. 23 ustawy zmieniającej wprowadza tylko taki skutek związany z wydaniem nowego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, że traci ważność "stare" orzeczenie, natomiast przepis ten nie zawiera w sobie żadnej treści normatywnej wpływającej czy rozstrzygającej o prawach do świadczeń rodzinnych. Zatem złożeniu nowego orzeczenia o niepełnosprawności do organu winien towarzyszyć nowy wniosek o przyznanie prawa do świadczeń rodzinnych, skoro - przyjmując interpretację organu - wraz z wydaniem nowego orzeczenia strona traci uprawnienie do pobierania świadczenia rodzinnego. Jeżeli takie skutki materialnoprawne organy zamierzały formułować i egzekwować w związku z nieprzedłożeniem nowego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, to powinny pouczyć stronę uprawnioną, że wraz ze złożeniem nowego orzeczenia o niepełnosprawności powinna złożyć wniosek o przyznanie prawa do świadczenia. Organy zrównują bowiem skutek w postaci utraty ważności "starego" orzeczenia o niepełnosprawności z utratą prawa do pobierania świadczenia rodzinnego. Pouczenie zawierające wyłącznie informację o konieczności poinformowania organu o wydaniu nowego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności bez pouczenia strony, że musi temu towarzyszyć także nowy wniosek o przyznanie prawa do świadczenia rodzinnego nie jest pełnym pouczeniem i mogło ono wprowadzić uprawnioną w błąd co do skutków prawnych nieprzedłożenia nowego orzeczenia. Zaakceptowane przez Kolegium pouczenie nie zawiera pełnej informacji o skutkach, jakie organ zamierzał wyciągnąć wobec skarżącej z nieprzedłożenia nowego orzeczenia. Zdaniem Sądu, organy orzekające w sprawie nie wykazały, aby w sprawie wystąpiła przesłanka, o której mowa w art. 30 ust. 2 pkt 1 u.ś.r. Organy nie wykazały, aby w okresie pobierania specjalnego zasiłku opiekuńczego przez skarżącą wystąpiły jakiekolwiek okoliczności powodujące ustanie, zawieszenie, zmniejszenie wysokości lub wstrzymanie wypłaty tego świadczenia, o których wystąpieniu, zgodnie z art. 25 ust. 1 u.ś.r. skarżąca byłaby uprzedzona w drodze prawidłowego (wyczerpującego) pouczenia i zobowiązana powiadomić organ właściwy wypłacający świadczenia rodzinne nie uczyniłaby tego, mając świadomość naruszenia. Odmienna interpretacja materialnoprawna okoliczności faktycznych tej sprawy byłaby sprzeczna z konstytucyjnymi zasadami prawa rodziny do pomocy ze strony państwa (art. 71 ust. 1 Konstytucji RP) i pomocy osobom niepełnosprawnym (art. 69 Konstytucji RP), zważywszy na wyjątkowo trudną sytuację rodzinną skarżącej i zdrowotną jej matki. W świetle powyższych rozważań Sąd uznał, że wydając zaskarżone decyzje, organy obu instancji naruszyły przepisy prawa materialnego, tj. art. 30 ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 25 ust. 1 u.ś.r., w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, jak i przepisy postępowania, tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co powodowało konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 135 p.p.s.a. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ uwzględni przedstawione wyżej spostrzeżenia, dokona oceny zgromadzonego materiału dowodowego i wyda rozstrzygnięcie, które w sposób należyty uzasadni.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło