II SA/Ke 836/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Ziomek (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Renata Detka, Sędzia WSA Jacek Kuza, Protokolant Asystent sędziego Liwiusz Hanaj, po rozpoznaniu w dniu 14 listopada 2013 r. na rozprawie sprawy ze skargi B. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 2 sierpnia 2013 r. znak: [...] w przedmiocie specjalnego zasiłku opiekuńczego p o s t a n a w i a zawiesić postępowanie sądowe. B. M. w dniu 26 sierpnia 2013 r. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 2 sierpnia 2013 r. znak: [...] w przedmiocie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego. Wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji skarżąca zaakcentowała fakt, że w roku 2012 przyznano jej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego do 12.09.2015r.. Jak wynika z akt administracyjnych, wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta S. decyzją z dnia 11 czerwca 2011 r. znak: SP/71/2121/1248/12 przyznano B. M. prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką, J. M., na okres od 24.05.2011r. do 12.09.2015r. w kwocie 520 zł miesięcznie, przy czym kwota przyznana na wrzesień 2015 r. wynosi 208 zł. Decyzją z dnia 3 czerwca 2013 r. znak: [...] samorządowy organ pomocy społecznej I instancji orzekł o wygaszeniu po dniu 30 czerwca 2013 r. decyzji z dnia 11 czerwca 2012 r. w związku ze zmianą przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych, na podstawie których strona otrzymała świadczenie pielęgnacyjne. Wcześniej, w dniu 13 maja 2013 r., B. M. złożyła do MOPS w S. wniosek o ustalenie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego. Decyzją z dnia 10 czerwca 2013 r. samorządowy organ pomocy społecznej I instancji odmówił B. M. przyznania prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny legitymującym się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, tj. J. M. W wyniku rozpatrzenia złożonego przez B. M. odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji uznając, że wnioskodawca nie spełnia warunku rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania stałej opieki nad niepełnosprawną matką, od którego zależy przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego. Od tej decyzji strona wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje: W dniu 25 czerwca 2013 r. został skierowany do Trybunału Konstytucyjnego wniosek Rzecznika Praw Obywatelskich o stwierdzenie niezgodności art. 11 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2012 r., poz. 1548) z zasadą zaufania do państwa i prawa oraz zasadą ochrony praw nabytych wynikającymi z art. 2 Konstytucji RP i został zarejestrowany pod sygn. K 27/13. Stosownie do treści art. 11 ust. 1 cyt. ustawy, osoby uprawnione do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie przepisów dotychczasowych zachowują prawo do tego świadczenia w dotychczasowej wysokości do dnia 30 czerwca 2013 r., jeżeli spełniają warunki określone w przepisach dotychczasowych. Zgodnie z ust. 3 tego przepisu, wydane na podstawie przepisów dotychczasowych decyzje o przyznaniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wygasają z mocy prawa po upływie terminu, o którym mowa w ust. 1 Rzecznik Praw Obywatelskich stwierdził, że zakwestionowany przepis art. 11 ust. 1 ustawy zmieniającej wprowadził co prawda okres przejściowy, uprawniający osoby dotychczas otrzymujące świadczenie pielęgnacyjne do otrzymania przedmiotowego świadczenia przez okres 6 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy nowelizującej, czyli do 30.06.2013 r., a ponadto zgodnie z art. 11 ust. 3 ustawy nowelizującej, decyzje wydane na podstawie przepisów dotychczasowych w sprawie o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego pozostają w mocy do 30 czerwca 2013r., czyli na okres 6 miesięcy od dnia wejścia w życie tej ustawy i po upływie tego okresu z mocy prawa przestają obowiązywać, to jednak ustanowienie powyższej regulacji nie może być uznane za wystarczający argument, przemawiający za jej konstytucyjnością. Ustawodawca odebrał bowiem znacznej grupie osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego prawo do tego świadczenia, otrzymywanego dotychczas na podstawie decyzji administracyjnej na czas nieokreślony na podstawie art. 17 ust. 1 w zw. z art. 24 ust. 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Na podstawie tych uregulowań ustawodawca wkroczył zatem w prawomocne decyzje administracyjne, na podstawie których osoby otrzymały prawo do pobierania świadczeń pielęgnacyjnych. Trwałość czy też moc wiążąca w czasie decyzji administracyjnych ostatecznych w administracyjnym toku instancji (art. 16 § 1 k.p.a.) jest jedną z podstawowych zasad polskiego postępowania administracyjnego. Z tego względu ingerencja w prawomocne decyzje może nastąpić wyłącznie w trybie określonym w k.p.a. dla wzruszenia decyzji ostatecznych lub na mocy wyraźnego i nie budzącego wątpliwości przepisu rangi ustawowej. Rzecznik podkreślił, że Trybunał Konstytucyjny w swoim orzecznictwie zwracał uwagę, na ugruntowane znaczenie zasady trwałości decyzji administracyjnych w polskim prawie, której źródło stanowi zawarta w art. 2 Konstytucji zasada państwa prawnego oraz wynikające z tej zasady: zasada zaufania obywateli do państwa, a w szczególności do stanowionego przezeń prawa oraz ochrony praw słusznie nabytych. Zdaniem Rzecznika, jest mało prawdopodobne, aby osoby pobierające obecnie świadczenie pielęgnacyjne, pomimo spełnienia kryterium dochodowego, mogły skutecznie ubiegać się o prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego. Wynika to z przyjętych przez ustawodawcę warunków otrzymania specjalnego zasiłku opiekuńczego. Zgodnie z art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki m.in. nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W przypadku osoby pobierającej świadczenie pielęgnacyjne faktyczna rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej nastąpiła już wcześniej i nie pozostaje w związku z ubieganiem się o nowe świadczenie. Z tego względu nie można dla takiej osoby, mówić o spełnieniu warunku otrzymania specjalnego zasiłku opiekuńczego, ponieważ jednym z warunków jego otrzymania jest rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Ta ostatnia kwestia odnosi się do sytuacji występującej w rozpoznawanej przez Sąd sprawie. Skarżąca B. M. mając przyznane świadczenie pielęgnacyjne na okres od 24.05.2011r. do 12.09.2015r. na podstawie dotychczasowych przepisów, nie jest w stanie spełnić wymogów otrzymania specjalnego zasiłku opiekuńczego właśnie z uwagi na warunek dotyczący rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Zgodnie z treścią art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 200, – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., poz. 270 ), sąd może zawiesić postępowanie z urzędu jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego lub przed Trybunałem Konstytucyjnym. W ocenie Sądu, rozstrzygnięcie Trybunału Konstytucyjnego w zakresie wniosku Rzecznika Praw Obywatelskich o stwierdzenie niezgodności art. 11 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2012r., poz. 1548) z zasadą zaufania do państwa i prawa oraz zasadą ochrony praw nabytych wynikającymi z art. 2 Konstytucji RP, będzie miało zasadniczy wpływ na ocenę legalności zaskarżonej decyzji. Orzeczenie TK pozwoli na jednoznaczne określenie sytuacji prawnej skarżącej w postępowaniu zakończonym wydaniem decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego o odmowie przyznania B. M. specjalnego zasiłku opiekuńczego. W tym stanie rzeczy Sąd uznał, że zachodzi w sprawie przesłanka do zawieszenia postępowania sądowego o której mowa w art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Mając na uwadze powyższe Sąd postanowił jak w sentencji.