II SA/Ke 847/13

Referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Kielcach Dnia 29 listopada 2013 r. Referendarz sądowy Małgorzata Długońska po rozpoznaniu w dniu 29 listopada 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku B. O. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi B. O. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie nakazu wykonania określonych robót budowlanych postanawia: I. oddalić wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, II. oddalić wniosek o ustanowienie radcy prawnego. B.O. złożyła formularz PPF wnosząc o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie z jej skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w przedmiocie nakazu wykonania robót budowlanych. Ze złożonego formularza wynika, że wnioskodawczyni jest mężatką, ale nie mieszka z mężem, prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe. Skarżąca wykazała własność mieszkania w Ł. wielkości 42 m² i domu wielkości 70 m² we wsi B., który jak wynika z akt administracyjnych znajduje się na działce nr 258. Wnioskodawczyni oświadczyła, że utrzymuje się z emerytury w wysokości 1136, 30 zł netto miesięcznie. Zgodnie z art. 245 § 1 i art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r.poz.270, zwanej dalej p.p.s.a.) przyznanie prawa pomocy przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmujące zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub radcy prawnego) bądź osobie, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego). Ubiegający się o przyznanie prawa pomocy winien w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa. W orzecznictwie sądowym prezentowane jest stanowisko, że przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym powinno mieć charakter wyjątkowy i być stosowane w stosunku do osób żyjących w ubóstwie (przykładowo do takich osób można zaliczyć bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia). Strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe, w szczególności posiada stały miesięczny dochód przewyższający ustalone minimalne wynagrodzenie za pracę. W rozpatrywanej sprawie wniosek o przyznanie prawa pomocy podlega oddaleniu. Wnioskodawczyni nie wykazała w sposób przekonujący, że nie stać jej na poniesienie kosztów sądowych i ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika z wyboru. Skarżąca osiąga stały dochód z emerytury, co umożliwia planowanie wydatków, jest też właścicielką nieruchomości. Z treści skargi i załączonych do akt sprawy wyciągów z rachunku bankowego wynika, że wnioskodawczyni korzysta z pomocy finansowej dorosłych dzieci. Ponadto należy podkreślić, że w dniu 1.X.2013 r. B.O. uiściła 500 zł tytułem wpisu sądowego od skargi. W świetle tych okoliczności uznano, że skarżąca ma możliwość opłacenia wynagrodzenia radcy prawnego z wyboru i poniesienia innych ewentualnych kosztów sądowych na późniejszym etapie postępowania (w wypadku oddalenia skargi 100 zł tytułem opłaty kancelaryjnej za doręczenie odpisu wyroku z uzasadnieniem, a następnie 250 zł wpisu od skargi kasacyjnej) . Ponadto, jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 20 czerwca 2008 r. sygn. akt II OZ 625/08 (opublikowane w bazie http://orzecznictwo .nsa.gov.pl), ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika prawnego z urzędu następuje tylko wówczas, gdy brak profesjonalnej pomocy prawnej może pozbawić stronę możliwości obrony swoich praw. Takie niebezpieczeństwo nie zachodzi w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym z uwagi na gwarancje procesowe przewidziane w art. 134 § 1 i art. 140 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd zatem bada wnikliwie sprawę bez względu na fachowość, treść i konstrukcję skargi lub wniosku sporządzonych przez stronę. Ponadto sąd poucza strony działające w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego o dopuszczalności, terminie i sposobie wniesienia środka zaskarżenia od orzeczeń sądowych. Na etapie postępowania sądowodaministracyjnego przed wydaniem wyroku nie obowiązuje przymus adwokacki czy radcowski, skarżąca może skutecznie dokonać wszystkich czynności osobiście lub przez pełnomocnika, którym może być małżonek, dorosłe dziecko lub rodzeństwo. Należy podkreślić, że z pism znajdujących się w aktach niniejszej sprawy wynika, że wnioskodawczyni nie jest osobą nieporadną życiowo, bardzo dobrze zna okoliczności faktyczne i prawne sprawy, potrafi bronić swoich interesów. Wobec powyższego na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w związku z art. 245 § 2 i art. 246 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji postanowienia.