II SA/Ke 851/13

Referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach Dnia 6 grudnia 2013 r. Referendarz sądowy Małgorzata Długońska po rozpoznaniu w dniu 6 grudnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W.L. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi W.L. na decyzję Wojewody z dnia [...] znak [...] w przedmiocie zatwierdzenie projektu budowlanego i udzielenie pozwolenia na budowę sieci kanalizacji sanitarnej grawitacyjno-tłocznej wraz z przykanalikami postanawia: I. zwolnić skarżącą od wpisu sądowego od skargi, II. oddalić wniosek w pozostałym zakresie. W. L. złożyła na formularzu PPF wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z jej skargi na decyzję Wojewody Świętokrzyskiego z dnia 12.VII.2013 r. w przedmiocie pozwolenia na budowę. W złożonym formularzu wnioskodawczyni podała, że prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe i utrzymuje się z wynagrodzenia za pracę w wysokości 3300zł brutto miesięcznie. Wnioskodawczyni jest współwłaścicielką wymagającego remontu domu wielkości 120 m² na działce przy ul. [...] oraz użytkuje na podstawie umowy najmu z Zakładem Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej mieszkanie wielkości 49 m². Nie posiada innego majątku ani oszczędności. Skarżąca oświadczyła, że miesięcznie wydaje: 450 zł na leczenie, 700 zł na czynsz i inne opłaty związane z mieszkaniem, 280 zł na środki higieny, obuwie, odzież, 740 zł na wyżywienie, 200 zł na dojazdy do pracy, 120 zł na Internet i telewizję kablową. Na gruncie obowiązujących przepisów dotyczących postępowań sądowych obowiązuje zasada, zgodnie którą koszty sądowe, jak również koszty wynagrodzenia fachowego pełnomocnika, pokrywa osoba dochodząca swych roszczeń przed sądem. Regulacje postępowania sądowoadministracyjnego pozwalają skarżącym, nie posiadającym wystarczających środków finansowych koniecznych do ochrony ich interesu prawnego na ubieganie się o przyznanie tzw. prawa pomocy. Zgodnie z art. 245 § 1 i art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270), zwanej dalej "p.p.s.a" przyznanie prawa pomocy przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmujące zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub radcy prawnego) bądź osobie, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego). Ubiegający się o przyznanie prawa pomocy winien w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa. W orzecznictwie sądowym prezentowane jest stanowisko, że przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym powinno mieć charakter wyjątkowy i być stosowane w stosunku do osób żyjących w ubóstwie (przykładowo do takich osób można zaliczyć bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia). Strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe, w szczególności posiada stały miesięczny dochód przewyższający ustalone minimalne wynagrodzenie za pracę. W rozpatrywanej sprawie biorąc pod uwagę sytuację majątkową i rodzinną skarżącej, w tym osiągany dochód i wysokie koszty leczenia,, uznano, że wnioskodawczyni nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie. Zatem jej wniosek zasługuje na uwzględnienie w zakresie zwolnienia od wpisu sądowego od skargi. Rozstrzygnięcie to umożliwi rozpoznanie skargi W.L. przez wojewódzki sąd administracyjny. Ponadto, uznano, że skarżąca przy racjonalnym gospodarowaniu stałym dochodem ma możliwość zgromadzenia środków finansowych na poniesienie innych ewentualnych kosztów sądowych na późniejszym etapie postępowania sądowoadministracyjnego, które jednorazowo nie przekroczą kwoty 100 zł (w wypadku oddalenia skargi opłata kancelaryjna za doręczenie odpisu wyroku z uzasadnieniem oraz wpis od skargi kasacyjnej w wysokości 250 zł). Poniesienie tego rodzaju kosztów nie przekracza możliwości finansowych W.L., co wykazała uiszczając w opłaty kancelaryjne w sprawach sygn. akt II SA/Ke 325/12 i II SA/Ke 410/12. Z tych samych względów oddalono wniosek o ustanowienie adwokata z urzędu. Ponadto, jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 20 czerwca 2008 r. sygn. akt II OZ 625/08, ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika prawnego z urzędu następuje tylko wówczas, gdy brak profesjonalnej pomocy prawnej może pozbawić stronę możliwości obrony swoich praw. Takie niebezpieczeństwo nie zachodzi w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym z uwagi na gwarancje procesowe przewidziane w art. 134 § 1 i art. 140 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd zatem bada wnikliwie sprawę bez względu na fachowość, treść i konstrukcję skargi lub wniosku sporządzonych przez stronę. Ponadto sąd poucza strony działające w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego o dopuszczalności, terminie i sposobie wniesienia środka zaskarżenia od orzeczeń sądowych. Na etapie postępowania sądowodaministracyjnego przed wydaniem wyroku nie obowiązuje przymus adwokacki ani radcowski, skarżąca może skutecznie dokonać wszystkich czynności osobiście lub przez pełnomocnika, którym może być małżonek, dorosłe dziecko lub rodzeństwo. Należy podkreślić, że skarga została sporządzona w sposób prawidłowy z powołaniem się na naruszenie konkretnych przepisów prawa, a z pism znajdujących się w aktach sprawy wynika, W. L., że nie jest osobą nieporadną życiowo, bardzo dobrze zna okoliczności faktyczne i prawne sprawy, potrafi bronić swoich interesów. Wobec powyższego na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 1 i art. 246 § 1 pkt 1 i 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji postanowienia.