II SA/Ke 851/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Teresa Kobylecka, Sędziowie Sędzia WSA Jacek Kuza, Sędzia WSA Sylwester Miziołek (spr.), Protokolant Starszy sekretarz sądowy Katarzyna Tuz-Stando, po rozpoznaniu na posiedzeniu jawnym w dniu 9 października 2014 r. wniosku S. o dopuszczenie do udziału w sprawie ze skargi W. L. na decyzję Wojewody z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę sieci kanalizacyjnej sanitarnej grawitacyjno-tłocznej wraz z przykanalikami p o s t a n a w i a odmówić S. dopuszczenia do udziału w postępowaniu sądowym. W. L. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skargę na decyzję Wojewody z dnia [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę sieci kanalizacji sanitarnej grawitacyjno-tłocznej wraz z przykanalikami w S. Wnioskiem z dnia 21 lipca 2014r. S. zgłosiło swój udział w ww. postępowaniu sądowym – celem reprezentowania jej interesu. W załączeniu przedstawiono udzieloną Stowarzyszeniu zgodę skarżącej na "interwencję (...) w sprawie obrony mojego interesu formalno-prawnego i materialnego jako współwłaściciela budynku mieszkalnego położonego na nieruchomości przy [...] w przedmiocie lokalizacji inwestycji budowy kanalizacji sanitarnej na terenie Gminy". Na rozprawie w dniu 24 lipca 2014r. tut. Sąd zobowiązał S. do złożenia w terminie 7 dni odpisu z Krajowego Rejestru Sądowego, statutu i wykazania, że sprawa niniejsza dotyczy statutowej działalności Stowarzyszenia, a za jego udziałem przemawia interes społeczny. W odpowiedzi S. nadesłało pismo z dnia 14 sierpnia 2014r., w którym wskazało, że niniejsza sprawa dotyczy jego statutowej działalności, albowiem W. L. jest członkiem tegoż S. i złożyła w tym zakresie odpowiednie oświadczenie wraz z upoważnieniem do występowania w jej obronie przed sądami powszechnymi i administracyjnymi wszystkich instancji, w tym do występowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Kielcach. Ponadto, za udziałem Stowarzyszenia w niniejszej sprawie przemawia ważny interes społeczny, albowiem decyzje organów obu instancji dotyczą zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę dla Gminy sieci kanalizacji sanitarnej grawitacyjno-tłocznej wraz z przykanalikami i mogą również naruszać interes formalno-prawny i materialny 673 osób, będących stronami niniejszego postępowania. W załączeniu przedłożono odpis z KRS oraz odpis statutu Stowarzyszenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 33 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej ustawą P.p.s.a., udział w charakterze uczestnika może zgłosić również osoba, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, jeżeli wynik tego postępowania dotyczy jej interesu prawnego, a także organizacja społeczna, o której mowa w art. 25 § 4 ustawy P.p.s.a., w sprawach innych osób, jeżeli sprawa dotyczy zakresu jej statutowej działalności. Z kolei art. 25 § 4 ustawy P.p.s.a. przyznaje zdolność sądową organizacjom społecznym, choćby nie posiadały one osobowości prawnej, w zakresie ich statutowej działalności w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób. Wydanie postanowienia o dopuszczeniu bądź odmowie dopuszczenia danej organizacji społecznej do udziału w postępowaniu uzależnione jest zatem od tego, czy sprawa, w której organizacja społeczna chce uczestniczyć, dotyczy jej statutowej działalności. Rozpoznanie wniosku o dopuszczenie organizacji społecznej do udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym na podstawie art. 33 § 2 ustawy P.p.s.a. wymaga ponadto wyjaśnienia, czy organizacja ta w postępowaniu realizuje tylko indywidualne interesy osób należących do niej, czy też działania te mają lub mogą mieć znaczenie dla interesu ogólnospołecznego. Zgodnie z treścią art. 1 ust. 3 ustawy z dnia 7 kwietnia 1989r. – Prawo o stowarzyszeniach (Dz.U. z 2001r. nr 79, poz. 855) stowarzyszenia mają prawo wypowiadania się w sprawach publicznych, co jest formą realizacji gwarantowanej przepisami Konstytucji wolności zrzeszania się oraz prawa czynnego uczestniczenia w życiu publicznym. W sytuacji gdy wnoszące o dopuszczenie do udziału w sprawie stowarzyszenie jest organizacją społeczną, o której mowa w art. 25 § 4 ustawy P.p.s.a. (co nie jest sporne w niniejszej sprawie), sąd powinien zbadać, czy sprawa, do której udział stowarzyszenie zgłosiło dotyczy zakresu jego statutowej działalności oraz czy realizuje w ten sposób interes społeczny i te przesłanki winny stanowić podstawę rozstrzygnięcia Sądu w przedmiocie dopuszczenia do udziału w sprawie. Odnosząc przedmiot niniejszej sprawy – dotyczącej zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę sieci kanalizacji sanitarnej grawitacyjno-tłocznej wraz z przykanalikami– do treści złożonego wniosku, Sąd uznał, że Stowarzyszenie nie przedstawiło przekonującej argumentacji, która przemawiałyby za jego udziałem w niniejszym postępowaniu. Jak wynika bowiem z treści przedłożonego przez Stowarzyszenie statutu jego celem "jest obrona osób poszkodowanych i represjonowanych w Polsce przez systemy totalitarne i pomoc w obronie Kościoła katolickiego, dóbr narodowych, ziemi i polskiej wsi"(§ 6). Powyższy cel będzie realizowany poprzez: organizowanie spotkań osób poszkodowanych i represjonowanych w walce o wolną i niepodległą Polskę, organizowanie obchodów rocznicowych i konferencji, opiekę nad miejscami pamięci narodowej, gromadzenie dokumentacji osób poszkodowanych i represjonowanych przez systemy totalitarne, obrona i reprezentowanie członków przed wszystkimi organami administracji samorządowej i państwowej oraz sądami powszechnymi i administracyjnymi wszystkich instancji (§ 7). Mając na względzie powyższe należało ustalić, czy w odniesieniu do Stowarzyszenia ziściły się wymogi przepisu art. 25 § 4 i art. 33 § 2 ustawy P.p.s.a. Wskazać przy tym trzeba, że za koniecznością ścisłej interpretacji tych przepisów przemawiają cele, jakim służy funkcjonowanie systemu sądownictwa administracyjnego. Uwzględnić należy fakt, iż postępowanie sądowoadministracyjne nakierowane przede wszystkim na ochronę indywidualnego interesu stron żądających od sądu administracyjnego ochrony swojego interesu prawnego, musi zmierzać do zapewnienia takim jednostkom prawa do sprawiedliwej procedury, w której reprezentacja jednej ze stron postępowania nie otrzymuje większej ochrony prawnej niż strona przeciwna. Dążenie to przemawia przeciwko rozszerzającej wykładni omawianego przepisu i szerokiego dopuszczenia do udziału w postępowaniu sądowym innych podmiotów. Wymóg art. 33 § 2 ustawy P.p.s.a. dotyczący "statutowej działalności" organizacji społecznej, konieczny dla ustalenia, iż działalność ta dotyczy interesów prawnych innych osób winien się mieścić w zakresie celów statutowych i powinien być on interpretowany ściśle, co oznacza, że działalności takiej nie można domniemywać z ogólnych zapisów określających cele stowarzyszenia. Wypełnienie analizowanego wymagania powinno wynikać z celów statutowych stowarzyszenia, a realizacja tychże celów nie może następować poprzez czynności naruszające prawo. Wobec tego treść konkretnego statutu należy odczytywać zgodnie z tym, co w takim dokumencie zawarto, mając jednakże na względzie, iż podejmowanie czynności – osobiście lub za pośrednictwem innych osób – w postępowaniu sądowoadministracyjnym przez strony, wyznacza ustawa albo wola tych stron. Jednocześnie ogólna zasada wynikająca z przepisu art. 34 ustawy P.p.s.a. – która pozwala stronom na dokonywanie wyboru pełnomocnika dotyczącego reprezentacji przed sądami administracyjnymi – doznaje ograniczeń wskazanych w regulacjach ustawowych jak np. art. 35 ustawy P.p.s.a. Natomiast warunkiem koniecznym dla przyznania zdolność sądowej organizacji społecznej nieposiadającej osobowości prawnej jest prowadzenie przez tą organizację takiej działalności statutowej (regulaminowej), która dotyczy spraw w zakresie interesów prawnych innych osób. Na powyższe kryterium wprost wskazuje art. 25 § 4 ustawy P.p.s.a. Nie można przy tym utożsamiać interesu prawnego strony, o jakim mowa w art. 25 § 4 ustawy P.p.s.a. z takimi celami Stowarzyszenia, jak wymienione w cyt. statucie "pomoc w obronie Kościoła katolickiego, dóbr narodowych, ziemi i polskiej wsi" (por. postanowienie NSA z dnia 17 października 2012r. o sygn. akt II OZ 864/12, dostępne w internetowej bazie orzeczeń NSA). Interes prawny strony musi bowiem wynikać z konkretnego przepisu prawa materialnego, a wymienione w powołanym statucie cele Stowarzyszenia do żadnej skonkretyzowanej normy prawa materialnego nie nawiązują. Reasumując stwierdzić trzeba, że Stowarzyszenie w swym statucie nie przewiduje działalności, która dotyczyłaby interesów prawnych innych osób, a tym samym nie jest organizacją, o jakiej mowa w art. 25 § 4 ustawy P.p.s.a. i w związku z tym brak jest podstaw do przyjęcia, iż ziściła się dyspozycja zawarta w art. 33 § 2 ustawy P.p.s.a. Niezależnie od powyższego, w ocenie Sądu, działania Stowarzyszenia nie mają znaczenia dla interesu ogólnospołecznego. Stowarzyszenie nie wykazało w żaden sposób, aby jego udział w postępowaniu sądowym miał wykraczać poza formę popierania konkretnych interesów określonego podmiotu, to jest skarżącej – która pozostaje jednocześnie członkiem Stowarzyszenia. Należy przy tym powołać się na poglądy doktryny, która podkreśla, że udział organizacji społecznej w sprawie innych osób nie może służyć partykularnym interesom samej organizacji lub jej członków, lecz musi odpowiadać racjonalnie pojmowanej kontroli społecznej nad toczącym się postępowaniem w indywidualnej sprawie (vide: B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 1996, s. 226). Natomiast co do sytuacji, gdy udział stowarzyszenia w postępowaniu sądowym nie realizuje interesu społecznego, a jedynie partykularne interesy jego członka (będącego jednocześnie skarżącym), stwierdzić trzeba, że taka forma uczestnictwa w postępowaniu nie jest przewidziana przepisami prawa. Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia – na podstawie art. 33 § 2 ustawy ustawy P.p.s.a.